Amuse-bouche. The Taste of Art


Emeka Ogboh, Sufferhead Original – Basel Edition, 2020. © Emeka Ogboh; Foto: Emeka Ogboh

Amuse-bouche. The Taste of Art is het derde kunstexperiment in het museum, dat de wereld van de menselijke zintuigen centraal stelt. De zintuigen spelen een essentiële rol in de beleving van kunst. Deze tentoonstelling richt zich op de smaak en stelt de vraag: Smaakt kunst zoet, zuur, bitter, zout of hartig ? Welke rol speelt onze smaak als artistieke voelspriet en in onze sociale interacties? De tentoonstelling presenteert werken van ongeveer vijfenveertig internationale kunstenaars, van barok tot heden, die het gevoel voor smaak als dimensie van de esthetische perceptie onderzoeken. In de traditionele verhalen over de zintuigen is de smaak gebaseerd op direct lichamelijk contact. De tentoonstelling stelt dit ter discussie. Sommige van de tentoongestelde werken kunnen zelfs geproefd worden tijdens speciale rondleidingen en voorstellingen.

De Romandie in de Middeleeuwen


Foto: Musée cantonal d'archéologie et d'histoire Lausanne

De tentoonstelling (Aux Sources du Moyen Âge) presenteert de (culturele) rijkdom en (etnische) diversiteit van de periode van de late oudheid tot het jaar 1000 in het huidige Franstalige Zwitserland of la Romandie en bestrijkt de kantons van Wallis, Vaud en Genève, en delen van de kantons Fribourg, Neuchâtel en Jura. De zes eeuwen na de Romeinse tijd zijn het tijdperk van de Bourgondiërs, de Alamanen en de Franken en hun (vergeten) koninkrijken. Deze tijd is echter bepalend geweest voor de (taalkundige, kantonale en culturele) ontwikkeling van het huidige Zwitserland. Migraties, de ontwikkeling van het schrift en (Franse) taal, vrijetijdsbesteding, begrafenisgewoonten, kunst, cultuur, het kloosterleven en de politieke ontwikkelingen brengen deze interessante periode onder de aandacht. Deze tijd was in ieder geval niet zo ‘donker’ als veelal wordt gedacht.

De Im Obersteg Collectie


Pablo Picasso, privécollectie, 1923, © Succession Picasso 2019/pro Litteris Zürich

De tentoonstelling van de Im Obersteg Collectie in het Kunstmuseum Basel onderzoekt de geschiedenis en de thema’s van deze privécollectie in haar grotere context en gaat in op de receptie van Marc Chagalls vroege oeuvre in Basel, de ontdekking van Chaïm Soutine in Parijs, de moeilijke laatste jaren van Alexej von Jawlensky tijdens de Tweede Wereldoorlog en de aankoop en verkoop van werken van Picasso. Karl Im Obersteg (1883-1969) was een particuliere kunstverzamelaar, diplomaat en ondernemer. Geselecteerde bruiklenen zullen de belangrijkste thema’s accentueren. Picasso’s monumentale schilderij Arlequin assis (1923) bijvoorbeeld, dat jarenlang het toonbeeld van de Im Obersteg Collectie was, maar in 1969 door de erfgenaam van de eigenaar werd verkocht om de successierechten te betalen. Dit werk is te zien naast de tweeling de Basler Arlequin assis van Picasso (1923).

De karikaturist Patrick Chappatte


Foto: Musée des Beaux-Arts, Le Locle © Chappatte, NYT website 08.01.2015, www.chappatte.com

De kranten beleefden goede tijden vanaf het begin van de negentiende eeuw. Weekbladen en andere tijdschriften maakten daarna in de 20e eeuw een gouden eeuw door. De opkomst van radio en televisie waren een uitdaging voor deze media. Tegenwoordig is het internet een serieuze concurrent. Politieke cartoons zijn altijd een integraal onderdeel geweest van deze pers. De karikatuur speelt vanaf het begin van de gedrukte media een prominente en belangrijke rol en is altijd een populair politiek instrument geweest. Ook de karikatuur staat echter onder druk en de Zwitserse karikaturist Patrick Chappatte (1967) uit zijn zorgen hierover ook publiekelijk. De tentoonstelling gaat in op deze discussie en plaatst werken van Chappatte in het middelpunt.

Paul Éluard en Joan Miró


Foto: Fondation Jan Michalski, Montricher. À toute épreuve, maquette. Fundació Joan Miró, Barcelone © Successió Miró / 2020, Pro Litteris, Zurich / Editions Gallimard. Graphisme : Karen Ichters.

De dichter Paul Éluard (1895-1952), de uitgever Gérald Cramer (1916-1991) en de kunstenaar Joan Miró (1893-1983) produceerden in 1958 een van de mooiste kunstenaarsboeken van de 20e eeuw. Éluard schreef de gedichten tussen 1929 en 1930. Deze teksten werden in 1930 door Éditions surréalistes in Parijs gepubliceerd, maar pas in 1947 werd het project geboren om de gedichten als kunstenaarsboek met illustraties van Joan Miró uit te geven.

Miró kwam op het idee om van de publicatie een polychrome sculptuur als boek te maken. Hij maakte 233 houtsneden, die werden gesneden, “gebeeldhouwd” en in kleur gedrukt. Met de gedichten vormen ze een reeks panorama’s van woorden en beelden. Het boek verscheen in 1958 in een oplage van slechts 130 exemplaren en werd voor het eerst getoond bij Galerie Berggruen in Parijs. In samenwerking met de Fundació Joan Miró vertelt de Fondation het verhaal van en achter deze bijzondere publicatie aan de hand van correspondentie, foto’s, houtsneden en de zes bewaarde mock-ups van het boek. In vier exemplaren van de originele uitgave kunnen de pagina’s worden bekeken.

Made in Meissen


Foto: Musée Ariana, Genève.

Duizend jaar na China wordt aan het begin van de achttiende eeuw in Meissen (Duitsland) het eerste voorwerp van porselein gemaakt. Het Chinese porselein werd meteen een prestige object voor de heersers en de aristocratie. De Duitse vorst van Saksen en Koning van Polen August de Sterke (1670-1733), de alchemist Johann Friedrich Böttger (1682-1719), de decorateur Johann Gregorius Höroldt (1696-1775) en de modelbouwer Johann Joachim Kändler (1706-1775) zijn de hoofdrolspelers in het onmiddellijke succes van de Meissenfabriek. De acht Zwitserse privé en museumcollecties van de tentoonstelling tonen de geschiedenis van het Meissner porselein vanaf het begin en in al haar verscheidenheid. De meeste verzamelaars hebben zich gericht op specifieke thema’s die in Meissen de afgelopen driehonderd jaar zijn ontstaan.

Drie eeuwen horloge industrie


Foto: Musée des Mascarons, Môtiers

De permanente tentoonstelling van het museum presenteert het rijke verleden van de horloge-industrie in Val-de-Travers, een Juradal in het kanton Neuchâtel. De vele tentoongestelde voorwerpen getuigen van het agrarische leven van voor 1730. Vanaf 1730 lieten de inwoners hun landbouwactiviteiten geleidelijk aan varen om zich te richten op de horloge-industrie, een industriële roeping die drie eeuwen zou duren. De export, reizen en ondernemingen van de horlogemakers naar en in Amerika, Frankrijk, Engeland en China en van de mechanisering van de horloge-industrie in de vallei komen ook uitvoerig aan de orde.

 

Felix Maria Diogg


Felix Maria Diogg, Felix Columban Diogg, zoon van de schilder, 1815, Foto en collectie Stadtmuseum Rapperswil.

Felix Maria Diogg (1762-1834) was de belangrijkste portrettist  in het classicisme in Zwitserland. De kunstenaar portretteerde de burgerlijke elite van een land dat een radicale verandering ondergaat. De tentoonstelling gaat dieper in op de biografie van de kunstenaar en belicht zijn werk aan de hand van portretten uit de collectie van het Stadsmuseum en een aantal bruiklenen.

 

 

7 000 jaar Heelkunde


Romeinse Glazen fles voor badolie (Zug-Loreto), oorschelp en zalf spatel (Cham-Hagendorn), 2-3e eeuw n.Chr.Foto: Museum für Urgeschichte(n) Zug, Res Eichenberger.

De tentoonstelling toont ziekten en hun genezing in de prehistorie. Medicijnen en behandelingsmethoden van tegenwoordig waren onbekend, maar de mensen wisten zich te behelpen. Dankzij nauwgezette observatie kenden ze de genezende eigenschappen van planten en gaven ze hun kennis door van generatie op generatie. Ze waren zelfs in staat om succesvol operaties uit te voeren. Aan de hand van geselecteerde archeologische objecten uit Centraal-Zwitserland, volkswijsheden en antieke schriftelijke bronnen toont de tentoonstelling ziektes en hun remedies. Het gebruik van medicinale planten van het neolithicum tot aan de moderne tijd wordt ook belicht. De tentoonstelling is tweetalig (Duits en Engels).

Teruko Yokoi


De tentoonstelling volgt Teruko Yokoi (1924) van Tokio naar New York en via Parijs naar Bern en toont een vijftigtal werken uit de periode tussen haar reis naar de VS in 1954 en het einde van de jaren zestig. In 1962 vestigde ze zich in Bern en in 1964 vond de veelgeprezen tentoonstelling van haar werk plaats in de Kunsthalle Basel.  De werken van deze jaren weerspiegelen de debatten over de moderne naoorlogse schilderkunst en de scheiding tussen het oosten en het westen.