Bettingen, Riehen en wijnbouw in kanton Basel-Stadt
6 september 2025
Het kanton Basel-Stadt bestaat uit drie gemeenten: Basel, Riehen en Bettingen. Riehen en Bettingen liggen aan de rechter Rijnoever, omgeven door Duitsland. Alleen de kantons Zürich en Schaffhausen kennen een dergelijke situatie.
Op het hoogste punt van de Maienbühl stond van de 1e tot de 4e eeuw een Romeinse boerderij. Model: Gemeente Riehen
Riehen en Bettingen werden al eeuwen voor de Romeinse tijd (vanaf 15. v. Chr.) bewoond. Na het vertrek van de Romeinen in de vijfde eeuw vestigden zich er Alemannen. De naam Riehen komt voor het eerst voor in een document uit 1113.
In de eeuwen daarna bezitten de bisschoppen van Bazel en St. Gallen en de kloosters St. Blasien en Wettingen landgoederen en huizen in de omgeving en in het dorp. In 1522 verwierf de stad Basel deze bezittingen door koop.
Het neue en het alte Wettsteinhaus en Museum
Riehen werd nadien bestuurd door een landvoogd en was een zogenaamd Untertanengebiet, bestuurd door een landvoogd. In 1528 werd Riehen een protestante gemeente en steeds meer (welgestelde) inwoners van Bazel kochten daarna land en huizen in dit dorp.
St. Martinskirche, 11e eeuw
Na de inval van de Franse revolutionaire troepen kregen de dorpsbewoners in 1798 dezelfde rechten als Basel. De voogdij werd opgeheven. Bij de (Franse) Mediationsakte van 1803 werd Riehen ingedeeld bij het district Liestal.
Het landschapspark en villa Wenkenhof herinneren aan de industriebaronnen van Bazel.
Sinds de kantonsdeling (kanton Basel-Stadt en Basel-Landschaft) van 1833 is Riehen deel van het kanton Basel-Stadt en verkreeg de status van gemeente. Bettingen kent grotendeels dezelfde historie. (zie ook de enige berg van het kanton en St. Chrischona). De Fondation Beyeler is gevestigd in Riehen.
De Eiserne Hand in Riehen was een strook land van (wan) hoop, leven, redding, teleurstelling en dood voor tienduizenden vluchtelingen in de jaren 1933-1945.
Wijnbouw in kanton Basel-Stadt
De wijnbouw in kanton Basel-Stadt heeft een traditie van meer dan 1200 jaar. De eerste verwijzing naar wijnbouw stamt uit 751. De wijnbouw beleefde zijn hoogtijdagen in de tweehonderd jaar tussen de Dertigjarige Oorlog (1618-1648) en het midden van de 19e eeuw.
De wijngaarden bevonden zich rond Riehen en Bettingen. Het wijngaardgebied, dat ongeveer 70 hectare besloeg, produceerde in zijn hoogtijdagen jaarlijks een half miljoen liter wijn.
Deze periode werd echter gevolgd door een fase, die de wijnbouw aanzienlijk verminderde, en in Bettingen verdween hij volledig. Tegenwoordig is er alleen nog wijnbouw in Riehen. Twee wijngaarden bevinden zich ‘am Schlipf’ op de Tüllinger Berg.
De wijnbouw op Duits gebied
De Sonnenstein nr. 38
Grenssteen 39
De route tussen de grensstenen nr. 38 en 39 wijst op een zeer oude grenslijn. De zogenaamde Sonnenstein is al in 1491 gedocumenteerd. Grenssteen 38 toont het wapen van de markgraaf van Baden en het wapen van de bisschop van Bazel. Bijna geen enkele grens heeft zo’n merkwaardige vorm als het stuk rechts van de Rijn rond Bazel.
Dat wil zeggen, op het grondgebied van het kanton. Duitse wijngaarden strekken zich uit over kilometers. De vier kilometer lange Weiler Weinweg, de Tüllinger Weinweg van de Riehener Weinweg tonen de weg in en rond het kanton Basel-Stadt.
Wijnhuizen in kanton Basel-Stadt.
Twee wijnhuizen cultiveren momenteel de wijngaarden aan de voet van de Tüllinger Berg ‘am Schlipf’ rond Riehen: Weingut Riehen (ongeveer 3,4 hectare) en Wyguet Rinklin (ongeveer 3,5 hectare).
Al in de 19e eeuw was Weingut Riehen bekend vanwege zijn belangrijke bijdrage aan de lokale economie en de kwaliteit van zijn wijnen. Tijdens deze tijd werden enkele historische gebouwen op de wijngaarden gebouwd, die tot op de dag van vandaag bewaard zijn gebleven, samen met de kwaliteit van de wijnen. Naast enkele typische variëteiten worden hier Pinot Noir, Pinot Blanc, Sauvignon Blanc en Chardonnay geproduceerd. Het Weingut Riehen bevindt zich in het dorp Riehen nabij het Sarasin Park.
De wijngaard ‘am Schlipf’ van Weingut Riehen
Het tweede particuliere wijnhuis is het “Wyguet Rinklin”. Hun assortiment omvat verschillende witte, rosé en rode wijnen, evenals mousserende wijn en sterke dranken.
Wyguet Rinklin
Een van de kleinste kantons van het land was ooit een relatief belangrijke wijnproducent. Hoewel de hoeveelheid sterk is afgenomen, blijft de kwaliteit onbetwistbaar. De herfst is de perfecte gelegenheid om de wijnregio van het kanton Basel-Stadt te ontdekken en een bezoek te brengen aan Riehen, een van de slechts drie gemeenten in het kanton.
Wereldwijd zijn ongeveer 6500 druivensoorten bekend. In Zwitserland zijn ongeveer 200 soorten geplant. ‘Am Schlipf’ zijn 56 soorten gerangschikt te zien.
Bettingen
St. Chrischona
(Bron en verdere informatie:Gemeinde Bettingen; Gemeinde Riehen)
Sarasinpark
