Laufenburg, Habsburg, de Rijn en de palen van Amsterdam
31 maart 2026
Sinds het smelten van de gletsjers na de laatste IJstijd (rond 12 000 v. Chr.) heeft de Rijn zijn weg gebaand door Zwitserland. Op de locatie van de huidige Zwitserse en Duitse stad Laufenburg vormde zich een kloof en waterval van 12 m breed op het smalste punt.

Laufenburg rond 1850. Onbekende kunstenaar. Afbeelding: www.salzstrasse.salz.ch
Daarom werd deze waterval ook wel de Kleine Laufen genoemd, in tegenstelling tot de Rijnwaterval bij Schaffhausen (de Grote Laufen/Grosse Laufen). Tijdens de bouw van de waterkrachtcentrale Laufenburg van 1909 tot 1914 zijn de rosten bij Laufen opgeblazen en was het afgelopen met de Kleine Laufen.

De Keltische stam der Rauraker stichtte hier een nederzetting aan de ‘Louffen‘ en zijn berg, vandaar de naam Louffenberg. De goed te verdedigen ‘berg’, visvangst (zalm) en handel (hout) waren waarschijnlijk de belangrijkste motieven voor het wonen op deze plek. Een industrie van hout-, papier-, olie- en graanmolens, smederijen voor wapens en gebruiksvoorwerpen en handel (vee, hout, zout) groeiden snel in de late middeleeuwen.




Matthäus Merian (1593–1659), Laufenburg, um 1644
Het klooster van Säckingen beheerde de stad tot 1173. Dat jaar nam Habsburg de plaats over. De Schlossberg was hun residentie. Na de dood van graaf Rudolf II (1168-1232) verdeelden de zonen de erfenis en stichtten de Habsburg-Laufenburg-dynastie. Deze stierf echter al in 1408 uit. Laufenburg was daarna Habsburgs-Oostenrijkse bezit van 1408 tot 1803.

De Schlossberg


Duits Laufenburg

Zwitsers Laufenburg
De geschiedenis van Laufenburg op de rechteroever van de Rijn als Duitse stad begint na de Vrede van Lunéviller (1801). Het Duitse deel viel onder het Groothertogdom Baden. Laufenburg op de linkeroever van de Rijn werd in 1803 aan het nieuw opgerichte kanton Aargau toegewezen (Mediationsakte van 1803). Deze geschiedenis is zichtbaar in de grotendeels intacte oude binnenstad.


Collectie: Museum De Bastei, Nijmegen
De Laufenbrücke is voor het eerst vermeld in 1207 en was lange tijd de belangrijkste oversteekplaats aan de Hoogrijn. Niet alleen visserij, handel en industriële bedrijven (molens, smederijen), maar ook de Flösserei was eeuwenlang een belangrijke bedrijfstak. Grote houten vlotten met hout uit het Zwarte Woud vonden hier hun weg naar de palen van Amsterdam! Stoomschepen en treinvervoer namen deze functie echter over vanaf de 19e eeuw.



De kerk St. Johann is gebouwd in de 12e eeuw. De barokke renovatie vond plaats tussen 1753 en 1755. Het Sprachpanorama en Museum Schiff zijn twee voorbeelden van de vele bezienswaardigheden van deze stad. De Laufenburger Acht biedt bovendien de gelegenheid om de historie aan beide oevers in ongeveer zes kilometer te beleven.
(Bron en verdere informatie: www.laufenburg.ch)
Impressies van Laufenburg

Osterbrunnen in Laufenburg





