Een Mandala aan de Rijn in kaiseraugst
9 februari 2026
Le Musée d’art aborigène australien « La grange »” in Môtiers (kanton neuchatel), the Fondation Opale in Lens (kanton Valais), le Musée cantonal d’archéologie et d’histoire in Palais de Riponne in Lausanne (kanton Vaud), Museum Rietberg (kanton Zürich), Musée Barbier-Mueller (kanton Genève), het Tibet Museum in Gruyères (kanton Fribourg) en europa’s eerste volkenkundige museum, het Museum der Kulturen in Bazel (kanton Basel-Stadt) zijn maar enkele voorbeelden van de (historische) kosmopolitische instelling, wetenschappelijke belangstelling en vele bottom-up organisaties van het land.
Een ander facet van de Zwitserse samenleving is discretie, ingetogenheid en zorgvuldigheid, ook voor de eigen cultuur, directe democratie en Grondwet. De buitenwereld heeft echter, mede door onzorgvuldige en tendentieuze journalistiek, vaak ten onrechte het beeld van een geïsoleerd bergvolk, dat van anderen landen of de Europese unie profiteert. Het tegendeel is echter het geval.
Het beeld van twee Boeddhistische monniken uit Nepal aan de oevers van de Rijn bevestigt dit beeld. Inwoners uit Magden (kanton Aargau) hebben naar aanleiding van een reis in Nepal een typisch Zwitsers bottom-up project gesticht, Lo-Manthang.
Het doel is het ondersteunen van de school in Namdo, Tsarang en Lo-Manthang (regio Mustang) in Nepal, aan de grens met Tibet. Het Boeddhistische klooster Choede in Lo-Manthang leidt deze school. Sinds de communistische invasie en bezetting van tibet in 1959 (met ongeveer een miljoen doden, talloze vermoordde en systematische vervolging van boeddhistische monniken en terreur) is Nepal het feitelijke centrum van Boeddhisme.
Afbeeldingen van het klooster en de school in Lo-Manthang en mandalas van schoolkinderen uit Magden en Rheinfelden in de gereformeerde kerk van Kaiseraugst
In de straatarme regio Mustang biedt het klooster perspectief, Tibetaanse cultuur en taal, Boeddhistische religie, ziekenzorg en onderwijs aan de bevolking. Abt Kungka Tenzing van het klooster en monnik Nawang Funchok waren eind januari/begin februari in Zwitserland om hun project onder de aandacht te brengen.
Mandala
Een concreet project was het vervaardigen van een Mandala van zand. Een Mandala, niet te verwarren met de katholieke Mandorla, is een oude Boeddhistische traditie. Ze worden begeleid door rituelen vervaardigd. Mandala’s dienen als meditatie, zelfreflectie, het loskomen van de materiële wereld en het tonen van vergankelijkheid.
Een Mandala is in haar grondvorm een cirkel in een vierkant met veelzijdige symboliek van de kosmos en de menselijke geest. Een Mandala wordt altijd als een paleis afgebeeld met vier torens die naar het oosten, westen, noorden en zuiden wijzen. Als een landkaart zijn ze een oriëntatie voor mensen op zoek naar de kern van het zijn, het innerlijke, en de Godheid in het centrum van de Mandala. Mandala’s komen in alle grote kloosters voor en tonen een veelkleurige symbolische inrichting.
Een Mandala van zand is een veelvoorkomend figuur. Het aanvaarden van de vergankelijkheid van mens en materie is ook in het boeddhisme een belangrijk motief. Om deze reden is de prachtige Mandala van gekleurde zandkorrels met haar symboliek op de zevende dag weer aan de natuur teruggegeven.
‘Tot stof zult gij wederkeren’ is een bekende uitspraak uit de bijbel (genesis 3.19). De eveneens bekende ‘Totentanz’ uit de late middeleeuwen, een klok of de schedels op schilderijen van Hollandse en Vlaamse meesters uit de 17e eeuw wijzen ook op dit motief.
De gereformeerde kerk in Kaiseraugst
De Rijn bij Kaiseraugst en de Mandala
Van 31 januari tot 6 februari werkten beide monniken aan het project in de gereformeerde kerk van Kaiseraugst (kanton Aargau), niet ver van het paleis van de eerste bisschop van het huidige bisdom Bazel (sinds 1529 met zetel in Porrentruy, vanaf 1828 in Solothurn (kanton Solothurn), zelfs de zetel van een bisdom is vergankelijk!).
Abt Kungka Tenzing (l) en monnik Nawang Funchok (r).
Na een boeddhistisch ritueel (onder andere met gebeden (mantra’s) in de gereformeerde kerk is het ‘stof’ van de Mandala naar boeddhistisch gebruik aan de Rijn gegeven. De parallel met de ‘as’ na een crematie ligt voor de hand.
De authenticiteit, eenvoud, openheid en betrokkenheid van deze monniken kan bijna vanzelfsprekend op veel sympathie rekenen van inwoners van kleine dorpen en plaatsen, zeg maar ‘het platteland’ in het multiculturele Zwitserland. De kerk en de processie door Kaiseraugst trokken dan ook veel belangstelling, schoolkinderen maakten talrijke Mandala’s en lokale inwoners, kerk en overheid steunden het project ruimhartig.
(Bron en verdere informatie: Schulverein Lo-Manthang in Magden)
Monnik Nawang Funchok en Abt Kungka Tenzing voor het bootshuis van de roeivereniging Basler Ruderclub (BRC).