Land van musea
30 juni 2022
De eerste musea zijn ontstaan in het Italië van de Renaissance, in de vijftiende eeuw. De antieke oudheid, het politieke en constitutionele model van Rome en Griekenland en de (her) ontdekking van Griekse en Romeinse auteurs leiden tot een grote verzamelwoede bij de elite.
Antieke voorwerpen (munten, standbeelden, dagelijkse voorwerpen, inscripties en tal van andere objecten) lagen letterlijk voor het oprapen. De huizen en tuinen waren de toonzalen. Het waren echter privé collecties.
Paus Sixtus IV (1414-1484) zag er echter in 1471 een goed propagandamiddel in om de relatie tussen het antieke Rome en het Christelijke Rome met de Paus als leider onder de aandacht te brengen.
Paus Sixtus IV (1414-1484). Foto: Wikipedia
Hij had zeker niet de bedoeling een museum te stichten, het concept was onbekend. Dit was echter wel het resultaat. Het publiek bezichtigde in groten getale de voorwerpen in het Capitool. Het Capitool is daarmee feitelijk het eerste museum.
De twee eeuwen daarna zouden in Europa in het teken staan van (godsdienst- en burger) oorlogen. Men had andere zaken aan zijn hoofd dan musea.
Dit verandert vanaf de tweede helft van de achttiende eeuw met de Verlichting en vooral na de Napoleontische oorlogen en de opkomst van de natiestaat. Musea waren na 1815 de uithangborden van (nieuwe) naties en nationalisme, ook in Zwitserland,
De stad Bazel organiseerde echter al honderdvijftig jaar daarvoor een openbare kunstverzameling, het Amerbach-Kabinett in het Haus zur Mücke in 1671. Het doel was niet, zoals destijds in het Capitool, van politieke aard, maar om alle inwoners te laten genieten van kunst.
Het was het eerste ‘museum’ ten noorden van de Alpen, al bestond deze naam nog niet. De collectie bestond uit schilderijen, tekeningen en grafische werken. De collectie werd steeds verder uitgebreid. Het kunstmuseum (Kunstmuseum Basel) en het oudheidkundig museum (Antikenmuseum Basel und Sammlung Ludwig) kwamen hier in 1936 uit voort.
Het natuurhistorische museum (Musée d’Histoire Naturelle) in Genève opende al in 1820 zijn deuren. Museum Rath in Genève was er in 1826 ook vroeg bij. Tegenwoordig heeft Zwitserland de hoogste museumdichtheid per inwoner.
Museum der Kulturen Bazel (1893). Foto: TES.
De collectie bestaat is veel ouder en was eerst ondergebracht in het Museum van de Stad Bazel (Museum der Stadt Basel) in 1849. Het is daarmee een van de oudste etnografische collecties van Europa.
De musea zijn van een hoge kwaliteit, waarbij vooral de (financiële) deelname van particulieren en het bedrijfsleven opvalt. Ook in de kunst is Zwitserland in de ware zin van het woord een Eidgenossenschaft.
Haus zur Mücke