De stamlanden van Habsburg in Europees perspectief
21 september 2026
Dat is een inwoner van Habsburg (kanton Aargau) overkomen. Toen hij een kamer wilde reserveren in een hotel in Oostenrijk en daarbij ‘Habsburg’ als woonplaats opgaf, stuitte hij op ongeloof. Habsburg in Zwitserland? Habsburg is toch een Oostenrijkse dynastie en een Oostenrijkse naam!
Maximilian II van Habsburg (1527-1576) en Rudolf II van Habsburg (1552-1612). Collectie: Slot Habsburg
Ook in andere buurlanden van Zwitserland wordt Habsburg niet direct in verband gebracht met Zwitserland, laat staan met het dorp en het kasteel Habsburg. De historische wortels van de Habsburgse dynastie reiken weliwaar ook terug tot in de Elzas en later tot in het Breisgau in Baden (Duitsland), maar het kasteel Habsburg, waarnaar het dorp Habsburg is vernoemd, is echter de plek waar de oorsprong ligt van de machtigste dynastie van Europa, waar ‘de zon nooit ondergaat’. Het kanton Aargau was tot 1415 het politieke centrum van deze dynastie.
De eennalaatste keizer keizer Franz-Joseph II en de beroemdste onder de habsburgers zijn vrouw keizerin Sisi
De eerste Romeins-Duitse koning uit de Habsburgse dynastie was Rudolf I (1218-1291). Hij koos aanvankelijk Bazel als belangrijkste residentie, maar om verschillende redenen kwam het daar niet van. In 1281 werd in de kathedraal van Bazel een prachtige, met wapenschilden versierde grafkelder voor koningin Anna en haar zoon Karel vervaardigd.
Hoewel de stoffelijke resten van de overledenen in 1770 naar Saint-Blasien en in 1809 verder naar Saint-Paul-im-Lavanttal (Karinthië, Oostenrijk) werden overgebracht, getuigt dit grafmonument van de belangstelling van de Habsburgers voor Bazel.
De stamlanden van de Habsburgers
Het project „De stammlande der Habsburger“ is op 17 september op kasteel Habsburg aan het publiek voorgesteld. De vereniging „Stammlande der Habsburger“ bundelt de 12 locaties in het kanton Aargau die een sterke band hebben met de oorsprong en de vroege geschiedenis van de werelddynastie van de Habsburgers.
De presentatie van het project ‘Stammlande der Habsburger’ op 17 september in slot Habsburg
De vereniging brengt de getuigenissen in het huidige kanton Aargau uit de vroege periode (ca. 1020–1415) van de Habsburgers als cultureel-toeristische bezienswaardigheden onder de aandacht van een breed publiek. Zo versterkt zij de bekendheid ervan in Aargau, maar ook op nationaal en internationaal niveau.
De vereniging laat zien dat de geschiedenis van de Habsburgers ook bestaat uit een immaterieel erfgoed: namelijk de geschiedenis van een adellijke familie die mondeling van generatie op generatie is doorgegeven. Daarop berust de bijzondere mythe van de Habsburgse dynastie.
De vereniging wordt gedragen door de volgende leden: Baden, Bremgarten, Brugg, het klooster van Muri, Laufenburg, Rheinfelden, het Museum Aargau met zijn zes locaties – kasteel Habsburg, het klooster van Königsfelden, kasteel Hallwyl, kasteel Wildegg, het klooster van Wettingen en kasteel Lenzburg – en door Aargau Tourismus.
Doel en projecten
De vereniging heeft zich ten doel gesteld het immateriële en materiële culturele erfgoed en de geschiedenis van deze dynastie toegankelijk te maken voor een breed publiek in Zwitserland en andere Europese landen. Met name in de Elzas en in regio’s in Baden (Duitsland) streeft zij naar samenwerking met lokale organisaties.
Als eerste project organiseren de vereniging en haar partners een reizende tentoonstelling over het ontstaan van deze dynastie, met als uitgangspunt het kasteel van Habsburg.
Twee nazaten van het geslacht Habsburg-Lotharingen op 17 september 2026 in slot Habsburg
De Habsburgers in Zwitserland
De geschiedenis van de Habsburgers in Zwitserland eindigde niet met de inlijving van het Fricktal in het kanton Aargau en van Tarasp (kanton Graubünden) in 1803. Ook de overdracht van Rhäzüns in 1819 aan het kanton Graubünden betekende niet het einde van de Habsburgse saga in Zwitserland.
Ten slotte woonde Karl von Habsburg van 1919 tot 1935 in Bazel en Zita von Habsburg (1892-1989) van 1960 tot 1989 in Zizers (kanton Graubünden). Bovendien bevinden de harten van de laatste keizer Karel I (1887–1922) en zijn vrouw Zita zich in het voormalige klooster Muri, dat in 1027 werd gesticht door graaf Radbot van Habsburg en zijn vrouw Ita van Lotharingen.
Graaf Radbot van Habsburg. Afbeelding op de wisseltentoonstelling op slot Habsburg
(Bron en meer informatie: Stammlande der Habsburger)