Het trappenhuis van het museum


Léo-Paul Robert (1851-1923), Neuchâtel, Musée d’art et d’histoire.

Het trappenhuis van het Kunst- en Geschiedenismuseum van Neuchâtel (Musée d’art et d’histoire de Neuchâtel) is ware totaalkunst. Wat is het verhaal erachter? Welke visionaire kunstenaars creëerden dit unieke werk? Wat blijkt uit de details van de monumentale schilderingen en de unieke architectuur? Deze vragen zullen beantwoord worden in een mediastation.

Het aanraakscherm toont de drie monumentale schilderijen van Léo-Paul Robert (1851-1923). Deze schilderijen stellen, in een apocalyptische symboliek, de drie voornaamste regio’s van het kanton Neuchâtel voor met hun specifieke activiteiten. In Neuchâtel: het intellectuele leven, de glorie van God en het Laatste Oordeel. In Val-de-Ruz: het boerenleven, het herstel van de natuur die door menselijke activiteiten is beschadigd, en de vrede en het koninkrijk van God. In La Chaux-de-Fonds: het industriële leven, de oplossing van sociale conflicten en welwillendheid tegenover mensen in een pre-apocalyptische tijd.

Het aanraakscherm toont ook het gebrandschilderde glas, de cloisonnés en het gewelf bedekt met engelen en sterren van de Engelse kunstenaar Clement Heaton (1861-1940) in de geest van de Art Nouveau.

De gedroomde stad


Foto: Paul Camenisch, Architekturbild, 1924 (Ausschnitt). Aquarell auf Papier. Sammlung Peter Suter, Basel

Aan de hand van maquettes en plattegronden presenteert de tentoonstelling (Die geträumte Stadt. Nicht realisierte Planungsprojekte für Basel) tot nu toe weinig bekende 20e-eeuwse ideeën voor de stadsplanning van Bazel die niet zijn verwezenlijkt en plaatst ze in hun huidige context.

Het toont aan dat ook vandaag ambitieuze projecten worden uitgewerkt en gerealiseerd, ook al zouden zij vroeger slechts als “dromen” zijn beschouwd.

In overzichten van de bouw- en planningsgeschiedenis wordt duidelijk welke sprong in schaal en betekenis de stad heeft gemaakt. Van de pre-industriële stad naar de post-industriële, wereldwijd genetwerkte bedrijfslocatie van de kennismaatschappij.

 

Close-Up


(Français) Portrait d’Alexander J. Cassatt et de son fils. Philadelphia Museum of Art; Acheté grâce au W.P. Wilstach Fund et aux fonds versés par Mrs. William Coxe Wright, 1959. Photo: TES.

De tentoonstelling toont werken van vrouwelijke kunstenaars wier werk een bijzondere plaats inneemt binnen de geschiedenis van het modernisme van 1870 tot heden. Het is de periode aan het begin waarvan het voor vrouwelijke kunstenaars in Europa en Amerika voor het eerst mogelijk werd om op een brede basis professioneel te werken.

Centraal in de tentoonstelling staan negen vrouwelijke kunstenaars die een gemeenschappelijke focus hebben op de representatie van mensen, op portretten en zelfportretten.

De Franse Berthe Morisot en de Amerikaanse Mary Cassatt, beiden actief in de jaren 1870 en 1880 in Parijs, de metropool van de hedendaagse kunst; de Duitse Paula Modersohn-Becker rond 1900 tot 1907 tussen de Noord-Duitse provincie Worpswede en de kosmopolitische stad Parijs; de Duitse Lotte Laserstein rond 1925 tot 1933 in het metropolitane Berlijn van de Republiek van Weimar; de Mexicaanse Frida Kahlo van het einde van de jaren 1920 tot rond 1950 in Mexico-Stad; de Amerikaanse Alice Neel van eind jaren twintig tot begin jaren tachtig, eerst in Cuba, daarna in Manhattan, van Greenwich Village tot Spanish Harlem tot de Upper West Side; Marlene Dumas, die opgroeide in Zuid-Afrika op het hoogtepunt van de apartheid, sinds 1976 in Amsterdam; tegelijkertijd de Amerikaanse Cindy Sherman in New York, het westerse brandpunt van de hedendaagse kunst die door een nieuwe generatie wordt gevormd; tenslotte de Amerikaanse Elizabeth Peyton sinds de jaren negentig, tussen New York en West-Europa.

De tentoonstelling is geïnteresseerd in de specifieke kijk van de kunstenaars op hun eigen omgeving, die tot uiting komt in de portretten en foto’s van henzelf en anderen. In de synopsis kan men ervaren hoe de kijk van de kunstenaars op hun tegenhangers tussen 1870 en heden is veranderd en waarin zij zich onderscheiden.

 

Mensen in steen gehouwen


Moncigoli I, vrouwelijke stèle. Zandsteen, 3000–2000 v. Chr. Italië, Toscane, Fivizzano. © Angelo Ghiretti, Museo delle Statue Stele Lunigianesi

De tentoonstelling (Menschen in Stein gemeisselt) toont neolithische stèles uit verschillende landen van Europa en biedt zo een uniek inzicht in de leefomgeving van de mensen zo’n 6000 jaar geleden.

In de neolithische periode begonnen de mensen in Europa zich te vestigen, landbouw te bedrijven, dieren te houden en metaal te gebruiken. Deze veranderingen veroorzaakten enorme sociale omwentelingen.

Dit blijkt uit de stenen stèles met menselijke figuren, die tegen hoge kosten zijn opgericht, en die in bijna heel Europa te vinden zijn. Zij behoren tot de vroegste monumenten op ons continent.

Sommige van de stenen figuren hebben gezichten en armen, kapsels en zelfs tatoeages. Anderen dragen waardevolle of nuttige voorwerpen die getuigen van de vernieuwingen van die tijd: Hakbijlen om bomen te vellen of om te vechten, een ploeg om op het land te werken, sieraden van koper voor de uitbeelding, pijl en boog voor de jacht en wapens voor het gevecht van dichtbij.

De steles vertellen ons vandaag dus nog steeds over de realiteit van het leven in die tijd, die gekenmerkt werd door geweld en verandering. De toenemende bevolking, de strijd om grondstoffen en de afgunst leidden tot conflicten, die te zien zijn aan de stenen beelden en de plaats waar ze gevonden werden.

Op de stenen steles staan leden van de nieuwe elites afgebeeld, hooggeplaatste vrouwen en mannen aan de top van een steeds hiërarchischer wordende samenleving. Met hun machtssymbolen lieten zij zich in steen vereeuwigen en toonden zo hun status.

De tentoonstelling omvat ongeveer 40 stèles uit Italië, Frankrijk, Duitsland en Zwitserland. De show biedt een inzicht in de leefomgeving van de neolithische mens.

Vertaald met www.DeepL.com/Translator (gratis versie)

Max Bill Global


Max Bill,1970. Foto/: Marcel Vogt. Wikipedia, http://doi.org/10.3932/ethz-a-000253670

Max Bill (1908-1994) was schilder, beeldhouwer, architect, ontwerper, graficus en typograaf, maar ook theoreticus, verzamelaar, curator, publicist, leraar, politicus en activist. De vormende invloed van zijn werk op de kunst en vormgeving van het midden van de twintigste eeuw reikte tot ver buiten Zwitserland.

De tentoonstelling is gewijd aan zijn veelzijdige oeuvre: naast schilderijen en beeldhouwwerken zijn ook ontwerpen voor affiches, lettertypes en meubels te zien.

De tentoonstelling besteedt ook aandacht aan Bills wereldwijde netwerk. Als belangrijk theoreticus en mede-oprichter van Concrete Art zocht hij de dialoog met kunstenaars uit Europa, de VS en Latijns-Amerika.

Bill was een vooraanstaand pleitbezorger van de Concrete kunst. Hij organiseerde tentoonstellingen, schreef talrijke teksten over Concrete kunst en wisselde ideeën uit met collega’s over de hele wereld.

Tegelijkertijd zette hij maatstaven voor ontwerp in de grafische kunsten, productontwerp en architectuur.

In zijn zeer originele en veelzijdige ontwerppraktijk synthetiseerde hij verschillende disciplines en artistieke stromingen. Hij bouwde een wereldwijd netwerk van contacten op en zette zich zijn hele leven in voor een internationale artistieke dialoog.

Tot op het bot in Schaffhausen


Poster tentoonstelling Bis auf die Knochen, Museum Allerheiligen, Schaffhausen

De tentoonstelling (Bis auf die Knochen) toont graven uit Schaffhausen van het Neolithicum tot de Middeleeuwen. Skeletresten en grafgiften belichten het leven van de overledenen.

Interactieve puzzels nodigen bezoekers uit om hun eigen onderzoek te doen: Wat onthullen botten, en wat verbergen ze? Waarom hebben sommige graven veel grafgiften en andere niet? En wat zouden archeologen op een dag over ons te weten kunnen komen? Deze en andere vragen worden in de tentoonstelling onthuld.

Erwin Rehmann Retrospective


Tentoostelling 'Alles fliesst', Rehmann Museum, Laufenburg.

De tentoonstelling presenteert de retrospectieve Alles fliesst (Alles stroomt), het equivalent van panta rhei, ter gelegenheid van de 100e geboortedag van de beeldhouwer Erwin Rehmann (1921-2020).

De viering van zijn artistieke werk is ook de 20e verjaardag van het Rehmann Museum, dat sinds 2001 onderdak biedt aan het grootste oeuvre van de beeldhouwer.

Sinds het begin van de jaren 1940 is Erwin Rehmann altijd op zoek geweest naar materiële en filosofische antwoorden in het sculpturale proces.

Hij verkende de mogelijkheden van de beeldhouwkunst in een ongekend en ongeëvenaard spectrum: van de ruwe expressie van de menselijke vorm, tot de abstractie ervan, en helemaal tot de essentie van de materie zelf.

Europa’s eerste grote waterkrachtcentrale


De tentoonstelling gaat over elektriciteit en de gevolgen daarvan voor de regio en Europa. Uitgangspunt en thematisch zwaartepunt is de eerste grote waterkrachtcentrale van Europa, die in de 19e eeuw in Rheinfelden werd gebouwd.

Uitgaande van de centrale van Rheinfelden legden de twee Zwitserse ingenieurs Agostino Nizzola (1869-1961) en Charles E.L. Brown (1863-1924) de eerste steen voor een netwerk van elektriciteitsvoorziening dat vandaag de dag de hele wereld omspant.

De dood van Napoleon


Poster Exhibition 'Napoleons Ende: St. Helena, Arenenberg und die Geburt einer Legende', Napoleon Museum.

De tentoonstelling (Napoleons Ende: St. Helena, Arenenberg und die Geburt einer Legende) is gewijd aan het leven en de dood van Napoleon in ballingschap op St. Helena.

Een van de hoogtepunten is het bed waarin Napoleon zou zijn gestorven. De sarcofaag bevat ook veel van de relikwie-achtige aandenkens van de voormalige Franse keizer.

Zijn stiefdochter en schoonzuster koningin Hortense de Beauharnais (1783-1837) stelde ze reeds voor aan haar bezoekers op de Arenenberg in speciaal ingerichte vitrines. Zij gebruikte ze ook om zichzelf en haar zoon Louis Napoléon (1808-1873) in hun ballingschap in Thurgau te presenteren als de rechtmatige erfgenamen van Napoleon.

Een bijzonderheid van de tentoonstelling is de plaatsing van het Napoleonsgraf in het kasteelpark. In 1821/22 plantten Hortense en de vertrouweling van Napoleon, Gaspard Gourgaud (1783-1852), in het westelijke park van het paleis een wilg, “Saule de Sainte-Hélène” genaamd, naar het voorbeeld van het oorspronkelijke graf op St. Helena.

Dit is geen gewone wilg, maar een “Babylonische wilg”. Er zijn veel aanwijzingen dat er ook een stenen graftombe was onder de Arenenberg boom. Voor de speciale tentoonstelling zal een installatie het grafschrift visualiseren.

Een andere zaal is gewijd aan de relatie tussen Napoleon I en de Bodensee. Want hoewel hij nooit ter plaatse is geweest, hebben zijn beslissingen tot op de dag van vandaag invloed op de regio.

De tentoonstelling maakt deel uit van een internationaal project van de Fondation Napoleon (https://fondationnapoleon.org).

Camille Pissarro


Camille Pissarro (1830-1903) is een van de belangrijkste kunstenaars van het 19e eeuwse Frankrijk. Hij was een centrale figuur in het Impressionisme en had een beslissende invloed op de beweging. De tentoonstelling is de eerste retrospectieve die sinds meer dan 60 jaar in Zwitserland aan deze kunstenaar is gewijd.

Het biedt een breed overzicht van Pissarro’s werk en besteedt bijzondere aandacht aan zijn samenwerkingspraktijk en zijn beslissende invloed op de moderne kunst. Het is een eerbetoon aan een kunstenaar die soms naar de achtergrond wordt verdrongen bij de bespreking van de grote figuren van de 19e-eeuwse kunst.

Kunstenaars van verschillende generaties, van wie velen leidende figuren werden van het modernisme rond de eeuwwisseling van de 19e en 20e eeuw, volgden zijn advies als vriend en mentor.

De tentoonstelling belicht de intense uitwisselingen van deze kunstenaars met Pissarro en plaatst zijn productieve oeuvre in een historische context aan de hand van werken van Claude Monet, Paul Cézanne, Paul Gauguin, Georges Seurat, Paul Signac, Mary Cassatt en anderen.

Hoewel deze tentoonstelling dus het ontstaan van de moderne kunst omarmt, vertelt zij een verhaal dat verder gaat dan de hoofdstroom van de kunstgeschiedenis.