Opkomst en neergang van een unieke directe democratie
10 april 2026
Van Eidgenossenschaft naar EUgenossenschaft of de democratische en staatkundige Verelendung van Europa’s oudste democratie, bestaande uit het Volk en de kantons. Voor (te) veel Zwitserse hooggeleerde academici, ambtenaren, journalisten en andere zogenaamde ‘hoogopgeleiden’ (wat dat tegenwoordig ook nog mogen inhouden, alsof loodgieters, boeren en metselaars niet ‘hoog zijn opgeleid’ op hun gebied) is deze eeuwenoude confederatie echter een middeleeuws onding, dat geen plaats heeft in de veronderstelde broederschap van Europese landen met de naam Europese Unie.
Politiek geinspireerd academisch anachronisme
In hun talrijke publicaties laten ze geen mogelijkheid onbenut om deze confederatie te kleineren. In deze ideologie, want met historie heeft het weinig te maken, dankt Zwitserland haar bestaan uitsluitend bij de gratie van Frankrijk na 1515 (Marignano, gevolgd door de Eeuwige Vrede van 1516/1521) en aan het Congres van Wenen (1814-1815).
Feitelijk en historisch onjuist. In 1648 is de Zwitserse Confederatie van 13 soevereine kantons als onafhankelijke staat al erkend, evenals de Republiek van de Zeven Verenigde (soevereine) Provincies. Bovendien was de confederatie tot 1515 een militaire grootmacht, die niet alleen Habsburg, maar ook het hertogdom Bourgondië had verslagen.
Zonder deze confederatie was het koninkrijkje Frankrijk door dit hertogdom wellicht van de kaart geveegd en zouden we van het koninkrijk Bourgondië spreken. Frankrijk heeft de confederatie bovendien altijd meer nodig gehad dan omgekeerd: buffer tegen Habsburg, huurlingen, bergpassen, verkeerswegen en handel.
Een historicus in Frans/Duitse dienst bagatelliseert zelfs de unieke, effectieve en heilzame directe democratie (de ‘directe democratie wordt overschat’). Je moet maar durven vanuit het centralistische, bureaucratische en explosieve Frankrijk en zieltogende Duitsland.
In een andere publicatie worden in de 15e en 16e eeuw plunderende Eidgenossen met huidige maffia-clans vergeleken. Niet alleen anachronisme ten top, maar ook stemmingmakerij, want alle militaire formaties plunderden en verwoestten destijds steden en landstreken.
De compromissen en korte oorlogen tijdens de religieuze conflicten van de 16e en 17e eeuw, het Simultaneum, de korte Sonderbundsoorlog en het gezamenlijke bestuur van onderworpen gebieden, bijvoorbeeld in de kantons Vaud, Aargau en Thurgau, bieden een ander perspectief.
Het kasteel van Grandson, Bern en Fribourg besturen gezamenlijk Grandson
De compromissen en korte oorlogen tijdens de religieuze conflicten van de 16e en 17e eeuw, het Simultaneum, de korte Sonderbundsoorlog en het gezamenlijke bestuur van onderworpen gebieden, bijvoorbeeld in de kantons Vaud, Aargau en Thurgau, bieden een heel ander perspectief.
Een andere academicus spreekt van Neidgenossen in deze periode, hoewel rivaliteit tussen steden, provincies en vorstendommen in alle landen, bijvoorbeeld Nederland, Duitsland of Italië, het geval was.
Ook de absurde door de overheid gesubsidieerde ijver om het niet-bestaan van Wilhelm Tell of de eerste allianties tussen huidige kantons uit de 13e en 14e eeuw aan te tonen past in dit concept. Romulus en Remus, de godin Athena, Kenau Simonsdochter Hasselaer of Marianne worden in Italië, Griekenland, Frankrijk of Nederland nooit ter discussie gesteld. Het gaat om de symboliek en Wilhelm Tell brengt deze treffend tot uitdrukking.
Romeyn de Hooghe (1645-1708), 1690, de Spaanse belegering van Haarlem in 1572 en 1573. Kenau Simonsdochter Hasselaer links vooraan.
Democratische Verelendung in Nederland
Van een vis wordt gezegd dat het rottingsproces altijd in de kop begint. Dit geldt ook voor landen, bedrijven en universiteiten en hun democratisch respectievelijk economisch en wetenschappelijk functioneren. Dit geldt niet alleen voor het bovengenoemde politieke functioneren van de wetenschap.
In het in de praktijk niet zo democratische Nederland en zijn geïnstitutionaliseerde corruption à la néerlandaise verbaast het niet dat burgers niets te zeggen hebben gehad of hebben over de mate, het tempo en de onderwerpen van Europese integratie. Op één uitzondering na: het Nederlandse parlement en de regering organiseerden in 2005 een referendum over ‘Een Grondwet van de Europese Unie’. Bij verkiezingen voor het Europees Parlement (opkomst tussen de 30% en 40%) en nationale verkiezingen spelen en speelden Europese onderwerpen immers nooit een rol.
In 2005 was de opkomst voor het referendum echter 63.3% en 62% stemde tegen verdere integratie. De reactie van het establishment: de uitslag werd niet alleen genegeerd, maar het referendum werd per decreet weer afgeschaft. Het eerste referendum in 200 jaar!
Bovendien gingen de geplande referenda in tien andere landen ook niet door. Sindsdien gaat de democratische Verelendung in Nederland onverminderd verder. Eens in de zoveel jaar verkiezingen met veel beloftes, die nooit worden nagekomen (migratie, euro, minder bureaucratische EU et cetera).
De burgers zijn inmiddels murw van de geïnstitutionaliseerde corruption à la néerlandaise met Amsterdam als drugsparadijs en verloederd, bestuurlijk, politiek en antisemitisch afvalputje. Volgens recente peilingen heeft nog maar 4% van de burgers vertrouwen in deze politiek van gebroken beloftes, wanbeleid, baantjesjagerij en de politiek als verdienmodel met lucratieve (Europese en internationale) baantjes.
Charles Howard Hodges (1764-1837), 1809, Lodewijk Bonaparte (1778-1846), Koning der Nederlanden 1806-1810. Collectie: Rijksmuseum Amsterdam
De Republiek van de Zeven Verenigde Provincies en Napoleon
Wat heeft dit met Zwitserland te maken? Veel. De Republiek van de Zeven Verenigde Provincies is in 1795 door Napoleon opgeheven. Aanvankelijk voor de Bataafse Republiek, van 1806-1810 (koning Louis Napoleon) voor een koninkrijk en 1810-1813 annexatie bij het Franse keizerrijk. Bij het Congres van Wenen (1814/1815) zijn deze monarchie (dynastie Oranje-Nassau) en de centralistische eenheidsstaat bevestigd. Van verzet van de provincies was geen sprake.
De Zwitserse Confederatie en Napoleon
Napoleon heeft door het heftige verzet van de kantons de centralistische Helvetische Republiek (1798-1803) weer opgeheven. De soevereine kantons in de nieuwe confederatie (met 19 kantons) werden weer in ere hersteld, als voorzetting van de confederatie van 1648. De grootmachten (Pruisen, Engeland, Frankrijk, Rusland en Oostenrijk) erkenden Zwitserland in 1815 als belangrijke economische en neutrale republiek midden in Europa.
Stans (kanton Nidwalden)
Dat heeft niets met een gunst te maken, maar met een eeuwenoude politieke, militaire, sociale en economische historie vanaf de 13e eeuw. De dorpen in de Innerschweiz zijn, uniek in Europa, al in de 13e en 14e eeuw erkend als vrije oorden (Reichsunmittelbarkeit), op gelijke voet met steden, zoals Bazel, Straatsburg, Keulen, Bern of de Hanzesteden. Ze hebben dan ook een stedelijk aanzien vanwege handel, militaire successen, Europese netwerken en uitwisseling.
Het is ook een mythe dat deze confederatie zeer arm was vergeleken met andere landen. De armoede in het Amsterdam van de Gouden Eeuw was net zo groot als in grote Zwitserse steden. De boerenstand was in beide landen relatief welvarend en in ieder geval vrij, wat armoede vaak niet uitsloot. Zwitsers dienden zich massaal aan als huurlingen, Nederlanders gingen massaal de zee op, emigreerden naar de handelsposten, Polen, Denemarken of andere gebieden.
Trogen (kanton Appenzell Ausserrhoden)
Politieke Verelendung in Zwitserland
Het land van de directe democratie (het volk als soeverein en de soevereine kantons in dit geval), negeert echter het Ständemehr en de soevereine kantons. Wellicht kan het Zwitserse establishment ook meteen dit ‘middeleeuwse’ onding afschaffen, naar voorbeeld van het afschaffen van het referendum in Nederland.
De politiek wordt sowieso al gekenmerkt door steeds minder ervaring, kennis en begrip voor de (staatkundige) historie van het land. Diverse oorzaken liggen hieraan ten grondslag, onder andere massale inburgering zonder al te veel Swissness, politiek opportunisme en met name stedelijk activisme.
Het ontbreken van een meerderheid van de kantons bij institutionele veranderingen van de Grondwet betekent niet alleen politieke Verelendung, maar is ook ongrondwettelijk en betekent het einde van de directe democratie.
Na ruim tweehonderd jaar hebben de voormalige Republiek van de Zeven Verenigde Provincies en de Eidgenossenschaft elkaar weer gevonden als deel van een centralistisch ‘one size fits all’-bestuursapparaat. De nieuwe monarchen zetelen in Brussel.
De Politicus en ondernemer Alfred Escher (1819-1882) formuleerde 1848, wat nog steeds de basis is van het federale, gedecentraliserde en demokratische Systeem:
„Der schöne Baum unseres neuen Bundes, der seine schützenden Zweige über das ganze Vaterland ausbreitet, hat zu seinen Wurzeln die Kantone. Würden wir diese Wurzeln verkümmern und absterben lassen, so wäre damit auch dem Baum der sichere Untergang bereitet. Die Kantone sind die Säulen, auf denen das ganze Bundesgebäude ruht“ (J. Jung, Alfred Eschers Thronreden, Zürich 2021).
Bern, Bundeshaus, de 26 kantons
Conclusie
De Eidgenossenschaft op weg naar een EUgenossenschaft. En dat is geen compliment, noch een goed perspectief voor het land. Zwitserland schaft zichzelf af en dat is ook het doel van het politieke, ambtelijke, academische en journalistieke establishment.
De lucratieve Europese baantjes, de veronderstelde Europese broederschap, zakelijk eigenbelang en zogenaamd Europees prestige lonken in het steeds diepere Europese monetaire, economische, democratische, megalomane en sociale moeras.
Het tijdperk van de ‘Sept sages’ (de aanduiding van de zeven leden van de nationale regering) is voorbij. Binnen tien jaar heeft ook de Confederatio Helvetica ‘Nederlandse’ verhoudingen. Het verhaal van de opkomst en val van een unieke samenleving midden in Europa.