Agenda

50 000 jaar lokale geschiedenis in het hart van Europa is het thema van de permanente tentoonstelling in het Laténium. De tentoonstelling toont de verschillende stadia van de menselijke evolutie in Zwitserland van de Neanderthaler tot de Middeleeuwen. De eerste mensen die zich in Zwitserland vestigden, dateren van 50 000 jaar geleden. Daarna volgde 25.000 jaar ijstijd. Daarna begonnen de menselijke samenlevingen hun eerste permanente nederzettingen en paalwoningen te vormen. De Kelten, de Gallo-Romeinen en de Middeleeuwen zijn het volgende zwaartepunt van de presentatie.

Traditioneel is houtsnijwerk een mannelijke aangelegenheid, maar het aantal vrouwelijke houtsnijders neemt voortdurend toe. De tentoonstelling toont geselecteerde werken van elf vrouwelijke kunstenaars uit Zwitserland en Zuid-Duitsland.

De jacht heeft altijd meer betekend dan alleen het verkrijgen van voedsel. Dieren behoren tot de oudste motieven van de schilderkunst en beeldhouwkunst. De tentoonstelling reflecteert op de jacht, op de jagers en de gejaagden, op de manier waarop ze vanaf de oudheid tot aan het heden worden waargenomen en afgebeeld vanaf de mythologie. De tentoonstelling weerspiegelt de verschillende opvattingen en manifestaties vanaf de klassieke oudheid tot heden.

De tentoonstelling volgt de dichter René Char (1907-1988) gedurende dertig jaar, van Le soleil des eaux (1949) en Les matinaux (1950) tot de bundels La nuit talismanique (1972) en Aromates chasseurs (1975). De tentoonstelling kent vier chronologische delen die georganiseerd zijn rond zijn werken en manuscripten, en toont ook vele foto’s, prenten, tekeningen en fragmenten die aan de basis liggen van zijn gedichten. Daarnaast wordt aandacht besteed aan het persoonlijke leven van de dichter, zijn woonplaatsen en zijn vriendschappen en contacten met andere kunstenaars.

De twee gletsjers van Grinderwald behoren tot de meest onderzochte gletsjers ter wereld. Het afsmelten wordt al sinds de 19e eeuw onderzocht en geregistreerd. In de 16e en 17e eeuw was de aandacht van het publiek nog meer gericht op de gevaren van ijsmassa’s. Na 1700 werden ze vooral als een merkwaardig fenomeen beschouwd. In de negentiende eeuw en door de opkomst van het toerisme werden ze eerst geïdealiseerd en later als een integraal deel van het berg landschap gezien. Sinds de 17e eeuw zijn de twee gletsjers ook een populair onderwerp voor kunstenaars. De tentoonstelling ‘Keineismehr’ of ‘geen ijszee meer’ bestaat uit twee delen. Een deel gaat in op de  wetenschappelijke achtergrond van de gletsjer en de klimaatverandering. Het andere deel toont de beroemdste schilderijen van de twee gletsjers vanaf de 17e eeuw.

Na de tentoonstelling over Ramen (Fenêtres) in 2013 zet de Fondation haar presentatie over belangrijke thema’s in de westerse iconografie voort. Het thema van deze tentoonstelling is een selectie van bijna 140 kunstwerken, die 500 jaar kunstgeschiedenis en een breed scala aan kunstvormen vertegenwoordigen, van schilderkunst tot installatiekunst, beeldhouwkunst, prenten, tekeningen, gravures, fotografie en video. De werken weerspiegelen de aanhoudende belangstelling van kunstenaars voor schaduw, van zelfportretten (Rembrandt, Delacroix) tot perspectief (Bandinelli, de Hooch), clair-obscur (Cambiaso, Jordaens, Wright of Derby), het (dramatische) landschap van de romantici (Friedrich, Carus, Bendz), het werk van impressionisten (Monet) en postimpressionisten (Cross, Sorolla), symbolisten (Degouve de Nuncques, Spilliaert), expressionisten (Munch), surrealisten (Dalí, Magritte, Ernst) en de Nieuwe Zakelijkheid (Schad, Stoecklin). Het gebruik van schaduw in de moderne en hedendaagse kunst wordt getoond aan de hand van werken van Picasso, Warhol, Boltanski en Kosuth, terwijl videokunstenaars (Acconci, Otth, Maisonnasse) de mythes over het verband tussen schaduw en kunst en kennis herinterpreteren. De tentoonstelling besteedt ook aandacht aan fotografie en schaduw.

De tentoonstelling (Le monde de Tintin) vertelt door tekeningen en modellen het verhaal van Kuifje’s Avonturen in een rondleiding vol verrassingen en een breed scala aan nooit eerder gepresenteerde documenten en objecten.

Ter gelegenheid van de 500ste sterfdag van Maximiliaan I (1459-1519) wijdt het kloostermuseum van Müstair een tentoonstelling aan deze keizer. Het belangrijkste thema is zijn verblijf in de regio in 1496 en zijn geliefde jacht. Ook het kloosterleven van die tijd komt aan de orde, evenals de Umbrailpas als strategische verbinding tussen het Habsburgse Rijk en Italië. Maximiliaan I nam in 1490 het regentschap in Tirol over en werd zo ook Heer van de Vinschgau en van het klooster St. Johann in Müstair. In deze functie was hij de beschermheer van het klooster en vertegenwoordigde hij het naar de buitenwereld. Zo beïnvloedde hij het bestuur en de rechtspraak in de Val Müstair. De regio was van groot economisch en militair belang vanwege de passen naar Italië. Maximiliaan, die een enthousiaste jager en klimmer was, waardeerde ook het berglandschap en de overvloed aan wilde dieren. (Verdere informatie: www.muestair.ch/maximilian).

Het Emmental is nooit een van de belangrijkste toeristische bestemmingen geweest. In de 19e eeuw werd de regio echter een badplaats. Op talloze heuvels werden kuurhuizen gebouwd. Ook nu nog zijn het vooral natuurliefhebbers en sportliefhebbers die hun vakantie doorbrengen in het prachtige heuvellandschap van het Emmental. De tentoonstelling toont de historie van de eerste kuuroorden tot het huidige brede aanbod voor toeristen. De Schwaar Foundation presenteert ook schilderijen en kunstenaars die werden geïnspireerd door de natuur van het Emmental.

Martin Disler (1949-1996) verwierf wereldwijde bekendheid met zijn beeldend werk, maar behield ook een ononderbroken passie voor het schrijven. In het werk van Friedrich Dürrenmatt (1921-1990) zijn de twee kunstvormen precies omgekeerd. Zijn literaire werken vormden de basis van het internationale succes, de schilderkunst was een aanvulling op zijn literaire werk. De tentoonstelling toont de etsen en schilderijen van Martin Disler en werken die hij voor een school in Le Landeron maakte.