De handtas


Foto: Spielzeug Welten Museum Basel

Handtassen zijn niet altijd cultusobjecten voor vrouwen geweest. Vroeger droegen zowel mannen als vrouwen zakken en tassen. In de loop van de modegeschiedenis veranderde de unisex tas echter geleidelijk aan in een handtas die uitsluitend voor vrouwelijk gebruik bestemd was. Pas in 1875 werd een handtas met draagriem geïntroduceerd. Het was in de 20ste eeuw dat handtassen hun grote bloei beleefden. Tassen zoals de zogenaamde Kelly-tas werden absolute cultusobjecten en iconen. Enkele van de grootste en meest invloedrijke tassenontwerpers, waaronder Louis Vuitton, Hermès, Gucci en Prada produceerden oorspronkelijk luxe reisbagage, maar doken al snel in deze lucratieve markt. Het feit dat de handtas bekend werd als symbool van vrouwelijkheid had veel te maken met de enscenering van de mode. Door de geschiedenis heen is één ding hetzelfde gebleven: de handtas is een zeer persoonlijk object. De tentoonstelling met ongeveer 400 voorwerpen geeft inzicht in de geschiedenis van de handtassen vanaf 1550.

Bauhaus en Johannes Itten


Foto: Kunstmuseum Bern

Bij de oprichting van Bauhaus (1919) had Johannes Itten (1888-1967) al een radicale positie als kunstenaar ingenomen in zijn streven naar de volstrekte dematerialisatie van individuele objecten, en hij formuleerde dit idee programmatisch in de beroemde Bauhaus almanak Utopia: Dokumente der Wirklichkeit. Centraal in de tentoonstelling staan zijn nieuw onderzochte dagboeken en schetsboeken. Ze maakten vanaf 1913 integraal deel uit van zijn artistieke praktijk en zijn nog nooit eerder op zo’n grote schaal getoond. Ze helpen niet alleen zijn kunsttheoretische reflecties op kleur te begrijpen, maar ook zijn gedachten over de principes van de kunst en zijn tot nu toe onbekende studie van de oude meesters.

De tentoonstelling geeft een overzicht van zijn ontwikkeling vanaf het begin in Zwitserland tot aan zijn verblijf in Stuttgart, Wenen, Weimar en Herrliberg, en behandelt ook zijn activiteiten in Berlijn, Krefeld en Amsterdam. In combinatie met toonaangevende werken uit zijn geschilderde oeuvre geeft deze opzet een goede indruk van zijn artistieke werkprocessen en wereldbeeld.

 

Surrealisme en Design


Objects of Desire : Surrealism and Design 1924 - Today. Vitra Design Museum, Weil am Rhein. Foto: TES.

Het Surrealisme was een van de meest invloedrijke kunststromingen van de twintigste eeuw, voortgekomen uit de (Franse) literatuur van het einde van de negentiende eeuw met een voorloper in Dada (1916) en als reactie op de Nieuwe Zakelijkheid van bijvoorbeeld Bauhaus. De expositie Objects of Desire: Surrealism and Design 1924 – Today onderzoekt de relatie tussen surrealisme en design en onthult de enorme invloed die de beweging de afgelopen honderd jaar heeft gehad en nog steeds heeft op vormgeving en de kunst. Het heeft kunstenaars aangemoedigd de realiteit ter discussie te stellen en achter de dagelijkse werkelijkheid een andere beleving te zien, het surrealisme. André Breton (1896-1966) en zijn manifest in 1924 verwoordden het Surrealisme voor het eerst gestructureerd. Breton was na 1916 ook betrokken bij Dada. Dit komt tot uitdrukking in het werk van René Magrit (1898-1967): Ceci n’est pas une pipe (1929), maar ook in de (fantasie/droom) wereld van bijvoorbeeld Salvador Dalí (1904-1989). Niets is als het ware wat het lijkt. Het spectrum van voorbeelden varieert van Duchamps ready-mades en Dalí’s sensuele objectsculpturen tot werken van ontwerpers als Carlo Mollino of Gae Aulenti en omvat actuele ontwerpen die nieuwe technologieën of genderrollen analyseren.

 

Resonating Spaces


Foto: Fondation Beyeler, Riehen

Resonating Spaces is de titel van de tentoonstelling omdat de werken van de kunstenaars een specifieke ruimtelijkheid creëren in uiteenlopende vormen – akoestisch, gebeeldhouwd en getekend. Hoewel verschillend van elkaar, creëren de werken ruimte en worden ze niet gezien als afzonderlijke objecten. Ze hebben gemeen dat hun zichtbare verschijning onopvallend en ingetogen lijkt, terwijl ze een sterk en krachtig effect hebben. Deze werken roepen ruimtes op tussen het herkenbare en het ongrijpbare. Ze creëren plekken van contemplatie, waarin herinneringen worden opgewekt en concrete beelden tot leven komen.

 

Maskers


Foto: Aargauer Kunsthaus

Maskers zijn een oud, vaak controversieel object uit de menselijke cultuurgeschiedenis. Ze hebben ook een lange traditie in de beeldende kunst. Maar hoe wordt het onderwerp in de hedendaagse kunst verbeeld en behandeld? De belangstelling van hedendaagse kunstenaars voor maskers richt zich niet alleen op het masker als object, maar vooral ook op de sociale, culturele en politieke implicaties en context.

Souvenir Suisse


Foto: Kunstmuseum Winterthur

Toen Zwitserland in de 18e eeuw een reisbestemming werd van met name Duitse en Engelse aristocraten, kunstenaars en intellectuelen, werd de basis gelegd voor de bloei van het toerisme in de negentiende eeuw. Dat ging gepaard met een nieuw soort beeldproductie, die de reisherinneringen in stand hield. In de jaren 1760 vond de in Winterthur gevestigde landschapsschilder, tekenaar en graveur Johann Ludwig Aberli (1723-1786) de handgekleurde ets uit, een mengeling van prent en aquarel. Het proces werd bekend als de “Aberli-stijl” en werd vervolgens nagevolgd door kunstenaars zoals Heinrich Rieter (1751-1818), die de techniek nog vervolmaakte. De prenten waren dure souvenirs die op grote schaal in Europa werden verspreid om het nieuwe Europese Arcadië, Zwitserland, onder de aandacht te brengen. De Stichting (Stiftung) Familie Fehlmann bezit een fascinerende collectie van deze prenten in de “Aberli-stijl”. De prenten zijn voor het eerst voor het publiek toegankelijk ter gelegenheid van het geboortejaar van Heinz Fehlmann-Sommers (1919-2015), in wiens naam de stichting in 2016 is opgericht.

Chemin faisant


Foto: L'Espace culturel, Assens

De kunstroute in de open lucht toont ongeveer 40 werken van beeldende kunstenaars uit Zwitserland. Het traject van zeven kilometer leidt de bezoeker door velden, bossen en wegen in een mooie omgeving van het kanton Vaud.

Plastic


Foto: Centre d'Art, Yverdon-les-Bains

De kunstenaar Etienne Krähenbühl (1953) verzamelde alle kunststoffen uit zijn dagelijkse consumptie om deze vervolgens op prenten af te beelden. De kunstenaar maakte zo’n 730 afdrukken, twee afdrukken per dag. Zo legt hij meer dan een jaar lang verantwoording af over het persoonlijke gebruik van dit materiaal en wordt zijn gebaar een universele boodschap. Dit leidt tot een reflectie op ecologie en klimaat. Naast het geëngageerd denken maakt de tentoonstelling het mogelijk om een kunstenaar te ontdekken of herontdekken door middel van werk dat een uitzondering vormt in zijn eigen artistieke productie. De kunstenaar uit Yverdon is vooral bekend om zijn productie van metalen sculpturen, maar in september 2017 besloot hij om een jaar lang de consumptie van plastic te tonen.

De stilte van kunst


Foto: Musée Rath, Genève

De tentoonstelling is gewijd aan de stilte van de schilder- en beeldhouwkunst. Zij combineert genres, motieven en periodes, van stillevens, de genrescènes tot de religieuze scène. Deze kunst is van nature zonder geluid, zoals de uitdrukking “stille poëzie”, die sinds de oudheid wordt gebruikt om deze kunst aan te duiden, al aangeeft. Maar wat doet deze kunst met ons innerlijke ?

Audrey Hepburn


Foto: Fondation Bolle, Morges

De actrice Audrey Hepburn (1929-1993) is een van de grootste filmsterren ooit. De Fondation wijdt een uitgebreide tentoonstelling aan haar, mede omdat ze ook in Morges is getrouwd.