500 Jaar geschreven Romaanse teksten
12 januari 2026
In 2027 viert de Romaanse taal het 500-jarig bestaan van de eerste geschreven literaire Romaanse tekst. De jurist, politicus en diplomaat Gian Travers (1483-1563) uit Zuoz schreef in 1527 de “Chianzun dalla guerra dagl Chiastè da Müs”.
Het jubileum wordt gevierd met een openluchtspel, thematische wandelingen in de de regio en evenementen in Zwitserse steden buiten het Romaanse taalgebied.
De festiviteiten monden uit in het Romaanse theaterfestival Travers in Zuoz. De gemeente Zuoz en de Lia Rumantscha organiseren de jubileumactiviteiten gezamenlijk.
Om het hedendaagse Romaanse theater te promoten, hebben de gemeente Zuoz, de Lia Rumantscha en het Lyceum Alpinum Zuoz de Romaanse theaterprijs Premi Travers Zuoz en het festival Travers Zuoz in het leven geroepen.
Daartoe hebben de drie oprichtende instellingen in 2022 de vereniging Uniun Travers opgericht. Deze vereniging zal in de zomer van 2027 het jubileumfestival in Zuoz organiseren.
Naast het openluchtspel omvat het festival ook de toneelrealisatie van het stuk dat in 2026 met de Premi Travers Zuoz wordt bekroond, evenals andere culturele evenementen. De Premi Travers 2026 is al uitgeschreven. Er wordt gezocht naar een Romaanse monoloog. Tot 15 mei 2026 is het mogelijk om concept en een tekstfragment in te dienen. Alle informatie is te vinden op de website van de Uniun Travers.
In de zomer van 2027 wordt het openluchtspel «Il battibuogl» (de chaos) opgevoerd op de «Plaz Zuoz». Het festival vindt plaats van 28 juli tot 15 augustus 2027.
De geschreven Romaanse taal
Het jubileum begint in juni 2027 met de opening in Trun. Na de opening vinden er verschillende thematische wandelingen plaats in de Romaanse regio’s en enkele evenementen buiten het Romaanse taalgebied. De wandelingen en evenementen zijn gewijd aan de geschreven Romaanse taal.
Het evenement, georganiseerd door de gemeente Zuoz en de Lia Rumantscha, begint in de Surselva en reist van (taal) regio naar regio door Graubünden en Zwitserland terug naar Zuoz.
(Bron en verdere informatie: Lia Rumanscha)