Surrealisme en Design


Objects of Desire : Surrealism and Design 1924 - Today. Vitra Design Museum, Weil am Rhein. Foto: TES.

Het Surrealisme was een van de meest invloedrijke kunststromingen van de twintigste eeuw, voortgekomen uit de (Franse) literatuur van het einde van de negentiende eeuw met een voorloper in Dada (1916) en als reactie op de Nieuwe Zakelijkheid van bijvoorbeeld Bauhaus. De expositie Objects of Desire: Surrealism and Design 1924 – Today onderzoekt de relatie tussen surrealisme en design en onthult de enorme invloed die de beweging de afgelopen honderd jaar heeft gehad en nog steeds heeft op vormgeving en de kunst. Het heeft kunstenaars aangemoedigd de realiteit ter discussie te stellen en achter de dagelijkse werkelijkheid een andere beleving te zien, het surrealisme. André Breton (1896-1966) en zijn manifest in 1924 verwoordden het Surrealisme voor het eerst gestructureerd. Breton was na 1916 ook betrokken bij Dada. Dit komt tot uitdrukking in het werk van René Magrit (1898-1967): Ceci n’est pas une pipe (1929), maar ook in de (fantasie/droom) wereld van bijvoorbeeld Salvador Dalí (1904-1989). Niets is als het ware wat het lijkt. Het spectrum van voorbeelden varieert van Duchamps ready-mades en Dalí’s sensuele objectsculpturen tot werken van ontwerpers als Carlo Mollino of Gae Aulenti en omvat actuele ontwerpen die nieuwe technologieën of genderrollen analyseren.

 

Resonating Spaces


Foto: Fondation Beyeler, Riehen

Resonating Spaces is de titel van de tentoonstelling omdat de werken van de kunstenaars een specifieke ruimtelijkheid creëren in uiteenlopende vormen – akoestisch, gebeeldhouwd en getekend. Hoewel verschillend van elkaar, creëren de werken ruimte en worden ze niet gezien als afzonderlijke objecten. Ze hebben gemeen dat hun zichtbare verschijning onopvallend en ingetogen lijkt, terwijl ze een sterk en krachtig effect hebben. Deze werken roepen ruimtes op tussen het herkenbare en het ongrijpbare. Ze creëren plekken van contemplatie, waarin herinneringen worden opgewekt en concrete beelden tot leven komen.

 

Maskers


Foto: Aargauer Kunsthaus

Maskers zijn een oud, vaak controversieel object uit de menselijke cultuurgeschiedenis. Ze hebben ook een lange traditie in de beeldende kunst. Maar hoe wordt het onderwerp in de hedendaagse kunst verbeeld en behandeld? De belangstelling van hedendaagse kunstenaars voor maskers richt zich niet alleen op het masker als object, maar vooral ook op de sociale, culturele en politieke implicaties en context.

Souvenir Suisse


Foto: Kunstmuseum Winterthur

Toen Zwitserland in de 18e eeuw een reisbestemming werd van met name Duitse en Engelse aristocraten, kunstenaars en intellectuelen, werd de basis gelegd voor de bloei van het toerisme in de negentiende eeuw. Dat ging gepaard met een nieuw soort beeldproductie, die de reisherinneringen in stand hield. In de jaren 1760 vond de in Winterthur gevestigde landschapsschilder, tekenaar en graveur Johann Ludwig Aberli (1723-1786) de handgekleurde ets uit, een mengeling van prent en aquarel. Het proces werd bekend als de “Aberli-stijl” en werd vervolgens nagevolgd door kunstenaars zoals Heinrich Rieter (1751-1818), die de techniek nog vervolmaakte. De prenten waren dure souvenirs die op grote schaal in Europa werden verspreid om het nieuwe Europese Arcadië, Zwitserland, onder de aandacht te brengen. De Stichting (Stiftung) Familie Fehlmann bezit een fascinerende collectie van deze prenten in de “Aberli-stijl”. De prenten zijn voor het eerst voor het publiek toegankelijk ter gelegenheid van het geboortejaar van Heinz Fehlmann-Sommers (1919-2015), in wiens naam de stichting in 2016 is opgericht.

Chemin faisant


Foto: L'Espace culturel, Assens

De kunstroute in de open lucht toont ongeveer 40 werken van beeldende kunstenaars uit Zwitserland. Het traject van zeven kilometer leidt de bezoeker door velden, bossen en wegen in een mooie omgeving van het kanton Vaud.

Plastic


Foto: Centre d'Art, Yverdon-les-Bains

De kunstenaar Etienne Krähenbühl (1953) verzamelde alle kunststoffen uit zijn dagelijkse consumptie om deze vervolgens op prenten af te beelden. De kunstenaar maakte zo’n 730 afdrukken, twee afdrukken per dag. Zo legt hij meer dan een jaar lang verantwoording af over het persoonlijke gebruik van dit materiaal en wordt zijn gebaar een universele boodschap. Dit leidt tot een reflectie op ecologie en klimaat. Naast het geëngageerd denken maakt de tentoonstelling het mogelijk om een kunstenaar te ontdekken of herontdekken door middel van werk dat een uitzondering vormt in zijn eigen artistieke productie. De kunstenaar uit Yverdon is vooral bekend om zijn productie van metalen sculpturen, maar in september 2017 besloot hij om een jaar lang de consumptie van plastic te tonen.

De stilte van kunst


Foto: Musée Rath, Genève

De tentoonstelling is gewijd aan de stilte van de schilder- en beeldhouwkunst. Zij combineert genres, motieven en periodes, van stillevens, de genrescènes tot de religieuze scène. Deze kunst is van nature zonder geluid, zoals de uitdrukking “stille poëzie”, die sinds de oudheid wordt gebruikt om deze kunst aan te duiden, al aangeeft. Maar wat doet deze kunst met ons innerlijke ?

Audrey Hepburn


Foto: Fondation Bolle, Morges

De actrice Audrey Hepburn (1929-1993) is een van de grootste filmsterren ooit. De Fondation wijdt een uitgebreide tentoonstelling aan haar, mede omdat ze ook in Morges is getrouwd.

Glaskunst


Foto: Ital Reding-Hofstatt, Schwyz

Een selectie van gerenommeerde Zwitserse en internationale glaskunstenaars presenteren hun werk. De tentoonstelling toont een representatieve dwarsdoorsnede van de diversiteit van de hedendaagse glaskunst. In een dialoog komen traditionele technieken samen met nieuwe benaderingen in de glaskunst.

 

Een tijd voor papier


Viviane Fontaine, Pénombre, feuilles d’érable et graphite, 2018. Foto: Nicole Prin.

De tentoonstelling presenteert meer dan 80 werken van de kunstenares Viviane Fontaine. De kunstenares begeleidt papier van ambachtelijke productie tot artistieke creatie. In harmonie met haar omgeving volgt de kunstenares het papierproductieproces en maakt ze een verbinding tussen natuur, kunst en het leven. De diversiteit van de planten, hun geschiedenis en hun therapeutische kwaliteiten zijn de voornaamste aspecten die haar werk richting geven.