Auteur: Maarten Koning

Het kasteel van La Sarraz (kanton Vaud), gebouwd op een rotsachtige uitloper aan de rand van de landerijen van de abdij van Romainmôtiers, is aanvankelijk niet meer dan een donjon, waarschijnlijk van hout, gebouwd door Adalbert II van Grandson (?- 1059).

Het kasteel lag met drie andere kastelen  Joux (Pontarlier), Les Clées en Chillon strategisch op de noord-zuid (handels) route. Het kasteel wordt voor het eerst vermeld in 1152. De eerste baronnen stamden rechtstreeks af van het huis van Grandson.

De baronie van La Sarraz en deze tak van de familie vestigden zich permanent in het kasteel. De familie zou tot begin twintigste eeuw eigenaar van het kasteel blijven

In de 14e eeuw werd de huidige donjon gebouwd, evenals een nieuw gebouw aan de westkant, dat dienst deed als graanschuur. In de 15e werd “Ridderzaal” gebouwd, die echter eerder een gang dan een zaal is.

Het gebouw werd tijdens de Bourgondische oorlogen in 1474 door de Eidgenossen in brand gestoken, maar werd aan het eind van de 15e eeuw herbouwd. De baronnen hadden de kant van Savoie en de Hertog van Bourgondië Karel de Stoute (1433-1477) gekozen.

In 1536 verwoestte een nieuwe brand het kasteel, maar het werd weer herbouwd.  Sarraz steunde (weer) Savoie en was vooral tegen de reformatie.

Samen met coalitie van de ridders van Cuiller wilde ze het gereformeerde Genève (Calvijn heeft zich daar dan juist gevestigd) weer onder het (katholieke) gezag van Savoie brengen. (zie (La Ligue des Chevaliers de la Cuiller, De Liga van de Ridders van de Lepel, Swiss Spectator 2 juni).

Freiburg en Bern schoten de stad echter te hulp en verwoestten het kasteel. De kasteelheer vluchtte en overleed spoedig daarna, waarna zijn weduwe François II de Gingins (1506-1578), een protestante neef, huwde. Deze familie blijft tot het begin van de twintigste eeuw de eigenaar.

In de tweede helft van de 17e eeuw werden enkele minder ingrijpende verbouwingen verricht. In de 19e eeuw werd het gebouw ingrijpend verbouwd, waarbij onder meer de laatste verdedigingsresten van het kasteel werden verwijderd en de oude bijgebouwen werden herbouwd als stallen. De benedenverdieping werd omgebouwd tot kapel (die in 1997  volledig is gerestaureerd).

In 1911 richtte de laatste eigenaar de Société du Musée Romand op, waaraan hij zijn kasteel naliet. Dit museum is nog steeds in het kasteel gevestigd. Het Zwitsers Paardenmuseum werd in 1982 ook gehuisvest in het kasteel.

(Bron en nadere informatie: https://chateau-lasarraz.ch).

De Bourgondische koning Sigismund schonk Leuk in 515 aan het klooster van Saint-Maurice, de eerste gedocumenteerde vermelding van de stad. Sigismund was tevens de stichter van dat klooster, een van de oudste van Europa.

De prins-bisschop van Sion verleende de stad tussen 1254 en 1296 stadsrechten.  Het gaf Leuk een grote autonomie gaf op het gebied van bestuur, rechtspraak, markt en jacht.

De toren en de muren van de het romaanse bisschoppelijke kasteel zijn in de 11e eeuw gebouwd. Het kasteel brandde in 1415 af en werd nadien weer opgebouwd, vooral onder bisschop Supersaxo (1450-1529). Hij maakte het tot zomerresidentie van de bisschoppen.

De bisschop van Sion en de hertog van Savoye ondertekenden 1507 in het kasteel het vredesverdrag tussen Wallis en Savoye.

Het bisschopskasteel is sinds 1934 eigendom van de gemeente en staat op de monumentenlijst. De architect Mario Botta (1943) verbouwde het kasteel tot een cultureel en creatief centrum. De koepel is ook een constructie van Botta.

(Bron: www.leuk.ch).

De kapel (Beinhaus Leuk, kanton Wallis) is een indrukwekkende bezienswaardigheid. In de kapel onder de St. Stephanuskerk bevindt zich een wand met schedels en botten van meer dan twee meter hoog en negentien meter lang. Deze muur bestaat niet uit één laag, maar is tot twee meter dik.

Ruim 22 000 schedels en dijbenen zijn zo vanaf begin 16e eeuw gestapeld. Ze komen van de oude begraafplaats die vroeger rond de kerk lag.

Ridder en soldaten, Totentanz op westzijde pilaar, c. 1520

De pilaar is beschilderd met scènes van een dodendans. Op de oostelijke muur en op de noordelijke muur bevinden zich ook twee afbeeldingen van de doden, geschilderd rond 1520-1530. Ze wekken de indruk van het onvermijdelijke en onafwendbare, memento mori. Beide afbeeldingen zijn samengesteld op een langwerpige rechthoekige plattegrond.

Het ossuarium dateert uit de periode 1506-1515. Een exacte datum kan niet worden gegeven. Het ossuarium in het nabijgelegen Raron werd gebouwd in 1512-1513, het ossuarium in Naters rond 1515 (ingehuldigd op 22 januari 1525) en het ossuarium in de basiliek van Sion rond 1510.

(Bron: J. Sarbach, Beinhaus Leuk, Leuk).

Wie kent ze niet, de chalets in de Zwitserse Alpen? Veel minder bekend zijn echter le raccard of le mazot, twee typische gebouwen voor de Valais (Wallis).

Dit houten gebouwtje op vier stenen pilaren van ongeveer 50 centimeter hoogte was bestemd voor het opslaan en de bewerking van hooi, gras of graan. De verhoging verhindert dat muizen en ratten het gebouw binnenkomen.

De mazot heef altijd maar één toegangsdeur en was niet voor bewoning bestemd. Soms was de mazot in compartimenten voor meerdere gebruikers verdeeld.

In veel dorpen en gehuchten zijn nog mazots in goede of minder goede staat aanwezig. Veelal hebben ze tegenwoordig een toeristische, culturele of sociale bestemming.

De grenier lijkt sterk op de mazot, maar is groter en heeft altijd twee of meer toegangsdeuren voor meerdere gebruikers en is ook voor bewoning bedoeld, vaak op de tweede etage.

De chalets hadden een ander doel. Deze stonden buiten de bebouwde kom en hoog in de alpenweiden en dienden als zomerverblijf voor de veehouders. In de negentiende eeuw zijn (Engelse) toeristen ieder houten gebouw echter als chalet gaan duiden. De mazot of raccard maakt tegenwoordig deel uit van het cultureel (alpine) erfgoed.

Het middeleeuwse gebouw ligt hoog op een rots boven Sion en biedt een prachtig uitzicht op het Rhônedal en de Alpen.

Rond 1300 bouwde bisschop Bonifatius de Challant (1240-1308) een kasteel op de heuvel. Het kasteel diende als residentie voor de bisschop van Sion.

Het werd in 1417 verwoest tijdens de Rarner oorlogen (1415-1419). Het kasteel werd herbouwd door bisschop Willem III (1407-1451). Het kasteel, dat in 1788 opnieuw werd verwoest, bleef een ruïne.

Binnen de muren kunt u een indruk krijgen van de vroegere residentie van de bisschop. Muurschilderingen uit de 14e en 15e eeuw in het koor van de kapel zijn getuigen van dit verleden. De kapel werd gebouwd in dezelfde tijd als het kasteel.