Auteur: Maarten Koning

De Zwitserse Kastelendag

De Zwitserse Kastelendag (Der Schweizer Schlössertag) op 3 oktober staat dit jaar in het teken van de rol en positie van de vrouw.

25 kastelen organiseren evenementen en presenteren tentoonstellingen en attracties.

In de Middeleeuwen zorgden oorlogen voor een overschot van 15% meer vrouwen dan mannen. De 17e eeuw werd gekenmerkt door de ontwikkeling van vrouwen in het onderwijs. In de 18e en 19e eeuw werd de literaire ader van de vrouw steeds duidelijker. In de twintigste eeuw nam het streven naar gelijkheid steeds meer toe. Sterke vrouwen drukten altijd hun stempel op de geschiedenis en op (Zwitserse) kastelen. Bijna de helft van de 25 Zwitserse kastelen wordt tegenwoordig door vrouwen geleid.

De volgende kastelen doen mee: Castelli di Bellinzona, Château de Chillon, Château de Grandson, Château de Gruyères, Château de Morges, Château de Prangins, Château de Romont, Château d’Yverdon, Stockalperschloss Brig-Glis, Schloss Burgdorf, Schloss Habsburg, Schloss Hallwyl, Schloss Heidegg, Schloss Hünegg, Schloss Jegenstorf, Schloss Kyburg, Schloss Landshut, Schloss Lenzburg, Schloss Oberhofen, Schloss Spiez, Schloss Thun, Schloss Waldegg, Schloss Werdenberg, Schloss Wildegg, Burg Zug.

(Bron en verdere informatie: www.dieschweizerschloesser.ch).

 

Van Romeinse provincie hoofdstad Aventicum tot Avenches

Kelten

Avenches (kanton Vaud) ligt in het hart van het Zwitserse Mittelland in het zogenaamde Driemerengebied (Drei-Seen-Region, Région Des-Trois-Lacs).

In de oudheid hoorde het gebied tot het grondgebied van de Keltische stam van de Helvetiërs. Het was een ideaal vestigingsoord en diende als verkeersweg van het zuidwesten naar het noordoosten tussen de gebieden van het Meer van Genève, het Meer van Neuchâtel, het Meer van Morat, het Meer van Biel, de Aare, de Rhône en de Rijn.

Avenches tegenwoordig

Romeinse tijd

Deze toegang tot land- en waterwegen was een belangrijke factor in de keuze van de Romeinse veroveraars (rond 15 v. Chr.) om hier een nieuwe stad, Aventicum, te stichten. Het grootste deel van de Romeinse stad lag ten noordoosten van de huidige stad. De vlakte leende zich goed voor het aanleggen van een nieuwe stad in het gebruikelijke schaakbord- of gridpatroon met straten en woonblokken  (insulae) die loodrecht op elkaar stonden.

Afbeelding: Musée romain d’Avenches

De uitbreiding van de stad vorderde snel in de eerste jaren van de 1e eeuw. De jaren 68-69 na Christus waren belangrijk voor Aventicum.

Toen keizer Vespasianus (9-79) in 69 aan de macht kwam, verhief hij de stad tot kolonie met de naam Colonia Pia Flavia Constans Emerita Helvetiorum Foederata.

De bouw van de stadsmuur begon omstreeks deze tijd. In de daaropvolgende decennia veranderde het stadsbeeld fundamenteel. Talrijke openbare gebouwen werden gebouwd, zoals het forum theater, amfitheater, basilica, thermen en alle andere gebouwen van een Romeinse stad.

Aventicum werd gebouwd in het midden van een gebied dat doorkruist werd door een netwerk van bevaarbare waterwegen.

Haven en kanaal

De toegang tot deze waterwegen was van groot belang. Aventicum bouwde daarom rond 5 n. Chr. een kunstmatige haven die uitkwam in het meer van Morat (Murten) in het verlengde van de een kilometer lange weg uit de stad. Rond 125 na Chr. werd ten oosten van de haven nog een kanaal (870 m lang, 7 m breed) naar het meer aangelegd.

Verval

De welvaart duurde tot de eerste helft van de 3e eeuw. De stad telde toen ongeveer 20 000 inwoners (het huidige Avenches 4 000). Na het midden van de derde eeuw begon het langzame verval en de neergang.

In ieder geval was de voormalige provinciehoofdstad nog zo belangrijk dat het korte tijd een bisschopszetel is geweest in de zesde eeuw. Daarna wordt het stil.

Pas in de 11e eeuw kwam de stad Avenches weer in de belangstelling te staan, toen bisschop Burkhard von Oltigen (ca. 1000-1089) een verdedigingstoren liet bouwen boven de westelijke ingang van het amfitheater, nu het Romeins Museum van de stad. De renaissance van de stad vond plaats in het midden van de dertiende eeuw met de stichting van de huidige stad op de heuvel.

Romeins museum en vondsten

Het Romeinse verleden is echter goed bewaard gebleven in delen, het amfitheater, het theater en het heiligdom, het thermencomplex, de stadsmuur met toren en Oostpoort, het forum, de havenfaciliteiten en de woongebouwen, waarvan nu alleen nog de fundamenten zichtbaar zijn.

(Bron en verdere informatie: D. Castella (red.), Aventicum. Eine römische Hauptstadt, Avenches 2015; www.aventicum.org).

Kaiserstuhl, kasteel Rötelen en de Friedhofskapelle

Het stadje Kaiserstuhl (Kanton Aargau) is een van die verrassende goed geconserveerde middeleeuwse plaatsen in Zwitserland. Gelegen aan de Rijn kent het de historie van de Kelten, Romeinen, Alemannen, Franken, het Heilige Roomse Rijk, de Habsburgers, het bisdom Konstanz, de oude Eidgenossenschaft om vervolgens op te gaan in het kanton Aargau en de Zwitserse Confederatie.

De Freiherren van Regensberg lieten rond 1260 de markante toren (das Obertor) en de stadsmuur aan de Rijnovergang bouwen en kregen zo controle over een belangrijke handelsroute tussen Zuid-Duitsland (en verder) en het Zwitserse Mittelland (en verder).

De bisschop van Konstanz verwierf het stadje in 1294. De voogden van de bisschop verbleven op de rechteroever van de Rijn in kasteel Rötelen, dat er ook nog steeds staat. De brug was de levensader en verbinding en de Rijn was nog geen grens.

Het bisdom speelde tot de stichting van de Helvetische Republiek (1798-1803) een belangrijke politieke, economische en juridische rol. Kaiserstuhl maakte vanaf 1798 deel uit van kanton Baden in de Helvetische Republiek en vanaf 1803 van kanton Aargau in de Confederatie.  De Rijn werd (en is nog steeds) de landsgrens en Hohentengen is de plaats aan de andere kant van de Rijn.

Tussen 1914 en 1918 en 1939 en 1948 (de beide wereldoorlogen) was deze grens hermetisch gesloten. Tegenwoordig wordt het beeld echter gekenmerkt door gezamenlijke projecten, vrij verkeer en samenwerking.

Een van de pareltjes is de kleine kapel (Friedhofkapelle zu den Vierzehn Nothelfern) uit 1530 bij de begraafplaats. Het is een laatgotisch polygonaal gebouw met een spitsbogenvenster met een interieur uit de barok.

Kapel zu den Vierzehn Nothelfern

Deze kapel is ook de laatste rustplaats van twee paters uit het in 1862 opgeheven klooster Rheinau in het protestante kanton Zürich. De paters Ambrosius Widmer (1807-1874) en Basilius Maienfisch (1808-1881) waren in hun tijd geroemde en beroemde kunstkenners en wetenschappers.

(Bron en verdere informatie: www.kaiserstuhl.ch)

Indrukken van Kaiserstuhl

 

 

 

Roche 125 jaar

De twee torens van Roche evenaren niet alleen de twee kerktorens van de Münster in Bazel. Evenals de twee kerktorens zijn ook de Roche-torens niet van gelijke hoogte. Alleen staan de torens van de Münster er al wat langer.

Dit doet echter niet af aan de prominente aanwezigheid van de farmaceutische multinational. Roche is 125 geleden, in 1896, opgericht en is uitgegroeid tot het grootste farmaceutische bedrijf ter wereld.

De website van het bedrijf en (internationale) media geven uitgebreide informatie in verband met dit lustrum, de hoogte- en dieptepunten, de successen en de mislukkingen.

Roche en Bazel hebben een innige relatie, al geldt bij multinationals ‘never say never’. Feit is dat het bedrijf de stad altijd ruimhartig heeft gesteund. Het Tinguely museum en tal van andere vormen van financiële steun en projecten in de stad getuigen hiervan. De lijst is te lang om op te noemen.

Het 125-jarig bestaan laat Roche dan ook niet ongemerkt voorbij gaan. De Zoologische tuin (Zoologische Garten) ontvangt 20 miljoen CHF voor uitbreidingen en saneringen.

Vanaf 28 september biedt Roche op toren I lichtbeelden en tekeningen aan van de stad en haar bewoners. De Roche-toren is gedurende vier dagen het stralende middelpunt van de stad.

In het farmaceutisch museum en het Tinguely museum begint op 13 oktober het kunstproject “The Cost of Life”. De Kunstenaar Paddy Hartley gaat in op het spanningsveld tussen levensverlenging en medische vooruitgang, gentechniek en de rol van de techniek in het leven in het algemeen.

Ook de stad krijgt aandacht. Roche schenkt de stad een App ARTour aan de hand van speciaal voor dit evenement gemaakte kunstwerken. De Augmented-Reality-Technology (ART) brengt deze in beeld.

(Bron: www.roche.com, www.pharmaziemuseum.ch).

Nieuw centrum Augusta Raurica

Het nieuwe wetenschappelijke en administratieve centrum van het openluchtmuseum Augusta Raurica (Sammlungszentrum) in Augst/Kaiseraugst is in september 2021 in gebruik genomen.

Het centrum ligt vlakbij de Ostport, het viaduct aan de oostkant van deze Romeinse stad en bij het archeo-zoölogische dierpark.

Het centrum concentreert alle activiteiten van het museum in een gebouw. Daarvoor waren de afdelingen verspreid over vijf locaties.

De bibliotheek en de diverse opslag- en onderzoeksruimtes voor archeologische vondsten zijn uitgerust met de modernste apparatuur. Het gebouw heeft ook seminar- en andere ontvangstruimtes. Het centrum huisvest de administratie en de andere afdelingen van het museum.

(Bron en verdere informatie: www.augustaraurica.ch).

Michaelskapel in Ligerz

De Michaelskapel in Ligerz is een van de opmerkelijkste gebedshuizen van het kanton Bern. 1261 is de eerste gedocumenteerde vermelding van een kerk in Ligerz.

De opkomende bedevaart in de Middeleeuwen vereiste een groter kerkgebouw. Tussen 1522 en 1526 werd de huidige kerk, aangrenzend ten zuiden van de toren, gebouwd. Het is gebouwd in laatgotische stijl.

Het houten plafond dateert uit 1526 en toont de voltooiing van de bouwwerkzaamheden aan de kerk in een Latijnse inscriptieband. Maar al in 1528 maakte de Reformatie een einde aan de bedevaart.

Het interieur van de kerk wordt gekenmerkt door de verbouwingen van de jaren vanaf 1669. De definitieve vorm van de preekstoel, talrijke koorgestoelten en het unieke Franstalige wetstablet dateren uit die tijd. Het bevat onder andere de tien geboden in de gereformeerde volgorde.

De kerk werd in de jaren ’60 en ’70 grondig gerenoveerd.

(Bron: www.bielersee-tourismus.ch).

Trasadingen en de vliegtuignavigatie TRA

Reeds in de Romeinse tijd liep er een weg door Trasadingen (kanton Schaffhausen).

De gemeenschap in Klettgau is een plattelandsdorp met een oude dorpskern en statige huizen. De eerste gedocumenteerde vermelding dateert van 878 na Christus.

Het dorpscentrum ligt aan de voet van zonnige wijngaardheuvels. De wijk “Neuwelt”, gesticht rond 1870, ligt aan de doorgaande weg Schaffhausen – Waldshut. Samen met de nieuw aangelegde wijken vormt het de eenheid “Traadinge”, zoals het dorp in het plaatselijke dialect wordt genoemd.

De huidige Protestantse Hervormde Kerk werd in 1840 gebouwd op de ruïnes van een vroegere kapel. De kerktoren heeft een centrale klok uit 1529 met de inscriptie “der frid gotes sig mit uns armen sunder und sünderin”.

Landbouw, wijnbouw, handel, industrie en een residentiële ligging in een uniek landschap kenmerken het dorp.

Het is erin geslaagd om wereldwijd bekend te worden door het radiobaken TRA. Iedere piloot die over Europa vliegt, kent deze navigatie.

(Bron: www.trasadingen.ch).

Vogelreservaat Ermatingen Becken

Het watervogel- en trekvogelreservaat Ermatingen Becken van het bekken van Ermatingen aan de Untersee (Kanton Thurgau) is een van de belangrijkste habitats voor watervogels in Midden-Europa.

Samen met het gebied Wollmatinger Ried-Untersee-Gnadensee aan de Duitse kant vormt het reservaat een ecologische eenheid.

Het biedt broed-, rust- en foerageerplaatsen voor meer dan 50 soorten watervogels en waadvogels, afhankelijk van het seizoen en het waterpeil. In oktober en november verzamelen zich hier regelmatig tot 50.000 watervogels, wier broedhabitat hoog in Noord-Europa of zelfs in West-Siberië ligt.

(Quelle: Bundesamt für Umwelt, Wald und Landschaft).

Ergolz natuurreservaat

Het natuurreservaat ligt aan de rechterkant van de Ergolz-riviermonding in Kaiseraugst. In dit gebied stond van 1843 tot 1909 een fabriek, die in 1909 moest worden afgebroken omdat ze in het stuwmeergebied van de nieuw gebouwde waterkrachtcentrale Augst-Wyhlen lag.

Dit zogenaamde Augstermeer werd vervolgens door de krachtcentrale opgevuld met rivieren materiaal uit de Ergolz. Na verloop van tijd veroverde de natuur dit gebied en ontstond er een uiterwaarde.

In de jaren tachtig wees de gemeente Kaiseraugst dit gebied aan als natuurbeschermingsgebied. In 1996 liet een bever zijn eerste knaagsporen achter op de bomen in het natuurreservaat. Het gebied van de Ergolz is ook een geliefd broedgebied voor vele soorten watervogels.

(Bron: www.nvv-kaiseraugst.ch).

De dagen van de meertaligheid van de Confederatie

Ter gelegenheid van de Europese Dag van de Talen op 26 september organiseert de federale overheid de Meertaligheidsdagen, zowel op het niveau van de federale overheid als in het Zwitserse parlement. Deze dagen zullen plaatsvinden tussen 20 en 24 september 2021 en zullen de vorm aannemen van diverse activiteiten.

Het doel is de Zwitserse meertaligheid te versterken en te bevorderen. In het Parlement zullen de parlementsleden worden uitgenodigd om zich de hele dag uit te drukken in een andere nationale taal dan hun eigen taal, waarbij speciale voorrang wordt gegeven aan de minderheidstalen Italiaans en Romaans

Deze dag zal gepaard gaan met verschillende activiteiten, waaronder een rondetafelconferentie over het thema “Langues du pouvoir” (Talen van de macht). Evenals vorig jaar krijgen geïnteresseerde parlementsleden op 23 september 2021 een inleidende les in de Romaanse taal en cultuur aangeboden, georganiseerd door de diensten van het Parlement.

De federale overheid organiseert van 20 tot en met 24 september 2021 de Meertaligheidsdagen.

Tijdens deze week zullen talrijke activiteiten worden aangeboden, waarbij de ambtenaren worden uitgenodigd om de talen van minderheidsgemeenschappen te ontdekken, te spreken en te ondersteunen, met name het Italiaans en het Romaans.

(Bron: www.admin.ch).