Agenda

Waar lachen de Zwitsers om en wat vinden anderen grappig aan Zwitsers? Dit zijn slechts twee van de vragen die in de tentoonstelling “Made in Witzerland” worden gesteld op een reis door de wereld van humor, humor en satire. De multimediale tentoonstelling werpt een gedifferentieerde blik op de grappige kant van Zwitserland – met 19de-eeuwse karikaturen, moderne cartoons en beroemde Zwitserse komieken. In de TV-lounge zijn er showclips te zien van populaire Zwitserse komedieseries en films.

De expositie gaat ook in op alledaagse humor, Zwitserse stereotypen en clichés, maar ook op sociaal en politiek ongepaste grappen. Tegelijkertijd verkent het de verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke humor en kijkt het naar de manier waarop kinderen ironie en situationele humor bekijken en ermee omgaan.

De kunstschatten van het bisdom Chur zijn vanaf 29 augustus te bewonderen in het museum (Domschatzmuseum) na een langdurige renovatie. De collectie telt ongeveer 200 objecten, waarvan 70 in de huidige tentoonstelling te zien zijn. Naast religieuze voorwerpen zijn ook diverse wereldlijke objecten te zien, zoals een zwaard. Ze tonen de wereldlijke macht van de bisschop. Het bisdom Chur was tot de reformatie een machtig bisdom en speelde een vooraanstaande politieke rol in Graubünden en daarbuiten. Ook de beroemde Totentanz uit 1543 is te bezichtigen in de kelder van het museum.

De Franse kunstenaar Guillaume Bruère (1976) toont zijn portretten en beeldhouwwerken in het kasteel van Tarasp (Schloss Tarasp). De focus van de tentoonstelling (What Trembles and Almost Dances) ligt op de ‘Memory-Drawings’ die hij sinds 2016 maakt. Bruère schildert geen intimiteit, maar concentreert zich op het proces en laat de ontwikkeling gebeuren. De portretten tonen soms meerdere gezichten. De kleisculpturen met dezelfde thematiek versterken het effect van de portretten nog.

Parallel aan haar werk als fotojournaliste ontwikkelt Monique Jacot (1934) sinds de jaren tachtig de techniek van de Polaroidtransfer op papier. De poëtische beelden die zo ontstaan lijken te komen uit dromen en mengen motieven die elkaar overlappen en verdubbelen in oscillerende kleurvariaties. Dit werk is gebaseerd op een esthetiek van contemplatie, detail en materie. De heliogrammen verkennen in Camaieu de veer- en nestmotieven die de fotograaf, die een passie voor veren heeft, op reis heeft ontdekt.

In 1975 en 1980 vonden in de Städtische Galerie zum Strauhof in Zürich twee tentoonstellingen plaats: “Frauen sehen Frauen” en “Saus und Braus”. Originele werken, archiefmateriaal en filmbeelden volgen de impulsen die Zürich rond 1980 cultureel in beweging zetten. De tentoonstelling laat zien hoe en door wie zo’n culturele breuk met het verleden mogelijk was. Vrouwen speelden een hoofdrol in deze culturele revolutie.

In 1470 drukte de koorheer Helias Helye (1400-1475) de laatste bladeren van de 600 pagina’s tellende “Mammotrectus super Bibliam” van de Italiaanse Franciscaan Johannes Marchesinus in zijn drukkerij in Beromünster. Het boek is een leerboek voor de tekst van de Bijbel. Het boek bevat ook een datum, waardoor het formeel het eerste gedrukte boek in Zwitserland is. Ter gelegenheid van dit jubileum organiseren drie Beromünster culturele instellingen, het Schlossmuseum, het Haus zum Dolder en de Beromünster Abdij, verschillende evenementen op het gebied van drukken, boeken, papier en schrijven. Het Schlossmuseum richt zich als toenmalige locatie van de drukkerij met name op de productie van boeken en het functioneren van de (gereconstrueerde) drukkerij.

De expositie (Ruines et pixels. Photographie et céramique contemporaines) verenigt de werken van twaalf Zwitserse kunstenaars op het gebied van keramiek en fotografie. De expositie heeft tot doel hun overeenkomsten en verschillen aan te tonen, tussen het materiele van de keramiek en het immateriële van de fotografie. Het verschil tussen klei en pixels. Keramiek is duizenden jaren oud, fotografie is relatief nieuw (negentiende eeuw). Wat zijn de beweegredenen, motivatie en inspiratie van de kunstenaars ? In deze interessante en originele invalshoek zet het cultureel centrum deze beide kunstvormen naast elkaar.

Al meer dan 160 jaar onderzoeken archeologen de rol en betekenis van maanhoorns, de mysterieuze objecten in het huidige Zwitserland en andere Alpenlanden uit de late Bronstijd tussen 1000 en 800 voor Christus. Ook de tentoonstelling Mondhörner Rätselhafte Kultobjekte der Bronzezeit geeft geen antwoord op deze vraag bij gebrek aan schriftelijke en mondelinge bronnen. Misschien waren het alleen maar cultobjecten of speelden religie en spiritualiteit een rol. Voor het eerst presenteert deze tentoonstelling echter een mooie selectie van originele vondsten uit Zwitserland en introduceert de diversiteit van de maanhoorns. Ze danken hun naam overigens aan de sikkelvormige maanvorm en de twee hoorntoppen.

In 1939 circuleerden aparte beeldjes van basalt op de antiekmarkten van Parijs. Josef Müller (1887-1977), de grondlegger van de collectie van het Barbier-Müller museum in Genève, interesseerde zich voor deze creaties. Hij had zich gespecialiseerd in Afrikaanse en andere ‘primitieve’ kunst. Hij kocht er ongeveer twintig.

In 1945 werd de nieuwsgierigheid gewekt van Jean Dubuffet (1901-1985), de geestelijke vader van Art Brut. Hij noemde hij ze “Barbus Müller”, waarschijnlijk naar de baard op enkele van de stukken en de naam van Josef Müller. Hij publiceerde ze in een klein boekje met de basistekst van zijn concept van Art Brut. Hij classificeert ze als spontane werken, geproduceerd door een of meerdere autodidactische kunstenaars, zonder aantoonbare artistieke invloeden van anderen.

Tot voor kort was niets bekend over de herkomst. De wildste geruchten deden de ronde, Oceanië, Amerika of Paaseiland ? Dankzij een recent onderzoek is de identiteit van de beeldhouwer bekend, Antoine Rabany (1844-1919) uit Chambon-sur-Lac, in het departement Puy-de-Dôme. Tussen 1907 en 1919 zou hij in totaal ongeveer vijftig stuks hebben geproduceerd. Hij begon als autodidact in 1907. Tegenwoordig zijn deze beelden tot 50 000 euro per stuk waard.

De tentoonstelling (Les Barbus Müller-leur énigmatique sculpteur enfin démasqué) brengt twintig van deze beelden uit de eigen collectie samen met soortgelijke beelden uit andere verzamelingen (onder andere van Jean Dubuffet) en verre culturen om overeenkomsten en verschillen te beoordelen.

Hoewel men zegt dat het Congres van Wenen (1814-1815) de grenzen van Zwitserland bevestigde, betwistten Oostenrijk en Zwitserland hardnekkig de controle over ongeveer twintig vierkante kilometer in een gebied rond het dorp Tschlin in Graubünden. De inzet en het compromis van de Oostenrijkse keizer leidde uiteindelijk tot de oplossing in 1868 en de laatste grote grensaanpassing van Zwitsers grondgebied. De tentoonstelling vertelt dit fascinerende, maar vergeten verhaal. Met het ontstaan van de grens ontstond ook de smokkel. Zwitsers, Oostenrijkers en Italianen zetten deze handel tot ver in de 20e eeuw voort. De tentoonstelling presenteert typische smokkelwaar en smokkelwaar.laat