Op 22 juni 1476 versloegen de Eidgenossen en hun bondgenoten bij Murten de troepen van de Bourgondische hertog Karel de Stoute (1433-1477). In 1893 gaf de Panoramagesellschaft Zürich Louis Braun (1836-1916) de meest vooraanstaande panorameschilder van Duitsland, opdracht om de slag in een rondschilderij, een panorama, vast te leggen.
Impressie van het atelier van Louis Braun ten tijde van de vervaardiging van het panorama
Panorama’s waren in die tijd publiekstrekkers en lucratief. Hij schilderde het panorama binnen een jaar met een lengte van 100 en een breedte van 10 meter, 1000 m². Vanaf eind augustus 1894 presenteerde de Panoramagesellschaft Zürich het panorama ‘De Slag bij Murten’ aan de Utoquai in een rotonde.
Afbeelding: Bernisches Historisches Museum
Louis Braun ging zeer grondig te werk. Hij verrichtte uitgebreid archief- en bronnenonderzoek. Het panorama leest daarom als het verslag van een verslaggever ter plaatse. Het panorama legt vooral het beslissende moment van de slag vast. De Eidgenossen omsingelen het in paniek geraakte Bourgondische leger.
Afbeelding: Bernisches Historisches Museum
Het succes van het panorama was aanvankelijk enorm. De nieuwe Zwitserse Confederatie bestond immers nog geen vijftig jaar (1848). Enkele jaren eerder was het 700-jarig jubileum van de Rütli (1891) gevierd en bovendien was de unieke directe democratie in de grondwet verankerd (1874 en 1891).
Model van het panorama. Collectie: Bernisches Historisches Museum
Het moment was echter ongelukkig: de opkomst van de fotografie en kort daarna de eerste films. Het panorama als medium raakte al snel achterhaald. De rotonde werd afgebroken en het panorama in drie delen naar Murten vervoerd. Het duurde tot 2002 voordat het doek tijdens de nationale tentoonstelling Expo.02 opnieuw aan het publiek werd getoond.
Een van de drie doeken van het panorama
De zogenaamde Monolith, een in het Meer van Murten geplaatste metalen kubus, vormde het decor. De installatie bestond uit een panorama van drie boven elkaar geplaatste delen van het werk.
Op deze manier werden het meer, de oeverpromenade, de middeleeuwse stad Murten en de plaats van de slag met elkaar verbonden. Vervolgens was het panorama te zien in een videomontage in het Historisch Museum Murten. Het Historisch Museum Bern (Murten Ausgeslachtet) plaatst dit panorama nu in deze context.
Details van het 100 meter lange en tien meter hoge panorama
Ook al is het onwaarschijnlijk dat dit fascinerende panorama permanent weer in een rotonde te zien zal zijn, geeft deze tentoonstelling een goede indruk van het ontstaan ervan en de historische achtergrond.
Martin Martini (1565-1610), de slag bij Murten naar een verloren werk van Heinrich Bichler (1466-1497) in het stadhuis van Freiburg. Collectie: Bernisches Historisches Museum
Bovendien wil het toeval (of misschien ook niet) dat juist in Zwitserland de meeste panorama’s van dit in de 19e eeuw zo populaire medium in een rotonde bewaard zijn gebleven: in Einsiedeln (De kruisiging van Christus), Thun (Wocher-panorama van de stad Thun) en Luzern (Bourbaki-panorama).
Een klein deel van de ‘Bourgondische buit
Collectie: Bernisches Historisches Museum