Het Verdrag van Lausanne 1923


Photographie des hommes ayant pris part à la cérémonie de la signature du traité de Lausanne devant l’Hôtel Beau-Rivage, 24 juillet 1923. © Les Archives de la Ville de Lausanne (AVL), CH-000100-3 ADM-B1-224.10.2.89-12

Na de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) en de ineenstorting van vier wereldrijken (het Oostenrijkse, Ottomaanse, Russische Rijk en Duitse Keizerrijk) werd het zuidoosten van Europa ondermijnd en verscheurd door geweld en instabiliteit.

Het Verdrag van Lausanne, dat op 24 juli 1923 werd ondertekend, is de enige overeenkomst die in de nasleep van het conflict werd ondertekend en nog steeds van kracht is. Het is van groot belang voor de geschiedenis van Europa en het Midden-Oosten en heeft de geboorte van het moderne Turkije ingeluid, maar ging voorbij aan de aspiraties van minderheden.

De tentoonstelling blikt terug op de belangrijkste besluiten, momenten en plaatsen van deze conferentie, die bijna negen maanden duurde. Het verweeft de verschillende periodes en de verschillende aandachtsgebieden van toen, die soms nog steeds uiterst actueel zijn.

Het toont en overweegt de kwesties van het herdenken en de hedendaagse betekenis van het Verdrag dit deel van Europa en het Midden-Oosten.

Kunst, wetenschap en Kulturstiftung Basel H. Geiger


Riikka Tauriainen, Meike Vogt, Plankton Imaginary, 2023, Installation, Experimental Ecology, KBH.G. Foto: Kulturstiftung Basel H. Geiger | KBH.G

Iedereen die zich afvraagt wat plankton, bacteriën, geur en reuk, zalm, empathie voor vissen en het wonderlijke maar grotendeels onbekende ecosysteem van de oceanen met kunst te maken hebben, zou de nieuwe tentoonstelling in de Kulturstiftung Basel H. Geiger | KBH.G moeten bezoeken (zoals altijd zijn de toegang en de Duits-Engelse catalogus gratis).

De stichting wijdt een interactieve tentoonstelling aan de ecologische uitdagingen van onze tijd (EXPERIMENTAL ECOLOGY – Art x Science in Dialogue). In vijf thematisch verschillende projecten documenteert de tentoonstelling het engagement van transdisciplinaire en internationale teams met actuele en dringende vragen op het gebied van ecologie, biologie en klimaatonderzoek.

Ecologie als wetenschappelijke discipline erkent de inherente complexiteit en onderlinge verbondenheid van natuurlijke systemen. Het wordt steeds duidelijker dat deze complexiteit verder gaat dan de wetenschap. Er is ook vraag naar kunst. Het project EXPERIMENTAL ECOLOGY, in 2022 opgericht door de curatoren, gaat uit van de noodzaak om ecologisch onderzoek te doen via interdisciplinaire samenwerking.

De tentoonstelling benadrukt het potentieel van kunst om niet alleen de urgentie van ecologische problemen en ontwikkelingen over te brengen en het publiek te mobiliseren, maar ook om de schoonheid van de natuur te tonen en te begrijpen.

“Mensen zijn nooit gescheiden geweest van de natuur en alleen door onze evolutionaire geschiedenis en de uitdagingen waar alle organismen voor staan te begrijpen, kunnen we onze eigen natuur echt waarderen. We zijn dieren en net als ieder ander dier maken we deel uit van de natuurlijke wereld. We moeten dus eerst de ecologie van deze wereld begrijpen” (Alex Jordan, EXPERIMENTAL ECOLOGY – Kunst x Wissenschaft im Dialog, p. 39. Bazel 2023)

De vijf internationale teams en hun projecten

Ingo Niermann en de Bioloog Alex Jordan, 2023, Welcome to My World, Installation, Experimental Ecology, KBH.G. Foto: Kulturstiftung Basel H. Geiger | KBH.G

Vissen, de mens en empathie

In het project Welcome to My World stellen kunstenaar en auteur Ingo Niermann en bioloog Alex Jordan de vraag: “Hoe voelen vissen zich?” of “Hoe voel je je als een vis?”. Ze creëren een AI-scenario waarin bezoekers empathie kunnen ontwikkelen met een nogal onopvallend zeedier en voor zijn leven en gevoelens, want voor de kunstenaars staat vast “dat de zee de grootste uitdaging is voor de uitbreiding van de menselijke liefde”. Een workshop bij de tentoonstelling vindt plaats op 12 september.

Sissel Tolaas, Christina Agapakis, The Suiss_ The Cheese, 2023, Installation, Experimental Ecology, KBH.G Foto.: Kulturstiftung Basel H. Geiger | KBH.G

Kaas, geur en menselijke huid

Geuronderzoeker Sissel Tolaas en biologe Christina Agapakis houden zich bezig met de perceptie en acceptatie van geur in de samenleving. Ze onderzoeken de microbiële elementen van menselijke lichaamsgeur, die een zeer vergelijkbare microbiële oorsprong heeft als de geur van kaas (in The SUISS_The Cheese project). Om dit verband verder te onderzoeken, experimenteren ze met het maken van kaas met behulp van microbiële elementen van de menselijke huid. Op 7 oktober is er een workshop.

Michelle-Marie Letelier, Karin Pittman, Salm Ethos, 2023, Installation, Experimental Ecology, KBH.G. Foto: Kulturstiftung Basel H. Geiger | KBH.G

Zalm, zalmkwekerij en biosfeer

Marine- en visbioloog Karin Pittman en kunstenaar Michelle-Marie Letelier onderzoeken in hoeverre een gebrek aan empathie een succesvolle bestrijding van klimaatverandering in de weg staat. In hun project Salm Ethos kijken ze naar de geopolitieke effecten van het kweken van zalm. Vooral  van het noordelijke halfrond kweken zalm in het zuidelijke halfrond. Dit is precies waar het probleem ligt: zalm is niet inheems op het zuidelijk halfrond (Chili, bijvoorbeeld), maar toch wordt hij daar gekweekt voor de wereldmarkt. Deze en andere vragen komen ook aan bod in het interactieve toneelstuk Salm Ethos, dat drie keer wordt opgevoerd tijdens de tentoonstelling (20 september, 1 oktober en 29 oktober).

Zheng Bo, Matthias Rillig, The Political Life of Plants 2, 2023, Installation, Experimental Ecology, KBH.G. Foto:  Kulturstiftung Basel H. Geiger | KBH.G

Mensen, planten en bomen

De kunstenaar Zheng Bo en de bioloog Matthias C. Rilling bespreken in hun project The political Life of Plants 2 de relatie tussen mensen en planten. Daarbij betrekken ze de biologie, economie, politiek en communicatie van en tussen planten en het plastic in de (zee) bodem. “Bodemecologie is van cruciaal belang voor het bieden van een verscheidenheid aan ecosystemen die de mens dienen, maar ook voor het beperken van de klimaatverandering.” Hoe veranderen planten door de klimaatverandering, hoe passen ze zich aan en hoe kunnen mensen hun begrijpen. Door perspectieven en rollen om te draaien, komen planten en bomen in een ander daglicht te staan.

Riikka Tauriainen, Meike Vogt, Plankton Imaginary, 2023, Installation, Experimental Ecology, KBH.G. Foto: Kulturstiftung Basel H. Geiger | KBH.G

Plankton – de miljarden jaren oude motor van de evolutie (zie ook Microscopia. Le plancton, du Léman à l’océan)

Wat is de rol van plankton in het maritieme ecosysteem en in de regulering van het klimaat op aarde? Met deze vraag, getiteld Drifting into the Plankton Imaginary, dompelen kunstenaar Riikka Tauriainen en klimaatonderzoeker en maritiem ecoloog Meike Vogt ons onder in de oeroude wereld van plankton. “Plankton is gevoelig voor veranderingen in het milieu en de toestand waarin het verkeert komt overeen met het welzijn van al het zeeleven.” De mens is, op de dagkaart van het heelal, pas een paar seconden voor twaalf oud. Het plankton staat aan het begin van de miljarden jaren oude evolutie. Op 21 oktober vindt er een workshop plaats.

Conclusie

Kunst kan verandering teweegbrengen, daar zijn curator Martina Huber en curator Gianni Jetzer (en de Kulturstiftung Basel H. Geiger | KBH.G) van overtuigd:

“Ecologie is tegenwoordig een wijdvertakt kennisgebied waarin zich interessante subcategorieën hebben ontwikkeld. In het laatste decennium is de invloed van de mens op de biosfeer van de aarde een dringende kwestie geworden die op verschillende niveaus wordt aangepakt. Artistieke en wetenschappelijke benaderingen worden echter vaak gescheiden, omdat er nauwelijks ruimte is voor uitwisseling. Daar willen we verandering in brengen” (Martina Huber und Gianni Jetzer, EXPERIMENTAL ECOLOGY – Kunst x Wissenschaft im Dialog, S. 17-22. Basel 2023).

Het Fauvisme en zijn kunstenaars


(Deutsch) Maurice de Vlaminck, «André Derain», 1906, The Metropolitan Museum of Art, Jacques and Natasha Gelman Collection, 1998, © 2023, ProLitteris, Zurich

Aan het begin van de 20e eeuw begon een groep schilders onder leiding van Henri Matisse, André Derain en Maurice de Vlaminck aan een revolutionair experiment met kleur.

De kunstcriticus Louis Vauxcelles beschreef hen in een artikel uit 1905 als “Fauves”. Dit was een manier om te wijzen op de breuk die ze maakten met academische conventies, door hun expressionistische gebruik van kleur, hun ongebruikelijke en vaak ruwe combinaties van tonen en hun weigering om de kleuren van de natuur identiek te reproduceren.

Het fauvisme was de eerste avant-gardebeweging van de twintigste eeuw. Voor een korte periode, van 1904 tot 1908, zette het de toon in de artistieke metropool Parijs.

De invloed zou nog veel langer voelbaar zijn. Onder anderen Georges Braque, Raoul Dufy en Kees van Dongen sloten zich bij de beweging aan. Dit was het einde van de Belle Époque, in een tijd waarin de moderne samenleving in de grote steden zich snel ontwikkelde. De mobiliteit nam toe en reclame en toerisme werden ware industrieën.

De tentoonstelling stelt deze beweging, die zo’n impact had op de moderne tijd en haar kunst, in de context van het Parijs aan het begin van de twintigste eeuw.

Caspar Friedrich en de voorbode van de romantiek


Caspar Friedrich, Mondaufgang am Meer, 1822. Staatliche Museen zu Berlin, Nationalgalerie

De schilderijen van Caspar Friedrich (1774-1840) geven uitdrukking aan een nieuwe, romantische relatie tussen mens en natuur. Met zijn sfeervolle landschappen en zijn picturale uitvindingen herdefinieerde hij het genre van de landschapsschilderkunst op de drempel van het modernisme en gaf hij het nieuwe inhoudelijke dimensies.

Zijn uitmuntende artistieke positie, zijn vernieuwende kracht en zijn baanbrekende bijdrage aan de kunstgeschiedenis zijn onbetwist, maar over zijn werk wordt vandaag de dag nog steeds controversieel gediscussieerd.

Sommigen interpreteren het als religieuze symboliek, anderen als politieke boodschappen. Tegelijkertijd zijn het uitingen van emotionele gevoeligheden en sobere weergaven met een bijna wetenschappelijke precisie.

Tot heden is er relatief weinig aandacht besteed aan de vraag waar Friedrich inspiratie vond voor zijn werk, welke kunstenaars hij bewonderde en hoe zij zijn werk beïnvloedden.

In de tentoonstelling (Caspar David  Friedrich und die Vorboten der Romantik) worden de vroege vertegenwoordigers van het romantische landschap in relatie gebracht met de werken van Friedrich. Daartoe behoren Nederlandse landschapsschilders uit de Gouden Eeuw, maar ook meesters als Claude Lorrain (1600-1682) en kunstenaars uit de 18e eeuw.

In de precieze confrontatie met deze belangrijke artistieke voorlopers kan het werk van Friedrich opnieuw worden besproken en ontdekt.

Het Kunst Museum Winterthur bezit de belangrijkste groep werken over de Duitse romantiek buiten Duitsland en is de juiste instantie een dergelijke show te organiseren aan de vooravond van het 240e geboortejaar van deze kunstenaar.

Renoir en Monet aan de Grenouillère


(English) Pierre-Auguste Renoir, La Grenouillère, 1869 Öl auf Leinwand, 65 x 92 cm © Sammlung Oskar Reinhart «Am Römerholz» / P. Schälchli, Zürich

De tentoonstelling ‘ Im Bad der Farben – Renoir und Monet an der Grenouillère’ brengt voor het eerst twee iconische werken van het vroege impressionisme samen.

Twee jonge schilders – Pierre-Auguste Renoir en Claude Monet – brachten de zomer van 1869 naast elkaar door, net buiten Parijs. Ze waren allebei  ambitieus en wilden tableaus maken met levensechte taferelen.

Ze vonden deze taferelen in hun frequente bezoeken aan een plaatselijke badplaats genaamd La Grenouillère op het Île de Croissy aan een zijtak van de Seine. De twee kunstenaars maakten zes schilderijen van deze droomachtige zomerscène die een revolutie in de Europese kunstgeschiedenis teweeg zou brengen.

Renoirs Grenouillère uit de Oskar Reinhart Collectie ‘Am Römerholz’ en zijn zusterschilderij van Claude Monet uit de National Gallery in Londen zijn nu voor het eerst naast elkaar te zien.

Monets kleine individuele studie van twee boten uit de Kunsthalle Bremen maakt het ensemble compleet. De tentoonstelling bevat ook andere bruiklenen met bewegend water, geïnspireerd op de Grenouillère-schilderijen.

Reproducties van andere werken die in de Grenouillère zijn geschilderd en historische documenten worden aangevuld met hedendaagse opnames van de beroemde locatie.

De nacht op vijf continenten


Juan S. Hernandez, ontwerp voor vuurwerk Castillo, Octolán de Morelos, Oaxaca. Mexico, 1960. Sammlung Valetin Jaquet, ME 95

De nacht als onderwerp van een tentoonstelling, het Museum van Kulturen in Bazel heeft het aangedurfd en er een, hoe kan het ook anders, multicultureel verhaal van gemaakt. Aan de hand van kunst- en alledaagse voorwerpen uit vijf continenten leidt de tentoonstelling de bezoeker door de nacht.

De nacht van tegenwoordig is niet dezelfde als de nacht van twee eeuwen of nog langer geleden. Licht- of lawaaioverlast in de nacht zijn begrippen van de laatste eeuw.

Vroeger waren nachten vooral pikdonkere periodes tussen de avondschemering en het eerste ochtendgloren. Voor de opkomst van gas- en elektriciteit, moderne media en door fossiele grondstoffen voortbewogen vervoermiddelen bestonden een ander levensritme en een andere beleving van de nacht. De belangrijkste onderwerpen van de nacht in verschillende continenten worden in beeld gebracht.

In Nederland heeft de vleermuis vanwege  spouwmuren tegenwoordig een prominente plaats in de media.

Vleermuismasker, Burkina Faso, voor 1973. III 19733

Papoea Nieuw-Guinea, Windvaan met vleermuizen, Awar, 1930. Vb 9304

De tentoonstelling associeert de vleermuis echter in de eerste plaats met de nacht en zijn (negatieve) betekenis in vijf continenten. Er bestaan ongeveer 1 000 soorten in de wereld.  De kunst wijdde vele objecten aan de vleermuis, van Batman als verdediger van het goede tot de vleermuis als onheilsbrenger en ondier.

Vergrote gipsafdruk van een vleermuiskop. Naturhistorisches Museum Basel. 2023

De nacht had dan ook altijd iets onheilspellends. Heksen, demonen, spoken, duivels en andere fabelwezens kwamen in de nacht tot leven. Amuletten, avondgebeden en andere voorwerpen brachten bescherming.

De nacht is er niet alleen voor slaapliedjes, dromen en slapen, een natuurlijke noodzaak, maar ook voor slaapwandelen, piekeren, nachtmerries en slapeloosheid. Afgezien van moderne medicijnen, heeft ook dit onderwerp de mens vanouds beziggehouden.

De nacht is ook de tijd van nachtkleding en het bed in alle soorten en maten met speciale aandacht voor baby’s en kinderen. Het interieur van de slaapkamer, gordijnen, grondbedekkingen en verwarming is ook zeer gevarieerd. De menselijke creativiteit en aanpassing zijn ook hier bijna onuitputtelijk op alle continenten.

Selectie van bedden, hangmatten, matrassen, wiegen en amuletten

De steden en dorpen waren ’s nachts vroeger pikkedonker en vrijwel muisstil. Alleen vagebonden, koetsen, kerkklokken en nachtwachters deden van zich horen. Lantaarns en fakkels waren bij uitstek de verlichting. De nachtwachters en lantaarnaanstekers deden tot ver in de negentiende eeuw in alle Europese steden hun ronde en hadden hun vaste rituelen.

Een selectie uit de diversiteit aan lantaarns

De nacht was ook de tijd van (religieuze) feesten en gebeurtenissen. Fasnacht, volle maan,  Sinterklaas, vuurwerk of (spirituele) bijeenkomsten hadden vaak plaats of begonnen in het donker.

Steckenlaterne en twee hoofdlaternen Basler Mittwoch-Gesellschaft 1907. Kunstenaars Domo Löw en Freddy Prack/2007 en 2017. Private leen;  Twee Steckenlaternen en twee hoofdlaternen Fasnachtsgesellschaft Gundeli. Kunstenaar Matthias Weber, 1967, 2005 en 2020. Private leen; Laterne ’the Nightwatch’, kunstenaar Josef Koblic, Praag, 2021/ VI 72382.01-05

De ondergaande- en opkomende zon, de sterrenhemel, de maan en nachtelijke landschappen zijn ook op alle continenten op de meest onderscheiden wijze in de kunst verbeeld.

Het nachtleven was twee eeuwen terug vooral iets voor vagebonden of diners, soirees en andere feestelijke gebeurtenissen voor het welgestelde deel van de maatschappij. Tegenwoordig biedt een stad ’s nachts een ander (licht- en geluid) spektakel. Ook dit facet komt met moderne mediatechnieken op een originele wijze aan de orde.

De kijkdoos was in de negentiende eeuw een soort dia voor de komst van het bewegende beeld. Een bijzonder effect was het verduisteren van de licht, waardoor de kijkdoos de afbeelding in schemerlicht aangaf. Het was ook de periode van de panorama’s.

Kijkdoos Polyorama Panoptique, 1850, Frankrijk, met reproducties beelden (2023). Geschenk van Sophie Zahn-Sarasin 1950. VI 19090.00,01-03, 05-07,09-11

De Champs d ‘Élysées bij nacht en dag volgens de kijkdoos

De originele tentoonstelling geeft een indrukwekkend en vooral levendig beeld van de (artistieke) beleving van de nacht op de verschillende continenten. Het is geen makkelijk onderwerp om te presenteren, maar de veelzijdige benadering en de grote verscheidenheid aan (kunst) voorwerpen en het gebruik van moderne technieken geven een goede indruk van de beleving van een bij uitstek internationaal en multicultureel fenomeen: de nacht.

Chur had tot 31 december 1887 nog 12 Nachtwachters die bij het slaan van de klok de avondwacht (Abendwache, vanaf 19.00, sibni) en later de Morgenwacht in de stad aankondigden door gezongen versen. Er bestonden immers nog geen wekkers! Foto: TES

De Abendwache:

I träta jezz uf d’Abedwacht,

Gott geb üs allna a guati Nacht.

Und löschan all Füür und Liacht,

Dass üs dar liabi Gott whol b’hüat.

Sibni hätts g’schlaga, das tuan ieu kund,

Gott gäb üs allna a guati Stund

De Morgenwache:

Stönd uuf im Nama Jesu Christ,

Dar helli Tag vorhanda isch

Dar helli Tag üs nia verlaat,’

Gott gäb üs allna guata Tag.

A guatta Tag, a a glückseeligi Stund:

Das bitt’i Gott vo Herzansgrund

De Rijn in de loop der tijd


Poster Tentoonstelling 'Lebensader: Rhein im Wandel'

Gedurende drie jaar hebben 38 musea uit Frankrijk, Duitsland en Zwitserland in het Museum Netwerk Bovenrijn tentoonstellingen over de Rijn ontwikkeld.

Dit is het grootste Rijnproject sinds Johann Gottfried Tulla (1770-1828) en zijn Rijnregulering en -correcties. Het Museum am Lindenplatz toont de tentoonstelling “Lebensader. Rhein im Wandel” (Levensader. De Rijn in transitie), die het lokale en regionale belang van de Rijn onder de aandacht brengt.

Peter Birmann (1758-1844), Rijnlandschap bij de Isteiner Klotz, ongedateerd (19e eeuw). Kunstmuseum Basel

De Rijn bij Neuenburg (D), 2023

Ooit was de Rijn een  wijd vertakte rivier met zandbanken en rietbegroeiing. Industrialisatie, Rijnhavens en de ontwikkeling tot centrale verkeersweg hebben de rivier sinds de 19e eeuw ingrijpend veranderd.

Voor velen blijft de Rijn echter een romantische plek, zoals Rijnmotieven uit kunstcollecties laten zien. De Rijn is altijd een ambivalente habitat geweest: hij wordt bedreigd door de mens en wordt zelf als een bedreiging beschouwd.

Bescherming tegen overstromingen, bescherming van diersoorten, microplastics, vervuiling en klimaatverandering zijn de belangrijkste kwesties van de 21e eeuw. De tentoonstelling richt zich specifiek op problemen, uitdagingen en milieubeschermingsprojecten in Weil am Rhein en de regio.

Édouard Vuillard en de Japanse kunst


Utagawa Kunisada (Toyokuni III), Vrouw kapt zich voor de spiegel, 1800-1865. Museum Jenisch Vevey – Cabinet cantonal des estampes, Verzameling van de stad Vevey © Foto Musée Jenisch Vevey / Julien Gremaud

De Fondation laat het werk van Nabi-meester Édouard Vuillard (1868-1940) opnieuw zien, gezien door de lens van de Japanse kunst. Centraal staat het delicate landschap dat in de Hermitage wordt bewaard, La Maison de Roussel à La Montagne (1900). De tentoonstelling toont de invloed van Japanse kunst op het werk van Vuillard.

De kunstenaar was een groot verzamelaar van ukiyo-e prenten, waarin hij formaten vond die tot dan toe onbekend waren in Europa. Een honderdtal schilderijen en gravures van het dagelijkse leven en natuurscènes, gemaakt door Vuillard tussen de jaren 1890 en de Eerste Wereldoorlog, worden hier getoond in dialoog met een vijftigtal Japanse meesterwerken.

De grote tentoonstelling van Japanse kunst in 1890 in de École des Beaux-Arts in Parijs stimuleerde zijn interesse in Japanse esthetiek. Terwijl alle Nabi-schilders de Japanse kunst waardeerden, verzamelde Vuillard het grootste aantal prenten: hij verwierf er 180.

In 1890-1914 waren Vuillards schilderijen, tekeningen en litho’s doordrongen van verwijzingen naar Japanse kunst. Hij verrijkte zijn kunst door vrijelijk Japanse codes over te nemen, die hem geheel nieuwe formaten, gezichtspunten en asymmetrische composities boden.

De tentoonstelling wordt georganiseerd rond de verschillende genres waarin Vuillard werkte, gezien vanuit de Japanse esthetiek. Er is ook een groep schilderijen te zien van Vuillards Nabi-vrienden, waaronder Pierre Bonnard, Maurice Denis, Paul Élie Ranson en Félix Vallotton, die ook door de Japanse kunst werden beïnvloed.

Hedendaagse Mythen van de Arabische Golf


Zwitserland heeft niet alleen het grootste aantal musea per inwoner, maar had al in de zeventiende eeuw al een voor de bevolking toegankelijke collectie. Toen heette het overigens nog geen museum, een begrip dat stamt uit de negentiende eeuw.

Behalve meer dan duizend musea, veelal opgezet en (deels) gefinancierd door particulieren, en talloze galeries, bestaat er nog een tussenvorm. Een tentoonstellingsruimte die niet tot doel heeft kunst te verkopen (een galerie) en ook geen museum is, want er is geen vaste collectie en tentoongestelde stukken gaan weer naar de kunstenaars/eigenaars.

Een goed voorbeeld, maar lang niet de enige, is de Kulturstiftung Basel H. Geiger I KBH.G. Twee tot drie keer per jaar organiseert ze gratis toegankelijke tentoonstellingen in het Duits, Engels, Frans of een andere taal. Bovendien is de catalogus ook ‘zum mitnehmen’.  Daarnaast organiseert ze diverse bijeenkomsten in het kader van een tentoonstelling.

De tentoonstellingen zijn gericht op actuele vraagstukken op basis van kunst die de Kulturstiftung veelal zelf voor dit doel in opdracht heeft gegeven. Op de website van de Kulturstiftung is een overzicht te vinden.

Alaa Edris (1986), Al Kursi (de Stoel). In opdracht van de Kulturstiftung Basel H. Geiger I KBH.G.

Ook deze tentoonstelling (Evaporating Suns. Contemporary Myths from the Arabian Gulf) is weer een artistiek, logistiek en sociaal succes. De show is het resultaat van jarenlange voorbereiding en samenwerking van curatoren en kunstenaars uit het Arabisch Schiereiland en Bazel.

De titel is gebaseerd op een tegenstelling: ‘evaporating’ wil zeggen het proces van verdampen van een liquide vloeistof naar gas. Het is een verandering. De ‘Sun’ is een constante en het meest belangrijke element, zelfs de bron van het leven.

De tentoonstelling Evaporating Suns gaat over hedendaagse mythen uit de regio van het Arabische Schiereiland (Saoedie-Arabië, Jemen, Qatar, Verenigde Arabische Emiraten, Oman en Koeweit) die worden gepresenteerd aan de hand van diverse kunstvoorwerpen. De relatie tussen mythes en werkelijkheid staat hierbij centraal.

Mythen weerspiegelen sociale functies en onthullen tijd en plaats. Ze spelen ook een belangrijke rol in het begrip van en voor sociale verandering. Mythen hebben een emotionele kracht in plaats van  objectieve informatie of feiten en spelen een grote rol in de samenleving.

De kunstenaars hebben de folklore en mythen van deze regio onderzocht. Ze openen nieuwe dimensies van de thema’s milieu, gender en machtsstructuren van de samenleving en confronteren het feitelijke met het mythische – als twee zijden van dezelfde medaille.

Het feitelijke wordt hier herkenbaar als de verharding van de mythe, een proces dat het mythische ontdoet van zijn magie en heiligheid: De werkelijkheid wordt zo een frame, het lost op en demystificeert.

Abdullah AlOthman, (1985), Legende des Zahwa. In opdracht van Kulturstiftung Basel H. Geiger I KBH.G.

Deze tentoonstelling presenteert het werk van kunstenaars die hun eigen universums creëren en de geschiedenis van hun samenlevingen herschrijven. Cynisme, satire, fictie en literatuur dienen om de (schijnbare) feiten, de (vermeende) waarheid en de daaruit te trekken consequenties onder ogen te zien.

De keuze voor het Arabische schiereiland vloeit voort uit de eeuwenlange contacten met Europa en toch zijn het werelden van verschil. Ook de snelle ontwikkeling in deze regio speelt een rol. Welke rol spelen feiten en mythen in deze regio en zijn er parallellen met Europa?

Beroemde bewoners van nationale museum Château de Prangins


(English) Affiche de l'exposition 'Galeries des portraits'', Foto/Photo: Musée national suisse Château de Prangins

François Marie Arouet, beter bekend als Voltaire (1694-1778), Jacques Necker (1732-1804), Charles-Jules Guiguer (1780-1840), William Beckford (1760-1844), Joseph Bonaparte (1768-1844), Katharine McCormick (1875-1967) en Bernie Cornfeld (1927-1995) behoren tot de bekende figuren die in Château de Prangins (kanton Vaud), een van de drie nationale musea van het land, hebben gewoond.

Andere bewoners van het kasteel waren de leden van de Moravische Broeders, een van de oudste protestantse organisaties, opgericht in 1457, lang voor Maarten Luther in 1517! Zij woonden tussen 1873 en 1920 in het kasteel. Ze waren een christelijke gemeenschap die oorspronkelijk uit Bohemen en Moravië (het huidige Tsjechië) kwam. Vanaf 1739 vestigden ze zich in Duitstalig Zwitserland om te ontsnappen aan de katholieke Habsburgse overheersing. In 1873 verhuisden ze naar Château de Prangins, waar ze tot 1920 bleven wonen. Hun geschiedenis is een van de fascinerende verhalen van de expositie.

In de grote hal op de eerste verdieping verschijnen deze voormalige bewoners opnieuw om bezoekers te verrassen en anekdotes te vertellen. Historisch gezien verbindt de galerij van een statig huis verschillende vleugels met elkaar en fungeert het als een overgang tussen verschillende ruimtes.

De tentoonstelling ‘Galérie des portraits’. Copyright: ©Musée national suisse

De galerij was vaak groot en werd een plek om de benen te strekken of rond te lopen als het slecht weer was. Omdat het een ruimte was waar iedereen doorheen moest, werd het vaak gebruikt om familieportretten op te hangen zodat iedereen ze kon bekijken. Deze voormalige functies worden gerespecteerd, maar op een hedendaagse manier gepresenteerd.

Deze permanente tentoonstelling (Galerie des portraits), die de bovengenoemde personen uit het verleden samenbrengt, heeft ook tot doel de ziel van het kasteel weer tot leven te brengen, gevormd door al diegenen die er leefden, schreven, droomden, weenden, studeerden of lief- of verdriet hadden.

In een interactieve presentatie leren bezoekers de levens en verhalen van deze persoonlijkheden in hun historische context kennen.

De tentoonstelling ‘Galérie des portraits’. Copyright: ©Musée national suisse