Exotisch


Wereldbol, collectie Louis de Treytorrens, 18e. siècle. Bibliothèque cantonale et universitaire de Lausanne.

Wat is de definitie van “exotisch” in Zwitserland of elders? Deze veranderende notie conditioneert nog steeds de manier van kijken naar de wereld van vandaag. Twee eeuwen geleden bestond er in Zwitserland een andere kijk op landen van Europa en andere continenten en haar inwoners. De tentoonstelling onderzoekt de relatie tussen Zwitserland en het buitenland in het tijdperk van de Verlichting, maar biedt ook een link naar de 21e eeuw en een begrip van de (veranderde) wereldbeelden. Talrijke activiteiten, artistieke installaties en samenwerkingsverbanden met andere culturele en historische instellingen begeleiden deze tentoonstelling, die ook ingaat op actuele onderwerpen.

Ware liefde in een doos


Echte liefde bestaat en bestond, evenals maatschappelijke conventies, althans dat is het uitgangspunt van de tentoonstelling (L’amour en boîte). In de periode 1812-1817 schreven Eugénie de Treytorrens (1785-1856) en Charles d’Odet (1776-1846) elkaar ten minste 252 brieven. Eugénie was van welgestelde protestante komaf uit Guévaux (kanton Fribourg). Charles kwam uit een familie van landeigenaren, maar was aanzienlijk minder gefortuneerd, ook nog eens katholiek en uit een ander kanton (Valais). Hun correspondentie is bewaard gebleven. Ze geeft een goed inzicht in de sentimenten, moraal, relatie man-vrouw, protestant-katholiek en het belang van fortuin binnen dezelfde klasse van bourgeoisie. In de correspondentie komen deze aspecten telkens weer aan de orde en ze zijn ook elf keer reden geweest de relatie te beëindigen. De twaalfde keer, in een brief gedateerd 4 november 1817, maakt Eugénie het definitief uit.

In de huidige tijd van sociale media gaat de correspondentie veel sneller, minder hoffelijk en minder langdradig. De discussies hebben ook een andere inhoud, de sentimenten blijven echter gelijk. Overigens zijn Eugénie en Charles beiden kort daarna getrouwd, zij met  notaris Charles Stoecklin (1793 – 1842) uit Fribourg, hij met Aglaé de Bons (1797 – 1864).

Zwitserland door de ogen van dichters


Foto: Dichter- und Stadtmuseum Liestal

De dubbele tentoonstelling (Zeitzeuge und Pioniere der Mundartdichtung) presenteert de reizende tentoonstelling ‘Schweizerreise – Johann Peter Hebel als Aufklärer’ (Reis door Zwitserland – Johann Peter Hebel als filosoof van de Verlichting) van het Dreiländermuseum en de Hebelbund in Lörrach (Duitsland), en een selectie van manuscripten, brieven en tekeningen uit de nalatenschap van de dichter-priester en Hebelbewonderaar Jonas Breitenstein (1828-1877) uit het kanton Basel-Landschaft. Johann Peter Hebel (1760-1826) reisde in 1805 door Zwitserland en legde zijn waarnemingen vast in een reisdagboek. Zijn aantekeningen bieden een opmerkelijk inzicht in een tijd waarin Napoleon ook over Zwitserland regeerde. Jonas Breitenstein wordt beschouwd als een van de meest invloedrijke auteurs van zijn kanton. Hij was de eerste die in het Baselbieter dialect publiceerde. De tentoonstelling biedt een ongewoon en goed inzicht in deze periode van de negentiende eeuw.

Oriëntalistische fotografie


Reisleider c. 1860-1880, Foto: Félix Bonfils (1831-1885), Inv. L0412_F16. © als Sammlung van Jacques Herzog en Pierre de Meuron Kabinett, Bazel.

Het museum organiseert een tentoonstelling over 19e eeuwse oriëntalistische fotografie. In die tijd beleefde het toerisme naar het Midden-Oosten een grote groei. Enkele van de klassieke tussenstops op deze reizen waren Athene, Beiroet, Damascus, Jeruzalem en Constantinopel. De populariteit van dit soort reizen werd vergroot door de toen nog relatief nieuwe technologie van de fotografie, die de aantrekkingskracht van dergelijke reizen voor de thuisblijvers vergrootte. De getoonde selectie van foto’s uit de collectie Ruth en Peter Herzog is een serie historisch belangrijke werken. Speciale aandacht gaat uit naar archeologische vindplaatsen in het Midden-Oosten.

De perfectie inrichting


Ideales Wohnen. Foto: Umberto Romito en Ivan Suta, Museum für Gestaltung Zürich, © ZHdK

In de 20e eeuw hadden Zwitserse ontwerpers en producenten een duidelijk idee van de perfecte inrichting. Aanvankelijk was de abstracte vorm een thema. Flexibele stalen buismeubels werden in de jaren dertig van de vorige eeuw ontwikkeld, terwijl de eenheid van elegante vorm en functie halverwege de eeuw werd gepropageerd. Rond 1968 veroverden de alledaagse cultuur en Pop Art de woonkamer. Een decennium later werd de postmoderne diversiteit aan stijlen gevierd, totdat de minimalistische traditie aan het eind van de eeuw werd herontdekt. Zeven lokalen presenteren in Ideales Wohnen de belangrijkste trends in het moderne Zwitserse meubeldesign van de twintigste eeuw.

Hans Josephsohn


Kesselhaus Josephsohn in St Gallen. Foto: MASI Museum, Lugano

De tentoonstelling brengt een eerbetoon aan Hans Josephsohn (1920-2012) ter gelegenheid van zijn honderdste verjaardag. Ze focust op een reeks beelden die gemaakt zijn tussen 1950 en 2006. Deze werken illustreren de rol van de menselijke figuur in de kunst van Josephsohn en documenteren alle types die de kunstenaar zelf gebruikte om zijn werk te classificeren: staande, zittende en liggende figuren en reliëfs. Zijn werken zijn permanent te zien in het museo La Congiunta in Giornico, dat in 1992 werd ingehuldigd, en in het Kesselhaus Josephsohn in St Gallen, dat in 2003 werd geopend.

 

Choc


Leonetto Cappiello, Cacao Suchard, Lithografie 80 x 61 CM, Inv. ST 359, Foto Aladin Borioli © MahN Neuchâtel.

Hoewel cacao uit verre landen komt, heeft chocolade zich gevestigd als een symbool van Zwitserland.  De firma Suchard, die in 1826 in Neuchâtel werd opgericht, speelde een hierin een hoofdrol. De tentoonstelling biedt een panorama van de advertentiecampagnes van het bedrijf vanaf het midden van de 19e eeuw. Dit zijn vaak kunstwerken op zich, sommige met een omvang van 4.5 meter. De tentoonstelling gaat ook in op de chocolade-wereldberoemdheden Milka-koe, de Suchard Express of de Toblerone.

 

 

Chinese landschapsschilderkunst


Mei Qing (1624–1697), Schitterende afbeeldingen van Xuancheng, Qing dynastie, 1679/80, album 24 bladeren, inkt en kleur op papier, 27 × 54,5 cm, schenking van Charles A. Drenowatz, © Museum Rietberg, Foto: Rainer Wolfsberger

De tentoonstelling laat de kijker kennismaken met de Chinese landschapsschilderkunst, onthult haar vele betekenissen en onthult haar verborgen boodschappen. Ze geeft inzicht in de Chinese cultuur, filosofie en literatuur, en gaat tegelijkertijd in op de relatie tussen de mens en de natuur. De dialoog tussen verleden en heden onthult verrassende verbanden, maar ook breuken en conflicten. De tentoonstelling plaatst historische meesterwerken naast landschapsvoorstellingen van moderne en hedendaagse kunstenaars. De tentoonstelling presenteert negentig werken uit zes eeuwen, waaronder schilderijen, installaties en videowerken.

Gilbert & George. The Locarno exhibition


Union Dance, 2008, 226 x 190 cm © 2020 Gilbert & George - courtesy Arndt Collection

De tentoonstelling (tot 18 oktober) is in nauwe samenwerking met het Engelse kunstenaarskoppel Gilbert & George tot stand gekomen. De show concentreert zich op hun werk van de periode 2008 tot 2016. De tentoonstelling van zestig werken is specifiek voor deze museumzalen ingericht  op basis van thema’s en stilistische kenmerken. De voorstellingen met hun felle kleuren en gespiegelde symmetrie transformeert de museumzaal in een groot fresco.

Isa Genzken


Catalogus, Isa Genzken - Works from 1973-1983. Foto: Kunstmuseum Bazel

Isa Genzken (1948) is een van de belangrijkste levende kunstenaars. Haar werk beweegt zich binnen verschillende disciplines zoals beeldhouwkunst, installatie, architectuur, fotografie, film en schilderkunst. De tentoonstelling (Isa Genzken – Works from 1973-1983) vestigt de aandacht op het artistieke werk dat zij in het eerste decennium van haar carrière heeft geformuleerd. Het project concentreert zich op de herwaardering van de jaren 1973 tot 1983.