De Hasenbergturm, klooster Wettingen, Rheinschwimmen en Zwitsers hout
8 februari 2025
Parijs heeft haar haar Eiffeltoren (1889 gebouwd), maar Hasenberg heeft de Hasenbergtoren (Hasenbergturm). Hoewel deze toren (gemeinde Widen, kanton Aargau) aanzienlijk lager (40 meter) en jonger (2021) is dan de Eifeltoren (312 meter, 1665 traptreden naar de top) en minder traptreden (210) heeft, steekt hij er vanwege de ligging op 714 meter hoogte ver boven uit.
Een ander verschil is de houten constructie van dennen- en sparrenhout uit de bossen van Aargau. De trap is vanwege de stabiliteit wel van staal. In de mist heeft de omgeving bovendien een sprookjesachtige uitstraling.
De Eiffeltoren heeft een prachtig uitzicht op de stad van het licht en de liefde, de Hasenbergtoren kijkt (zonder wolken) echter uit op de Alpen van de Innerschweiz, Oost-Zwitserland en Bern.
En niet alleen het panorama van de Alpen biedt zich aan. Ook diverse dorpen in de omgeving zijn (zonder mist) te zien. Daarbij komt ook de snelle groei en de bebouwing van de afgelopen 50 jaar goed in beeld.
Er is al lange tijd, bijvoorbeeld 10 000 jaar geleden, sprake van smeltende gletsjers. De kale, grauwe rotsen van drooggevallen gletsjers zijn minder oogstrelend dan imposante massa’s van ijs en sneeuw. Het is ook een feit dat skievenementen en schansspringen op de Hasenberg niet meer plaatsvinden. Tot 1960 stond op de Hasenberg zelfs een springschans!
Maar op grote hoogte zijn gletsjers geen rijke bron van flora en fauna. Wellicht dat dit met een verdere stijging van temperatuur verandert en ook gletsjers hebben hun niet voor het blote oog zichtbare leven. Ook zijn gletsjers belangrijk voor de watervoorziening.
De snelle bebouwing van valleien en dalen betekent echter een directe afname van flora en fauna en is geen natuurlijk proces. Daar is veelal geen of slechts beperkte plaats meer voor bloemetjes, planten en dieren.
Foto’s op de Hasenbergtoren van dorpen in de omgeving brengen deze ontwikkeling in beeld. Vooral de explosieve toename van het aantal mensen op deze aarde, een vertwintigvoudiging sinds 1800, verstoort de flora en fauna.
Egelsee
Niet ver verwijderd van deze plaats ligt de Egelsee. Dit meer, omgeven door een groot moeras (Moor), is ongeveer 10 000 jaar geleden ontstaan uit het water van de smeltende Linth-Rhein gletsjer.
Zo nieuw is het dus ook weer niet dat gletsjers smelten, wel dat valleien en dalen worden volgebouwd met wegen, woningen, bedrijfspanden, vliegvelden, spoorwegen en andere infrastructuur, veel sneller dan de gletsjers smelten.
Beschermd natuurgebied Egelsee
De mens heeft op het smelten van gletsjers een (onbepaalde) invloed, maar het blijft een natuurlijk fenomeen. Het cultiveren van de aarde is echter geen natuurlijk fenomeen, maar uitsluitend een menselijk ingrijpen.
Wellicht is het ook een masterplan van de natuur voor een periode van een paar honderdduizend jaar. De natuur heeft de tijd en dan komt er weer wat anders. De planeet draait intussen gewoon door.
Stiftung Haus Morgenstern
De Hasenbergtoren kijkt ook uit op het Morgenstern complex. Aanvankelijk was het een vakantieoord voor kinderen en in de Tweede Wereldoorlog een opvangcentrum voor Poolse militairen en vluchtelingen. Tegenwoordig beheert de Stiftung Haus Morgenstern deze gebouwen voor mensen met beperkingen.
De St. Niklauskapelle (1621, herbouwd 1843) op de Hasenberg voor de spirituele rust in onzekere tijden
Het eeuwenoude restaurant Rüsler ligt op de Rüdlersberg (gemeinde Neuenhof), die deel uitmaakt van de Heitersbergkette. Deze weg verbindt het Reusstal met het Limmattal
Klooster Wettingen
Het voormalige Cisterciënserklooster Wettingen is dan ook een passend spiritueel slot van een wandeling van Widen naar Wettingen. De Limmat stroomt hier nog steeds sinds ongeveer 10 000 jaar (een zeer korte periode voor de natuur).
Het klooster op het halfeiland is 1227 gesticht en 1841 opgeheven. Het ontstaan van de Egelsee en de Limmat bieden echter het juiste perspectief vanuit de aarde en de natuur gezien.
De Grubenmann-Brücke in 1795. Sammlung: SNM LM-81832. De internationale bekendheid reikte tot in Engeland.
De oorspronkelijke houten Grubenmann-Brücke verbond sinds 1765 Neuenhof met Wettingen. Franse soldaten verwoestten 1798 de brug. 1818 vond een herbouw plaats met een kortere houtenbrug en een ijzerenbrug (vernieuwd in 1886). Het gebouw links was de spinnerij van het klooster.
Rijnzwemmen van Bazel naar Zürich via vistrappen
Vistrap bij Wettingen
De Limmat
Ongeveer 10% van het Zwitsers bewerkt hout komt uit kanton Aargau. Ongeveer de helft van de flora en fauna leeft in Zwitserland in de bossen. Ook bij hout is er een spanningsveld tussen mens en natuur.
De bossen in het natuurgebied Egelsee worden echter niet meer voor de houtwinning benut. Dit past in het plan van het kanton om de natuur in 7% van het bosoppervlakte de volledige vrije hand te geven.
Bomen worden in deze gebieden veel ouder. Beuken kunnen wel 350 jaar, eiken tot 1 000 jaar oud worden. Bij de houtproductie worden bomen nooit ouder dan 100 jaar!
Maar ook deze oude reuzen hebben niet het eeuwige leven, maar bieden daarna weer voedsel en verblijfsruimte voor een grote variéteit aan nieuw leven, ’the circle of life’ in natuurgebied Egelsee.
De naamgever van de Hasenberg en zijn toren
De Zwitserse Alpen Club
De Zwitserse Alpen Club (Schweizer Alpen Club, SAC/Club Alpin Suisse, CAS) organiseert regelmatig wandeltochten in deze omgeving en elders in het land.
Hoewel de naam anders doet vermoeden, organiseert de SAC niet alleen skitochten, bergbeklimmingen en andere sporten in het hooggebergte en de Alpen, maar ook (wandel) activiteiten in andere regio’s.
