Agenda

Het museum presenteert een nieuw deel van de permanente tentoonstelling over “De  textielindustrie in het kanton Glarus” (Glarner Textildruck). Dit onderdeel vertelt de meer dan 250-jarige geschiedenis van deze destijds belangrijke industrie.

Bezoekers maken kennis met dit culturele erfgoed en de enorme innovatiekracht die de regio Glarus (en Zwitserland) al vroeg kenmerkte, de verscheidenheid aan prachtige, hoogwaardige textielproducten en de (visionaire) verbetering van de arbeidsomstandigheden, met goedkeuring van de Landsgemeinde.

Aan het einde van de 18e eeuw kenmerkte de textielindustrie in verschillende regio’s de dynamische economische en sociale geschiedenis van de oude Zwitserse Confederatie.

Deze ontwikkeling bereikte haar hoogtepunt rond 1860. Het zwaartepunt lag in het oosten en zuidoosten van Zwitserland in de driehoek Zürich, Glarus en St. Gallen met uitlopers in de kantons Aargau en Thurgau en in het noordwesten van Zwitserland met Bazel als centrum.

Zo waren het bedrukken van stoffen in het kanton Glarus, het weven van zijden linten in het kanton Basel en het borduren in het kanton St. Gallen van groot belang voor de snelheid van de industrialisatie in Zwitserland in de 19e eeuw.

De snelle opkomst van de Glarner drukkerij vanaf het midden van de 18e eeuw speelde in deze context een belangrijke rol.

1848 en 1849 waren onzekere jaren voor de nieuwe Zwitserse Confederatie. De Sonderbundoorlog van 1847, de kwestie Neuchâtel en de nieuwe grondwet van 1848 waren beslissende gebeurtenissen voor de oude Confederatie van 25 soevereine kantons en hun veelal verschillende historische, religieuze, politieke, taalkundige en geografische oriëntaties.

Deze eerste democratische staat (gemeten naar de maatstaven van die tijd) op het Europese continent was als het ware de eerste Europese Unie. De aangrenzende regio’s van Zwitserland waren in die jaren veel turbulenter. Opstanden en revoluties in Frankrijk, (Habsburgs) Italië, Oostenrijk en Duitsland (de Duitse Confederatie) eindigden in militair geweld en een nieuw absolutisme.

Duizenden (politieke) vluchtelingen vonden hun toevlucht in Zwitserland, zeer tegen de zin van de heersers in de buurlanden. De Oostenrijkse kanselier Klemens von Metternich (1773-1859) dreigde zelfs met een invasie!

Het Groothertogdom Baden (1806-1918) was een van de belangrijkste revolutionaire gebieden in de Duitse Bond. Na de tentoonstelling in het Dreiländermuseum in Lörrach presenteert het museum in Rastatt nu in het prachtige Residenzpalast een tentoonstelling over de opstand in Rastatt van 1848 en 1849. Na de mislukte opstand zochten en vonden veel Badense burgers hun toevlucht in Zwitserland.

De tentoonstelling is voornamelijk gewijd aan de twee fasen van de Badense revolutie en concentreert zich op de politiek en het militaire verloop. De opstand werd in militair opzicht gedomineerd door de drie “legers” van de leiders Friedrich Hecker (1811-1881), Georg Herwegh (1817-1875)  en Gustav Struve (1805-1870) en de veldslagen bij Kandern, Dossenbach en Staufen.

Het jaar 1849 kenmerkte zich door de vlucht van de groothertog van Baden en de soldatenopstand in Rastatt. De tentoonstelling belicht ook het Badense leger tijd en de vesting Rastatt in het bijzonder. De nederlaag van het Badense revolutionaire leger in de vesting Rastatt op 23 juli 1849 markeerde het hoogtepunt en eindpunt van de revolutie.

De Fondation de l’Hermitage in Lausanne (kanton Vaud) presenteert een bijzondere tentoonstelling in samenwerking met het Museum Langmatt in Baden (kanton Aargau). De collectie van het Museum Langmatt bestaat meesterwerken van, voornamelijk, het impressionisme.

Ze zijn verzameld tussen 1908 en 1919 door het verzamelaarsechtpaar Jenny en Sidney Brown. Deze collectie is gewoonlijk te bezichtigen in de Villa Langmatt in Baden (kanton Aargau).

Veertig jaar na de openingstentoonstelling van de Fondation de l’Hermitage, L’impressionisme dans les collections romandes, herinnert deze show ook aan de 150e verjaardag van het impressionisme, dat zich in 1874 uitkristalliseerde rond de eerste collectieve tentoonstelling van een groep jonge onafhankelijke kunstenaars.

Villa Langmatt

Jenny Sulzer ((1871-1968) en Sidney Brown (1865-1941), beiden afkomstig uit vooraanstaande families uit Winterthur, trouwden in 1896. Tijdens hun huwelijksreis in Parijs kochten ze hun eerste werk, een landschap van Eugène Boudin, wasvrouwen in de buurt van Trouville.

Dit schilderij was het begin van hun aantrekkingskracht voor deze (Franse) schilderkunst en in het bijzonder voor kleur en de effecten van licht. Aan het begin van de 20e eeuw reisden de Browns veel om de kunst van hun tijd te ontdekken en om kunstenaars te steunen.

De collectie, die voornamelijk bestaat uit landschappen en stillevens, bevat werken van Pierre Bonnard, Eugène Boudin, Mary Cassatt, Camille Corot, Paul Cézanne, Edgar Degas, Henri Fantin-Latour, Paul Gauguin, Henri Matisse, Claude Monet, Camille Pissarro, Odilon Redon, Pierre-Auguste Renoir en Alfred Sisley en is daarmee een van de eerste en belangrijkste impressionistische collecties in Zwitserland.

Villa Langmatt

Deze meesterwerken zijn nu ondergebracht in de Villa Langmatt, die het echtpaar tussen 1899 en 1901 liet bouwen in Art Nouveau-stijl door architect Karl Moser. De residentie, geïnspireerd op de Engelse plattelandsarchitectuur, is momenteel gesloten voor grote renovatiewerkzaamheden.

De tentoonstelling van de Langmatt collectie in de Fondation de l’Hermitage zal meer dan 60 van de meest opmerkelijke werken uit dit ensemble samenbrengen. De tentoonstelling gaat vervolgens naar het Wallraf-Richartz-Museum & Fondation Corboud in Keulen en de Österreichische Galerie Belvedere in Wenen.

Johann Melchior Wyrsch (1732-1798) was een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de 18e-eeuwse portretschilderkunst in Zwitserland. Bourgeois- en aristocratische dames en heren uit Centraal-Zwitserland, Solothurn, Besançon en de Franche-Comté bestelden portretten bij hem.

Hij is in 1732 in Buochs geboren en kreeg zijn opleiding in Luzern en Einsiedeln. In 1753 en 1754 werkte hij in Rome en Napels. Na zijn terugkeer naar Nidwalden trouwde hij in 1761 met Maria Barbara Keyser (1740-1803).

Buochs, Johann Melchior Wyrsch 

Het echtpaar vestigde zich in 1768 in Besançon en Wyrsch richtte daar een academie voor schilder- en beeldhouwkunst op. Na succesvolle jaren als portretschilder en directeur van de academie keerde hij terug naar Zwitserland en nam in 1784 de leiding over van de nieuwe gemeentelijke tekenschool in Luzern. In 1798 is hij neergeschoten tijdens de Franse invasie, hoewel hij zich aanbood als bemiddelaar.

De tentoonstelling (Johann Melchior Wyrsch. Portretten van vrouwen) in het Winkelriedhaus Museum in Nidwalden toont zijn vrouwenportretten uit de collectie van het museum n uit privéverzamelingen.

Charlie Chaplin (1889-1977) en Louis de Funès (1914-1983) maakten beiden van gezichtsuitdrukkingen, kleding en het ritme van bewegingen hun handelsmerk. Hun beroemde passen en dansen brachten emoties tot uitdrukking en zijn vandaag de dag nog steeds relevant.

De tentoonstelling ‘Le geste et la parole’, die een groot succes was in Saint-Raphaël (Frankrijk), belicht de diversiteit van hun talenten en onderzoekt hun overeenkomsten en verschillen, deels vanuit het perspectief van hun verschillende en en overlappende tijdperken.

De tentoonstelling in het Manoir in Chaplin’s World toont meer dan 300 foto’s, archiefstukken en filmfragmenten.

De interactieve tentoonstelling maakt het mogelijk om de films van deze unieke artiesten en hun legendarische acts en dansen, waaronder de chassidische dans uit Les Aventures de Rabbi Jacob en Charlie Chaplin’s iconische mimedans uit Modern Times, van dichtbij en diepgaand te bekijken.

Het Kunstmuseum Bern bezit een spannende kunstcollectie van de late middeleeuwen tot nu. De huidige presentatie van de collectie toont ongeveer 160 werken van Europese en Amerikaanse kunst vanaf de 18e tot de 20e eeuw.

Kubisme, expressionisme, surrealisme en abstracte kunst vertegenwoordigen de belangrijkste avant-garde trends van de moderne kunst. Hoogtepunten zijn onder andere Pablo Picasso’s Violon suspendu à un mur,  Meret Oppenheims Unter der Regen-Wolke en Piet Mondriaans Schilderij nr. II. De presentatie wordt aangevuld met een selectie werken van de Bernse kunstenaar Adolf Wölfli uit het bezit van de Adolf Wölfli Foundation.

De collectie verenigt bovendien werken van beroemde vertegenwoordigers van het abstract expressionisme – bijvoorbeeld Jackson Pollock’s Brown and Silver II en Lee Krasner’s Forest no 2 – met schilderijen van concrete en abstracte kunstenaars zoals Sophie Taeuber-Arp of Max Bill.

In de eerste helft van de 20e eeuw vestigden drie grote Duitstalige kunstenaars en schrijvers zich in een van de wijnbouwgebieden van Zwitserland: Friedrich Dürrenmatt in Neuchâtel, Hermann Hesse in Tessin en Rainer Maria Rilke in Wallis.

Wijnstokken en wijn, emblematische kenmerken van het landschap waarin ze kozen te leven, speelden een beslissende rol in hun leven en kunst.

Hoe komt wijn voor in het werk van Rilke, Hesse en Dürrenmatt? Hoe werden deze drie grote figuren uit de 20e-eeuwse kunst en literatuur, die leefden en schreven te midden van Zwitserse wijngaarden, geïnspireerd door deze karakteristieke landschappen?

Aan de hand van talrijke citaten, foto’s, tekeningen en persoonlijke voorwerpen toont de tentoonstelling de grote verscheidenheid van hun percepties en gevoeligheden.

Deze tweetalige reizende tentoonstelling is een initiatief van het Centre Dürrenmatt Neuchâtel ( CDN), dat samenwerkt met het Museo Hermann Hesse in Montagnola (kanton Tessin) en de Fondation Rilke in Sierre (kanton Wallis).

Talloze kunstenaars proberen al eeuwenlang de schoonheid van de natuur te overtreffen. Maar de natuur is de grootste kunstenaar en het origineel kan niet mooier worden gereproduceerd door mensen. Kunstenaars kunnen de natuur echter wel anders weergeven of interpreteren. Dit kan gebaseerd zijn op esthetische, politieke, sociale of historische motieven.

Italiaanse meesters introduceerden de eerste (fictieve) landschappen in de 14e eeuw, Hollandse en Vlaamse meesters volgden met polders, bossen, weiden en rivieren en later zelfs met fictieve berglandschappen. Duitse en Engelse kunstenaars gaven romantische natuurimpressies een plaats, Jean-Jacques Rousseau introduceerde de natuur in de literatuur, Franse impressionisten hadden hun eigen perspectief en de 20e en 21e eeuw inspireerden moderne kunstenaars op hun eigen manier.

Norbert Tadeusz (1940-2011), Aaper Wald II, 2006. Sammlung Würth, Inv. 15275

Wortels van een boom langs de Birs

En toch is de natuur nog steeds ongeëvenaard. Forum Würth in Arlesheim heeft echter een origineel concept om de kunst van de natuur te combineren met de kunst van mensen. De tentoonstelling “Waldeslust. Bäume und Wald in Bildern und Skulpturen” geeft de natuur een prominente plaats tussen de werken van ongeveer 60 kunstenaars uit de 19e eeuw tot nu. De werken variëren van schilderkunst, beeldhouwkunst, tekenkunst, installatiekunst, fotografie, film, video en andere artistieke toepassingen.

Indruk van de tentoonstelling

Zoals gebruikelijk komen de werken uit de Würth Collectie en zijn ze al op andere Würth locaties te zien geweest. Het bijzondere van reizende tentoonstellingen uit de Würth Collectie is echter dat elke locatie zijn eigen perspectief heeft, zoals in Arlesheim.

Het bos en de boom zijn vaak een thema in het wandel- en natuurland Zwitserland. De motieven variëren van zorg voor het bos, de rol van de boom in de samenleving, de stad en de natuur, respect voor de boom als schepping van de natuur, het bos als bron van inspiratie, rust en als authentieke habitat, het bos als plek van verhalen, legenden en sprookjes, tot het bos als plek om te reizen en te wandelen.

Indruk van de tentoonstelling

De boom en het bos komen in deze tentoonstelling aan bod aan de hand van zes thema’s: De boom van het wortelstelsel tot de boomtop, het bos als plek om je terug te trekken, het bos als tegenwereld van de beschaving, het bos als projectieruimte voor verlangens en angsten, reizen en wandelen door bossen en bezorgdheid om de toestand van bossen en bomen.

Robert Longo (* 1953), zonder titel(Fair mount Forest), 2011, Collectie Würth, Inv. 15015. © 2024, ProLitteris, Zurich. Foto: Robert Longo Studio

De aparte ruimte Walderlebnis toont de meest relevante aspecten en kenmerken van een bos in de vier seizoenen. Een film toont de sfeer en cycli van Zwitserse bossen van het dal tot de bergen.

De tentoonstelling geeft de natuur haar verdiende plaats. De natuur is nooit ver weg in Zwitserland, zelfs niet in de agglomeratie Bazel. De Reinacher Heide langs de Birs (kanton Basel-Landschaft) is een prachtig beschermd natuurgebied.

De Birs en beschermd Natuurgebied de Reinacher Heide

Het ligt op slechts honderd meter van Forum Würth Arlesheim en maakt deel uit van de tentoonstelling. Een audiowandeling en een wandeling onder leiding van een boswachter (Swiss Ranger) zijn beschikbaar voor bezoekers. De tentoonstelling biedt ook een uitgebreid activiteitenprogramma voor jong en oud.

(Bron en verdere informatie: Forum Würth Arlesheim)

De Erlebniswelt

Op 7 juni 2024 opent het Albert Anker Zentrum (Centre Albert Anker) in Ins (kanton Bern) zijn deuren na jarenlange renovatiewerkzaamheden. Albert Anker (1830-1910) is een van de bekendste Zwitserse kunstenaars.

Zijn tijdgenoot Vincent van Gogh (1853-1890) waardeerde hem zeer, getuige ook de woorden aan zijn broer Theo in een brief uit 1883: “zijn werken zijn zo precies en fijn weergegeven”.

Albert Anker, zelfportrait, 1901, Kunstmuseum Bern, Geschenk van zijn weduwe Anna Rüfli (1835–1917). Foto: © Kunstmuseum Bern

Naast zijn werk als kunstenaar bekleedde hij ook politieke functies in de gemeente Ins en het kanton. Hij was ook actief op het gebied van schoolbeleid en aanverwante zaken, zoals onderwijs voor kinderen.

Albert Anker, Cécile Anker, 1886. Collectie: Centre Albert Anker, Ins. Foto: © Kunstmuseum Bern

De tentoonstelling Lesende Mädchen concentreert zich op het motief van het onderwijs vanwege zijn  engagement bij de emancipatie van meisjes en vrouwen. Na de herziening van de Zwitserse grondwet in 1874 was de leerplicht voor jongens en meisjes ingevoerd.

De tentoonstelling benadrukt dit belangrijke aspect van het werk van de kunstenaar. Het kunstmuseum Bern presenteert een collectie van 13 schilderijen en 10 tekeningen/aquarellen met als thema ‘Lezende meisjes’ (Lesende Mädchen).

De tentoonstelling loopt van 22 maart tot 21 juli 2024.

Overzicht van een deel van de tentoonstelling. Foto:TES

De tentoonstelling (Geniale Frauen. Künstlerinnen und ihre Weggefährten) toont werken van achttien vrouwelijke kunstenaars, die voor het eerst in een context worden geplaatst met die van hun vaders, broers, echtgenoten, opdrachtgevers en leraren.

Vrouwelijke kunstenaars portretteerden vorsten en edelen, hadden ateliers en gaven les aan studenten, maar raakten meestal in de vergetelheid. Noord- en Zuid-Europa telde in de zestiende en achttiende eeuw meer vrouwelijke schilders, docenten en grafici dan we ons tegenwoordig vaak realiseren. Tegelijkertijd werd het als sociaal ongewenst beschouwd en werd het alleen in uitzonderlijke omstandigheden nagestreefd.

Met de hulp van familieleden, leraren en andere pioniers konden de voorgeschreven rollen echter worden doorbroken. Daarom kwamen vrouwelijke kunstenaars meestal uit artistieke families, waar ze de nodige vaardigheden konden verwerven buiten de officiële studies om.

De tentoonstelling brengt ongeveer 100 portretten, historieschilderijen, stillevens, tekeningen en grafiek uit de renaissance, barok en classicisme samen en plaatst ze in het perspectief en de context van hun tijd.