Agenda

De bijna filosofische tentoonstelling (Vom Wert der Kunst in het Duits) onderzoekt de complexe relatie tussen kunst en (markt) waarde aan de hand van werken uit de eigen collectie. Dit thema komt niets te vroeg, in een tijd waarin soms zeer jonge kunstenaars duizelingwekkende bedragen ontvangen. Is het vraag en aanbod, de hype, de public-relations, de originaliteit, de technische vaardigheid ?

De werken correleren met onderwerpen waarover de bezoekers het mysterie van de marktwaarde kunnen benaderen. Wat vertelt een kunstwerk dat bestaat uit voedsel, dat langzaam vergaat, over de betekenis van materiële consistentie? Welke inzichten geeft de mystificatie over de rol van het auteurschap ons? Wat vertelt de ironie over artistieke betekenis? Kortom, wie of wat bepaalt de geldwaarde van een kunstwerk.

Tegenwoordig wordt het steeds vanzelfsprekender dat kunstenaars en deskundigen niet het enige en laatste woord hebben. Ook het publiek wil bij deze processen betrokken worden. De tentoonstelling wil deze discussie aanzwengelen en het publiek het woord geven.

Het Zwitsers Museum voor Papier, Schrift en Drukken (die Basler Papiermühle. Museum für Papier, Schrift und Druck) presenteert een reizende tentoonstelling van 72 kunstenaars uit 36 landen met leporello’s en kunstenaarsboeken die in 2020/2021 tijdens de pandemische stilstand zijn gemaakt.

De leporello is een drukwerk gemaakt van een lange, gevouwen strook papier, te onderscheiden van een brief, flyer, brochure of folder.

Elk werk is het resultaat van een uitwisseling van ervaringen tussen twee kunstenaars uit verschillende landen over de hele wereld die per post (dus niet per app, e-mail of computer) een dialoog met hun werken en elkaar zijn aangegaan.

De tentoonstelling toont de persoonlijke dimensie, de creativiteit en de bijzondere toegevoegde waarde van de ‘ouderwetse’ post en de schriftelijke uitwisseling en het woord.

De werken, met zeer uiteenlopende ontwerpconcepten, technieken en inhoud, zijn nu voor het eerst in Europa te zien, na tentoonstellingen in São Paulo, Buenos Aires en Quito.

Het museum heeft deze werken geïntegreerd in de prachtige veelzijdige permanente tentoonstelling.

In de zomer van 2021 huurde de kunstenares Chantal Convertini (*1992) een huis op Corsica en nodigde ze acht collega’s uit, die ze tot dan toe alleen van Instagram kende.

Het experiment werd een klein wonder, want de groep harmoniseerde niet alleen op fotografisch maar ook op menselijk niveau. In een paar dagen werden honderden foto’s gemaakt: zelfportretten, naakten, groepsfoto’s, details, landschappen. Veel van het werk kwam voort uit het moment, uit de stemming, en de foto’s laten ook zien hoe het vertrouwen in elkaar met de dag groeide.

De titel van de tentoonstelling (Of Corse) is geen gezochte woordspeling. Het verwijst naar de plaats waar deze fotografische momenten zijn ontstaan en naar de natuurlijkheid waarmee de foto’s zijn genomen.

Foto’s : Felicitas Schwenzer, Charlotte Grimm

Het was oorspronkelijk niet de bedoeling om deze soms zeer intieme foto’s in een tentoonstelling te tonen. Maar alleen al het samenzijn in deze groep creëerde een ruimte waarin naaktheid niet alleen mooi was, maar ook volledig zonder schaamte, krachtig, vertrouwend en volledig vrij van angst.

Alleen Chantal wist dat er een aanbod was voor een tentoonstelling in de Basel H. Geiger Cultural Foundation, en ze heeft het de anderen pas op het laatste moment ingelicht. Corsica was het eiland bij uitstek voor dit project, maar tijd en ruimte zijn inwisselbaar, de mensen staan in het middelpunt. De kunstenaars hebben deze tentoonstelling als collectief samengesteld.

De tentoonstelling presenteert de foto’s niet als individuele kunstwerken, maar als een reis van negen vrouwelijke kunstenaars. De tentoonstelling bevat werken van: Chantal Convertini, Lena Aires (* 1987), Charlotte Grimm (* 1993), Dafni Planta (* 1993), Monika Jia Rui Scherer (* 1995), Felicitas Schwenzer (* 1995), Mayara Scudeler (* 1989), Catia Simões (* 1989) en Shannon Tomasik (* 1991).

De toegang en de mooi uitgevoerde catalogus zijn zoals altijd bij de Kulturstiftung Basel H. Geiger I KBH. G gratis.

Foto’s: Lena Aires, Dafni Planta

Replica van de woonkamer op Corsica

Foto’s: Lena Aires

Vrije toegang en gratis catalogus!

De tentoonstelling “Zwischen Pathos und Patos. Christophor Lehmpfuhl. Sammlung Würth” toont ongeveer 35 werken uit de collectie Würth, aangevuld met bruiklenen van de kunstenaar Christopher Lehmpfuhl, voornamelijk groot formaat olieverfschilderijen, aquarellen en exposities uit de cyclus “Neue Heimat” (2019).

Abtei Maria Laach, Westfassade, 2008. Gotischer Kreuzgang (Magdeburg). Sammlung Würth Inv. 12558 en Sammlung Würth Inv. 14519

Het werk van Christopher Lehmpfuhl is een reis door de geschiedenis van de schilderkunst en een wereldreis met de schilder. Op 14-jarige leeftijd maakte hij met zijn ouders zijn eerste wereldreis. Zijn tweede ervaring was een bezoek aan een impressionistische tentoonstelling op achtjarige leeftijd.

”Ich male mit allen Sinnen. Dabei spielt das Licht – wie im Impressionismus – eine enstcheidende Rolle, um einen Ort weniger an seinen Wahrzeichen als an seinen Licht zu erkennen”. (Christopher Lehmpfuhl).

Deze ervaringen waren beslissend: hij wilde schilder worden en met zijn techniek de wereld ervaren en onderwijzen. Hij schildert in de traditie van de impressionisten, bij wind, weer, hitte, kou en altijd buiten en vanuit de overtuiging dat kunst een medium is om de subjectiviteit van de kunstenaar uit te drukken.

Christopher Lehmpfuhl op Helgoland. Documentaire van Sebastian Schrade.

Hij is in 1972 in Berlijn geboren en woont en schildert daar nog steeds. In het begin van zijn carrière werkte Lehmpfuhl vooral met kleine formaten die meegroeiden met de mogelijkheden van transport. In de eerste jaren had hij alleen zijn fiets tot beschikking en daarom schilderde hij alleen op kleine doeken. Tegenwoordig heeft hij zijn bestelauto en schildert hij vooral op groot formaat.

Met de bestelauto op IJsland. Documentaire van Sebastian Schrade.

Geen berg is te hoog voor hem. Hij beklimt de kraters van IJsland en schildert daar de geiserlandschappen, hij reist naar Helgoland en werkt op locatie in ijskoude, storm en regen en bezoekt regelmatig Azië en de VS.

In zijn werk brengt de kunstenaar lichtveranderingen, scherpe kleurcontrasten en fenomenen van de natuur, zoals regenbogen en storm aan zee, en stedelijke transformatieprocessen vakkundig over op het doek, alsof de toeschouwer zelf ervaart wat hij ziet.

“Der Zyklus Die Neue Mitte vom Rückbau des Palastes der Republik ist das umfangreichste, was ich bisher realisiert habe und mein künstlerischer Beitrag zur Wiedervereinigung” (Christopher Lehmpfuhl).

De Schlossplatz in Berlijn, 2014. Sammlung Würth, Inv. 18192

Zijn concept resulteert in sculpturale, bijna driedimensionale stedelijke en natuurlijke landschappen. Zijn werken wijken af van kenmerken van de klassieke landschapsschilderkunst.

Hij brengt dikke olieverf met de hand rechtstreeks op het doek aan in plaats van met een penseel. Een penseel heeft immers zo’n 30 centimeter afstand tot het doek, terwijl zijn hand in direct contact staat met het doek.

De kunstenaar op locatie. Documentaire van Sebastian Schrade.

Hij schildert impressionistisch met zo’n precisie dat voorstelling en interpretatie naast elkaar bestaan, waardoor een verhalende kracht ontstaat die de kijker meeneemt in de stemming en de omgeving waarin het werk is gemaakt.

“Ich liebe Farbmassen. Wenn die gemalten Gegenstände ins Driedimensionale gehen, sich geradezu in Farbe auflösen, macht mich das glücklich” (Christopher Lehmpfuhl).

De tentoonstelling wordt aangevuld met individuele objecten die een beeld geven van het werkproces van de kunstenaar. Daarnaast zijn drie documentaires te zien die door Sebastian Schrade zijn geregisseerd in 2010, 2014 en 2016. Ze tonen de kunstenaar in zijn werkomgeving en techniek.

Koblenz-Panorama, 2014, Sammlung Inv. 16716

Met een grensoverschrijdende tentoonstelling stellen het Museum zu Allerheiligen Schaffhausen en het Kunstmuseum Singen gezamenlijk de huidige toestand van de schilderkunst in Zuid-Duitsland en Duitstalig Zwitserland aan de orde.

De titel van de tentoonstelling is “Ohne Titel”. Deze aanduiding wordt door kunstenaars vaak gebruikt als werktitel om de perceptie van de kijker niet bij voorbaat in één richting te sturen. De werken in de tentoonstelling hebben echter alle een titel.

Lin Olschowsa (1995), Scheinlingszwack, 2022; Marianna Tilly (1995), ‘Men Crying: Disco Locker Room’, 2021, en ‘Hitting in the Material World 1/3’, 2022.

De tentoonstelling  gaat over de breedte en veelzijdigheid van de schilderkunst. Een ideale gelegenheid om meer te weten te komen over de hedendaagse schilderkunst in deze regio. Het overschrijden van de grens tussen de twee instellingen en landen is ook een doel van dit project.

Cultuur is (bijna) altijd transnationaal. Het Kunstmuseum Singen is gewijd aan moderne en hedendaagse kunst. De kunstafdeling van het museum zu Allerheiligen in Schaffhausen toont niet alleen (religieuze) kunst van de middeleeuwen tot 1945 en moderne en hedendaagse kunst. Het onlangs gerenoveerde museum herbergt ook drie andere afdelingen: Archeologie, (cultuur)geschiedenis en natuurgeschiedenis.

Sophia Sadzakov (*1992)

Zuid-Duitsland en Duitstalig Zwitserland zijn altijd één cultuur- en taalgebied geweest. Nationale grenzen hebben deze regio echter ook sinds Napoleon beïnvloed. Steden als Laufenburg, Kaiserstuhl en Rheinfelden werden gescheiden, nieuwe grenzen werden getrokken.

De culturele centra waren echter altijd met elkaar verbonden in deze regio van de Hoogrijn en het Bodenmeer. Het bisdom Konstanz, het voormalige klooster Allerheiligen in Schaffhausen en bijvoorbeeld het klooster St. George in Stein am Rhein (kanton Schaffhausen) getuigen hiervan. Keizer Heinrich II (973-1024) verplaatste dit klooster, gesticht rond 970 in Singen, in de 11e eeuw naar Stein am Rhein! De samenwerking van vandaag met de tentoonstelling ‘Untitled’ is een ‘back to the roots’ initiatief.

Musea zijn ook platforms voor opkomende kunstenaars. De tentoonstelling ziet zichzelf ook als een platform om het potentieel van de jonge schilderkunst in de regio zichtbaar te maken.

Even fundamenteel zijn de vragen waarmee de tentoonstelling de schilderkunst benadert. Centrale uitgangspunten zijn de weergave van schilderkunstige tendensen, de huidige kracht van de schilderkunst, nieuwe invloeden, de vragen van deze tijd voor schilders en oude en nieuwe kunsthistorische stromingen.

De selectie van werken va 57 kunstenaars toont tot 16 april de nieuwe schilderkunst in deze regio: levendig, sensueel, vol genot en energie.

Dana Greiner (*1988)

Robert Matthes (*1982)

Theo Huber (*1987)

Ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan van de Hogeschool voor Toegepaste Kunsten (l’École d’arts appliqués) van La Chaux-de-Fonds (kanton Neuchâtel) en in het kader van het door de Verenigde Naties uitgeroepen “Internationaal Jaar van het Glas”, wordt de tentoonstelling Pracht van het Glas. De kunst van het emailleren (Éclat de verre. La maîtrise de l’émail) gehouden.

Deze tentoonstelling illustreert de kunst van het emailleren in haar hoogste perfectie. Deze techniek dan wel kunst fascineert al eeuwen.

Achter de schijnbaar eenvoudige samenstelling van glas- en metaaloxiden gaan het artistieke talent, geduld en vakmanschap van de ambachtslieden schuil.

De tentoonstelling toont het productie proces van meesterwerken vanaf de opdrachtgevers tot de ambachtslieden, de eenvoud van het materiaal, maar de grote complexiteit van de bewerking,  huidige aantrekkingskracht van geëmailleerde horloges en de moderne toepassingen.

Met meer dan 150 voorwerpen en documenten uit verschillende collecties biedt de tentoonstelling een unieke gelegenheid om werken en het productieproces te bewonderen.

Het Romeinse Avenches of Aventicum in het huidige kanton Vaud is vooral bekend vanwege haar amfitheater, theater, de tempel (of de Cigogne), Romeinse stadsmuuur en het oudheidkundige museum in de middeleeuwse toren van het Amfitheater.

De stad of Colonia Aventicum is door de Romeinen gesticht na 15-13 v. Chr. Maar voor de komst van de Romeinen was er al een grote Keltische nederzetting. Opgravingen hebben steeds meer inzicht gegeven in deze samenleving. Deze tentoonstelling biedt een overzicht van de meest recente vondsten en wetenschap.

Kelten – Galliërs – Helvetii

Vanaf de 5e eeuw v.Chr. is een groot deel van Europa, waaronder het huidige Zwitserland, bewoond door Keltische volkeren, door Grieken ook wel Galliërs genoemd. Aan het begin van de 1e eeuw v. Chr. bewoonden de Keltische stam van Helveten het grootste deel van het Zwitserse Plateau, het gebied vanaf de Jura tot de Alpen.

Geschreven bronnen

De schriftelijke bronnen zijn uitsluitend van Griekse en Romeinse auteurs en daarom allerminst objectief. Ze vertellen vanuit hun perspectief over de betrekkingen tussen Kelten en de mediterrane wereld. De beroemdste tekst is  opgeschreven door Julius Caesar in zijn de bello gallico, over de Gallische oorlog (58-52 v. Chr,)

De mislukte uittocht van Keltische stammen, onder andere van de stammen Helveten en Rauracen, in 58 v.Chr., leidde tot de Gallische Oorlog. Caesar versloeg de Helveten bij Bribracte in dat jaar en won de Gallische oorlog in 52 v. Chr.

Archeologie

Terwijl de Romeinse stenen monumenten, steden en wegen vaak spectaculair en in ieder geval deels behouden zijn, zijn de houten overblijfselen van de Kelten – en de Helveten – moeilijk te identificeren en te interpreteren. Toch is het de archeologie gelukt de geschiedenis van deze stammen te (her)schrijven, hun organisatie en religie in beeld te brengen en inzicht te krijgen in hun cultuur, ambachtelijke activiteiten en handelsbetrekkingen.

Avenches

Archeologische opgravingen tonen dat er in Avenches in de 2e eeuw v. Chr. al een Gallische nederzetting en georganiseerde hierarchische samenleving was aan de voet van de heuvel. Het was een groot woongebied, met een elite van krijgers, munten, gespecialiseerde en geavanceerde ambachten, religie en begrafenissen. Na 15 v. Chr. ontstaat dan de Romeinse stad Aventicum.

De tentoonstelling

De tentoonstelling toont de commerciële, ambachtelijke, huishoudelijke en religieuze activiteiten, de elite, sociale relaties en de oorlogsvoering van de Helveten van Avenches tot de komst van de Romeinen.

De Comites Latentes omvatten 212 manuscripten over een periode van de 6e tot de 20e eeuw. In de jaren zestig begon Sion Segre Amar (1910-2003) manuscripten te verzamelen. Hij noemde zijn collectie Comites Latentes, wat verborgen metgezellen betekent, omdat hij altijd bepaalde exemplaren bij zich droeg.

Sinds 1977 wordt de collectie bewaard in de Bibliothèque de Genève, waar ze wetenschappelijk wordt onderzocht en (digitaal) gepubliceerd. De collectie omvat gebedenboeken, religieuze, literaire, administratieve en juridische teksten. Het merendeel dateert uit de Middeleeuwen, waaronder 98 religieuze handschriften, 47 profane literatuur en 67 fragmenten met verluchtingen.

Veel manuscripten komen uit Italië of Frankrijk en zijn geschreven in het Latijn, maar er zijn ook Hebreeuwse en Griekse teksten en kleine platen met spijkerschrift. Na zijn dood in 2003 erfden zijn kinderen de collectie en richtten in 2018 de Comites Latentes Società Semplice op.

Deze organisatie heeft tot doel de collectie wetenschappelijk te onderzoeken en toegankelijk te maken. Het is de bedoeling de collectie stap voor stap te digitaliseren en op internet beschikbaar te stellen. De eerste manuscripten van de Comites Latentes zijn op initiatief van de Bibliothèque de Genève reeds gedigitaliseerd en gepubliceerd op het e-codices portaal.

Het historische Museum Basel en de Universiteitsbibliotheek hebben deze collectie voor vijftien jaar in leengebruik ontvangen. In samenwerking met Genève wordt het project nu voortgezet.

Een aantal werken van deze bijzondere collectie is tot 5 maart 2023 in het Historische Museum Basel te zien.

Naast een Hebreeuws gebedenboek in zilverband, een perkamenten rol met het bijbelverhaal van de joodse vrouw Esther en Franstalige heiligenvitae, kan ook een fragment uit de zogenaamde Burckhardt-Wildt Apocalyps worden bewonderd: een manuscript genoemd naar de latere eigenaar Daniel Burckhardt-Wildt (1752-1819).

Aristide Maillol (1861-1944) is na Auguste Rodin de belangrijkste Franse beeldhouwer van de vroegmoderne tijd. Als belangrijke en invloedrijke figuur die zowel modern als tijdloos is, creëerde Maillol sensuele kunst die de waarden van helderheid en evenwicht van vormen belichaamt, waardoor hij een volwaardig kunstenaar uit de klassieke traditie is.

De tentoonstelling omvat meer dan 140 werken, zowel sculpturen – waaronder de belangrijkste werken – als schilderijen: Maillol begon zijn carrière als schilder en maakte doeken van grote kwaliteit die buiten Frankrijk nog steeds weinig bekend zijn. Ook worden decoratieve voorwerpen, door Maillol ontworpen wandtapijten en tekeningen tentoongesteld.

De presentatie bevat bovendien schilderijen van tijdgenoten zoals Paul Gauguin, Maurice Denis en Édouard Vuillard, waaruit de nauwe relatie van Maillol met hen blijkt.

De tentoonstelling Ave Caesar! Römer, Gallier und Germanen am Rhein toont het belang van de Rijn voor de vroege geschiedenis van Bazel en Europa. Al in de oudheid was deze rivier een belangrijke handelsroute en transportas over het continent. De tentoonstelling belicht in de eerste plaats de cesuur die door de veldtochten van Caesar (58-52 v.Chr.) is ontstaan.

Ook de politieke, culturele en economische betrekkingen tussen het Rijngebied en de geavanceerde beschavingen in het Middellandse-Zeegebied vóór de tijd van Caesar komen aan bod.

De rivier dient als rode draad om aspecten van de contacten tussen het opkomende rijk van Rome en de op de linker- en rechteroever wonende Gallische en Germaanse stammen te tonen.

De tentoonstelling maakt deel uit van het project “Der Rhein/le Rhin. 3 Länder-38 Ausstellungen/ 3 Pays – 38 expositions“.