De Tattoo van Bazel

De Basler Tattoo vindt van 15 tot en met 23  juli plaats op het terrein van de kazerne in Klybeck (Kleinbasel).

Na twee jaar afwezigheid geven muzikale formaties van het Britse en Noorse Vorstenhuis, de US Air Force, de Red hot Chili Pipers en de danseressen van de Flings and Things Highland Dansers, de beroemde Schotse doedelzakformaties, het Top Secret Drum Corps uit Bazel, de Zwitserse nationale militaire muziekband, de Indiaase Kumudi Homes School Pipes and Drums band en nationale Bulgaars en Zuid-Afrikaanse groepen weer het beste van het beste op dit gebied.

De Zwitserse muziek- en zangformatie Les Armaillis en hun 21 koeien zullen in de tijdelijke arena (met 12 500 zitplaatsen) ook hun opwachting maken. De armailli is het platte (patois) Frans uit de kantons Fribourg en Vaud en betekent koe. De groep brengt onder andere het mooie Le Ranz des Vaches  ten gehore.

Het is een spektakel met hoogstaande choreografie, veel ballet/dans, zang en uiteraard muziek van blaas- en slaginstrumenten in spectaculaire formaties.

Deze taptoe is na de Royal Edinburgh Military Tattoo het grootste evenement in haar soort. Bazel zou Bazel niet zijn als er geen grote tocht van de ruim duizend muzikanten en danseressen en (culturele) groepen uit de maatschappij en het leger zou plaatsvinden.

Zwitserse burgers hebben een groot respect voor hun leger. Mannen dienen een groot deel van hun leven in het leger, een systeem, zoals ook Israël dat kent. Aan de optocht nemen als eerbetoon de oudste lichtingen deel. Ook de boeren wacht een dankbaar onthaal.

Als drielanden stad zullen het kanton Basel-Stadt, de Elzas en het Markgräferland als een gemeenschappelijke delegatie aan de tocht op zaterdag 16 juli door de binnenstad van Grossbasel naar Kleinbasel deelnemen. Aan deze tocht nemen overigens ook twee Nederlandse groepen deel en formaties uit Oostenrijk, Frankrijk, Duitsland en uit de Verenigde Staten.

(Bron en verdere informatie: www.baseltattoo.ch).

Hieronder staat een korte impressie van de jaarlijkse parade door de stad.

Media. democratie, federalisme

Media zijn onontbeerlijk voor het functioneren van een democratie. Dit geldt in het bijzonder voor het multiculturele, federale, gedecentraliseerde Zwitserland en haar directe democratie en andere directe inspraak van burgers en maatschappelijke organisaties.

Wat kenmerkt de media in het federalisme in het algemeen en in Zwitserland in het bijzonder? Hoe ziet het Zwitserse medialandschap eruit? En hoe gaan de kantons om met de huidige uitdagingen, bijvoorbeeld de Corona-pandemie, de neutraliteit in tijden van oorlog of de financiering van de media?

Deze en andere vragen komen aan de orde in een publiek debat om ideeën en  concepten te ontwikkelen voor de toekomst van de Zwitserse media.

De ch stiftung, gevestigd in het Huis van de Kantons in Bern, blogt regelmatig over dit onderwerp (ch Blog). Naast politici en medewerkers van de stichting komen ook derden uit de academische wereld aan het woord. Wat alle bijdragen gemeen hebben, is dat zij een debat op gang willen brengen.

Deze discussie zou ook interessant kunnen zijn voor andere landen.

Bron en verdere informatie: www.chstiftung.ch

Romeinse monumenten met de Erlebar-App

Het Romeinse theater van Aventicum (Avenches, kanton Vaud) wordt, net als de stadsmuur, sinds enkele jaren gerestaureerd.

Het gebouw, dat in het begin van de 2e eeuw na Christus werd gebouwd, is het grootste van de vier Romeinse theaters die in Zwitserland zijn ontdekt (Avenches, Augst, Lenzburg en Lausanne).

Het Romeinse theater. Foto: TES

Het gebouw voor spektakel bood plaats aan ongeveer 12 000 toeschouwers. Het monument is gebouwd met kalksteen uit Neuchâtel en grote blokken grijze zandsteen.

Na de val van het Romeinse Rijk is het gebouw eeuwenlang gebruikt als voorraad voor stenen bouwmateriaal. In de 19e eeuw leidde de grote toename van de bevolking en de bouw van gebouwen en huizen tot een grote afbraak van het tot die tijd goed bewaarde monument.

In 1892 maakte de vereniging Pro Aventico een einde aan de ontmanteling. In 1959 is het theater door het kanton geklasseerd als historisch monument.

Avenches, amphitheater. Foto: TES

Het theater, amfitheater, de tempel en het heiligdom van de Cigognier in Avenches kunnen in 3D worden bekeken met de APP Erleb-AR, ontwikkeld door de Berner Fachhochschule.

Tempel en heiligdom van de Cigognier. Foto: TES

De Erleb-AR app toont de Romeinse steden Aventicum en Augusta Raurica (Augst), destijds met 20 000 inwoners, en de Romeinse monumenten in Bern zoals ze toen (ongeveer) eruit hebben gezien.

De naam Erleb-AR is afgeleid van erlebbar in het Duits en Augmented Reality in het Engels (Erleb-AR bfh.science).

Het Amfitheater met de Erlebar-App. Foto: TES.

(Bron: Bärtschi Delbarre, Alexandra Spühler, Savoir-faire au théâtre romain, Association pro Aventico, 40/2021, Avenches).

Bron en verdere informatie: Romeins Bern,  Romeins Museum Aventicum en Museum Augusta Raurica.

 

Gregoriaans in Graubünden

De Fundaziun Origen wijdt de komende week aan het Gregoriaans. Deze oude gezangen maken deel uit van de identiteit van het monastieke leven, zij structureren de dag, geven er vorm en steun aan.

Het Origen Ensemble brengt de Lauden, het gebed dat de dag verwelkomt, en het Complet, dat afscheid neemt van de dag en de mensen naar de slaap begeleidt, ten gehore. Zij doet dit in monumentale kerken: de Karolingische kloosterkerk van Mistail, de kerk van Son Martegn in Savognin en de kerk van Sta. Maria in Pontresina.

De Lauden vindt plaats bij zonsopgang om 5.30 uur, het Complet bij zonsondergang om 21.00 uur.

Data:

Kerk van St. Mistail in Alvaschein: 20 en 27 juli 2022, 05.30 uur.

Kerk Son Martegn in Savognin: 18 juli, 21.00 uur.

Sta. Maria Kerk in Pontresina: 22 juli, 21.00 uur, 23 juli, 05.30 uur

(Bron en verdere informatie: www.origen.ch)

Helvetia, Bazel en de Rijn

De Rijn stroomt bij Bazel Zwitserland uit. Hij vervolgt haar tocht naar de Noordzee als (grens) rivier door Duitsland, Frankrijk en Nederland. Bij Spijk en Millingen komt hij Nederland in en heet dan de Waal. De Waal splitst zich in diverse rivieren die ook weer zijtakken hebben. Dit vormt het beroemde Nederlandse rivierenlandschap.

File:Spiegelwaal.jpg

De Waal en de Spiegelwaal bij Nijmegen. Foto: Wikipedia/Damatrix

De Waal is de belangrijkste hoofdstroom en vindt Nijmegen als eerste grote (Romeinse) stad op zijn weg. De Waal splitst echter daarna. Een deel gaat over in de Boven Merwede en de Nieuwe Maas bij Rotterdam. De Oude Maas voegt zich bij Rotterdam samen met Nieuwe Maas om als Nieuwe Waterweg de Noordzee in te stromen. Dit ingewikkelde rivierencomplex is de basis van de haven van Rotterdam en zijn activiteiten.

Nijmegen

Een tweede tak van de Waal gaat na samenkomst met de Bergsche Maas over in het Hollands Diep, het Haringvliet  uiteindelijk de Noordzee, zij het dat het Haringvliet door de Deltawerken met een dam is afgesloten.

De Waal heeft behalve deze twee grote hoofdstromen ook nog andere aftakkingen.  De Waal splitst zich na Millingen in de IJssel en de Nederrijn. De IJssel buigt af naar het noorden en komt uit in het IJsselmeer.

Onderweg meandert ze door de uiterwaarden van Gelderland en Overijssel langs mooie Middeleeuwse Hanzesteden (onder andere Zutphen, Deventer, Zwolle en Kampen). De Nederrijn heet halverwege de Lek. Hij komt met een grote bocht weer uit in de Nieuwe Maas en de Noordzee.

De IJssel. Foto: www.Hanzesteden.nl

De Nederrijn heeft ook weer een grote aftakking onder de naam de Kromme Rijn, Leidse Rijn en de Oude Rijn, die via Utrecht in de buurt van Katwijk in de Noordzee uitkomt. Het Amsterdam-Rijnkanaal (gegraven midden negentiende eeuw) verbindt Amsterdam en de Noordzee (via het Noordzeekanaal) met de Rijn.

Het Schelde-Rijnkanaal in Zeeland en Zuid-Holland verbindt via het Hollandsdiep, het Volkerak en de Oosterschelde steden zoals Dordrecht met de Westerschelde.

De Rijn bij Augst (Kanton-Basel-Landschaft). Foto: TES

Helvetia is al lang het beeld op  de Zwitserse munt van twee frank. Tot ze er even genoeg van had en op reis ging om haar Zwitserland te leren kennen. Na een lange reis door dalen, bergen, dorpen en steden bereikte ze Bazel.

Daar besloot ze te blijven, al nadenkend en mijmerend over de Rijn en wat deze rivier op haar tocht nog te wachten staat. Helvetia zit al meer dan veertig jaar op de peiler van de Mittlerebrücke in Bazel.

Wellicht mijmert ze over Hendrik Marsman’s (1899-1940) Herinnering aan Holland:

Denkend aan Holland

zie ik breede rivieren

traag door oneindig

laagland gaan,

rijen ondenkbaar

ijle populieren

als hooge pluimen

aan den einder staan;

en in de geweldige

ruimte verzonken

de boerderijen

verspreid door het land,

boomgroepen, dorpen,

geknotte torens,

kerken en olmen

in een grootsch verband.

de lucht hangt er laag

en de zon wordt er langzaam

in grijze veelkleurige

dampen gesmoord,

en in alle gewesten

wordt de stem van het water

met zijn eeuwige rampen

gevreesd en gehoord.

Helvetia is een sculptuur van Bettina Eichin (1942) uit 1980. Zij verwoordde het als Sitzende Helvetia, een zelfbewuste vrouw die over de grens denkt en in de wereld blikt.

“…eines Tages verlässt Helvetia ein Zweifrankenstück, mischt sich unters Volk und unternimmt eine längere Reise. Unterwegs kommt sie auch nach Basel. Nach einem anstrengenden Gang durch die Stadt legt sie Mantel, Schild, Speer und Koffer ab und ruht sich auf einem Brückenpfeiler der Mittleren Rheinbrücke aus und blickt nachdenklich rheinabwärts”.

Het Partnerships 360 Symposium

Het Partnerships 360 Symposium van de NAVO in het Maison de la Paix in Genève vindt plaats van 11 tot 13 juli. Het brengt lidstaten en partnerlanden samen voor een uitwisseling over de toekomstige ontwikkeling van het partnerschapsbeleid van de NAVO.

Zwitserland is het eerste partnerland dat het Partnerships 360 Symposium organiseert. Dit jaarlijkse symposium is voor het eerst gehouden in 2018, Griekenland was het gastland van het symposium in 2019. Zwitserland is nu gastland voor het derde evenement.

Het symposium brengt vertegenwoordigers van NAVO-leden en partnerlanden samen. Het doel is het bevorderen van de dialoog over de evolutie van het partnerschapsbeleid.

Zwitserland is sinds 1996 ook betrokken bij het Partnerschap voor de Vrede (Partnership for Peace, PfP) van de NAVO. Het PFP biedt een geïnstitutionaliseerd kader voor het veiligheidsbeleid van lidstaten, partnerlanden en landen uit het Middellandse Zeegebied en het Midden-Oosten.

(Bron en nadere informatie: www.eda.admin.ch).

 

 

 

Kasteel van Joux

Het woord Joux komt van het Latijnse Iuria dat “bergwoud” betekent en van het Keltische woord Jor voor “beboste hoogte”. Jura of Joux betekent dus oorspronkelijk een groot bosgebied.

Het kasteel van Joux is een emblematisch monument van de Franche-Comté (Frankrijk). Het kasteel ligt op 5 km van Pontarlier en op 15 km van de Zwitserse grens.

Foto: TES

Het kasteel ligt strategisch op  La Cluse de Pontarlier, een smalle kloof die het Jura-massief doorkruist. Deze militaire en commerciële route verbindt de wegen van Champagne, Vlaanderen en Haute-Saône met Italië en Zwitserland.

Vanaf het jaar duizend vestigde de familie Joux haar macht over dit gebied en  versterkte de rotsachtige uitloper met een eerste kasteel. In de loop der eeuwen is het verder verbouwd en uitgebreid.

In de 15e eeuw kocht de machtige hertog van Bourgondië, Philippe de Goede (1396-1467), het kasteel van de nakomelingen van de dynastie Joux. De Hertog breidde hierdoor zijn heerschappij over de grensgebieden van het Hertogdom Bourgondië uit. Hij kreeg hierdoor toegang tot de Cluse en daarmee een belangrijke verkeersader naar zijn rijke gewesten in Vlaanderen en Holland.

In de 16e eeuw kwam het bolwerk van Joux door vererving en opvolging in handen van de Spaanse kroon, die over een uitgestrekt gebied heerste: de Franche-Comté, Spanje, Vlaanderen, de Lage Landen en het koninkrijk Napels.

Het kasteel van Joux werd een belangrijke defensieve post aan de rand van en tegen het Franse Koninkrijk, de Eidgenossenschaft en het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie.

De Franse koning Lodewijk XIV (1638-1715) veroverde de Franche-Comté in 1678, in dezelfde periode als zijn (mislukte) invasie van de Republiek van de Verenigde Nederlanden in 1672.

Sébastien Le Prestre, Heer van Vauban (1633-1707), een militair ingenieur en bouwmeester, reorganiseerde en wijzigde de defensieve kastelen die op de Spaanse vijand waren veroverd. De verdediging van de oostgrens was gebaseerd op de citadellen van Belfort, Besançon, de forten van Salins en het kasteel van Joux. Aan het eind van de 19e eeuw, na de Franse nederlaag in 1871 en het verlies van Elzas-Lotharingen, werd deze oostgrens verder versterkt.

In de 18e en de 19e eeuw was het kasteel een gevangenis. Beroemde politieke gevangenen waren onder anderen Mirabeau (1749-1791)  en Toussaint L’ouverture (1743-1803). In tegenstelling tot de Bastille in Parijs, is het kasteel van Joux niet verwoest in de Franse Revolutie van 1789. Het kasteel lag in een uithoek en te ver weg.

Dit is ook de reden dat afgelegen religieuze gebouwen, veelal Romaanse kerkjes, ongeschonden deze revolutie hebben doorstaan.

Het kasteel is sinds 1954 een museum opengesteld voor het publiek.

Bron en nadere informatie: Accueil – Chateau de Joux

Dansseizoen op de Julierpas

Het dansseizoen van de Nova Fundaziun Origen (Riom, kanton Graubünden) op de Julierpas begint op 14 juli aanstaande. Luca-Andrea Tessarini zal de reeks nieuwe choreografieën van dit jaar aftrappen met zijn werk “Venom”.

Een week later zal de Franse choreograaf Sébastien Bertaud “Laniakea” in première brengen. De Rode Toren op de Julierpas verenigt twee grote tradities van de danswereld: de dansers van de Parijse Opera staan voor klassieke perfectie, de persoonlijkheden van het Nederlands Dans Theater voor hedendaagse avant-garde.

Samen met zijn dansers van het Nederlands Dans Theater verkent Tessarini de metaforische betekenis van gif, dat gedachten vertroebelt, zintuigen bedriegt, boosaardigheid zaait, vriendschappen vernietigt, oorlogen ontketent – en soms, in de juiste doses, ook kan helen.

Voorstellingen van 14 tot 17 juli 2022, aanvang 21.30 uur.

De Franse choreograaf Sébastien Bertaud en de solisten van de Opera van Parijs wijden zich aan de oneindigheid van het universum, de complexiteit van het zijn, de bedwelming van het onpeilbare en de kosmos als bron van  al wat leeft op aarde.

Voorstellingen van  21 tot en met 24 juli 2022, aanvang 21.30.

Bron en verdere informatie: www.origen.ch

Van Olladunum tot Olten

Olten (kanton Solothurn) ligt aan de Aare en is een van de acht steden, die in de twaalfde en dertiende eeuw zijn gesticht door de graven van Frohburg. Deze dynastie heerste van de 10e tot de 14e eeuw in deze regio. Zij behoorde tot de machtigste landeigenaren en vorsten in Noordwest-Zwitserland.

Hun heerschappij strekte zich uit tot in de huidige kantons Solothurn, Bern, Aargau, Luzern en Basel-Landschaft. Het oude stadskasteel van Zielemp was de zetel van de Frohburgse stadsbaljuws.

De naam Oltun is voor het eerst vermeld in 1201 en is terug te voeren op de (Keltische) naam Ollodunum of Olladunum. Vóór het begin van de jaartelling en de komst van de Romeinen (15 v. Chr.) was er al een versterkte plaats (een dunum) aan de rivier Olla (de huidige naam is Aare). Talrijke opgravingen wijzen op een grote nederzetting in de Romeinse tijd en een fort om deze rivierovergang te beschermen.

Toulouse, Der König von Olten. Foto: TES

De Oude Brug (de Alte Brücke)ligt op deze plaats. Ze is voor het eerst genoemd in 1275.  In de loop der eeuwen is ze verschillende keren afgebrand, beschadigd door overstromingen of ijsgang, of verwoest door oorlogsgeweld, de laatste keer tijdens de Franse invasie in 1798. De huidige brug dateert uit 1803.

Basel oefende de heerschappij uit tot 1532. In dat jaar verwierf Solothurn de rechten  en Olten is sindsdien deel van het kanton Solothurn. Olten groeide in de 16e eeuw uit tot een regionaal economisch centrum. De stad was vanaf 1786 de vergaderplaats van de Helvetische Gesellschaft. Zij was een vereniging van burgers die een ander bestuur en democratisering wilden introduceren.

Station Olten, c. 1900. Bron: Wikiwand

Olten werd in het midden van de negentiende eeuw het knooppunt van de belangrijkste Zwitserse spoorlijnen. Tegenwoordig is Olten nog steeds het drukste station van het land. Dit spoorwegknooppunt was ook de oorzaak van de grote economische en bevolkingsontwikkeling vanaf 1900.

(Bron: www.olten.ch).

Land van absint en in asfalt gekookte ham

Het Land van de Absint (le Pays de l’absinthe) verenigt de Val-de-Travers in het kanton Neuchâtel en de Franse regio Pontarlier. De groene fee, la fée verte, wordt ze ook wel genoemd, vanwege de kleur.

Deze alcoholische drank wordt gemaakt van artemisia (Artemisia absinthium is de Latijnse naam), anijs, venkel en, afhankelijk van de lokale bereiding, enkele andere kruiden.

Foto: Lars Kophal

Absint komt voor het eerst voor vanaf het midden van de achttiende eeuw in Couvet in de Val-de-Travers. Tot het midden van de negentiende eeuw blijft het een lokale drank. De dorpen Môtiers, Couvet en Fleurier zijn de belangrijkse productieplaaten.

De drank wordt zeer populair vanaf de negentiende eeuw, wanneer Europese en Amerikaanse intellectuelen en schrijvers het ontdekken. Lord Byron, James Joyce, Marcel Proust, Ernest Hemingway, Pablo Picasso en Edgar Allen Poe zijn maar enkele voorbeelden van de vele beroemde  absint-drinkers. Kortom, absint was en vogue, vooral in Parijs. De regio van Pontarlier begon om deze reden ook absint te produceren.

De drank heeft echter, zoals iedere alcoholische drank, een keerzijde: er zit alcohol in, en veel alcohol, 50% tot 90%. Bovendien komt door de samenstelling de chemische stof thujon vrij. Deze kan psychotische klachten en hallucinerende situaties veroorzaken, althans dat meenden de artsen, bestuurders en wetenschappers toen.

Maison de l’absinthe. Foto: TES

Hoewel absint gewoonlijk vermengd met water wordt gedronken, kreeg de drank steeds meer het image van schadelijk voor de gezondheid en de oorzaak van drankmisbruik.

De drank werd rond 1910 in vrijwel heel Europa en Amerika verboden. Daarna begon de legendarische smokkelperiode en de tijd van de illegaliteit, vergelijkbaar, zij het op veel kleinere en vredigere schaal, met de Amerikaanse drooglegging (The Prohibition, 1920-1933).

In Zwitserland was het verbod een gevolg van twee referenda in 1908. De Röstigraben speelde hierbij een rol. Franstalig Zwitserland (en de locatie van productie) wilde geen verbod, een grote meerderheid van Duitstalige burgers en kantons wilden juist wél een verbod.

Het Maison de l’Absinthe (Huis van Absint) in Môtiers beeldt deze episode in woord en beeld uit. Inmiddels is het verbod op absint al weer opgeheven (na een nieuw referendum en nader onderzoek naar de werking van schadelijke stoffen.

Foto: Maison de l’Absinthe.

De drank is niet schadelijk voor de volksgezondheid vanwege thunjol, wat uiteraard niets afdoet aan het hoge percentage alcohol.

De route van de absint (La Route de l’Absinthe) is een wandel- of fietsroute van 48 kilometer van Pontarlier in Frankrijk naar Noiraique in kanton Neuchâtel. De route voert dwars door de kloven, bossen, weides, beekjes en bergen van de Jura.

De aan absint gerelateerde dorpen en plaatsen worden aangedaan. Als specialiteit kan bovendien in asfalt gekookte ham met een glaasje absint worden gedronken in het asfaltmuseum (musée d’asphalte) in Travers !

(Bron: Le site Jura et les Trois Lacs (https://www.j3l.ch); Maison de l’Absinthe – Le lieu incontournable de l’absinthe (maison-absinthe.ch)