Het prinsbisdom Bazel, Bern, Jura en Saint-Ursanne
10 december 2025
Saint-Ursanne (kanton Jura), genoemd naar de heilige van die naam, ligt aan de rivier de Doubs. De Ierse monnik Ursicinus (afgeleid van het Latijnse woord Urs of beer) overleed op deze plek rond het jaar 620.
Ursicinus was een van de Ierse monniken die in de zevende eeuw kloosters in deze regio stichtten. De heilige Gallus trok naar het latere St. Gallen, de heilige Kolumban naar Luxeuil en Bobbio.
De stad en haar romaanse benedictijnenabdij hebben hun middeleeuwse karakter behouden. De abdij komt voor het eerst in 830 in documenten voor. De (vermoede) stoffelijke resten van St. Ursanne liggen begraven onder het altaar van de abdijkerk (la Collégiale).
Tot de belangrijkste en interessantste gebouwen in het centrum behoren de St. Peterskerk en het Collégiale (Stiftskerk), gebouwd in de 12e en 13e eeuw en naderhand nog in de gotische en barokke architectuur gerenoveerd.
De stad is alleen toegankelijk via één van de drie historische poorten, de Sint-Pieterspoort (Porte Saint-Pierre), de Sint-Janspoort (Porte Saint-Jean) of de Paulspoort (Porte Saint-Paul).
Diverse andere gebouwen en objecten, verdienen eveneens de aandacht. De brug van Saint-Jean Népomucène (Nepomuk) en de zogenaamde klok van La Berbatte zijn slechts enkele voorbeelden.
De prachtige ligging in de Jura en het natuurpark Doubs doen de monumentenstatus en de classificatie van de mooiste stadjes en dorpen van Zwitserland alle eer aan.
Het prinsbisdom Bazel, Frankrijk, Bern en kanton Jura
Het prinsbisdom Bazel verwierf in 1146 de benedictijnse abdij Saint-Ursanne (huidige kanton Jura). Het prinsbisdom was in de dertiende eeuw de sterkste seculiere macht aan de Bovenrijn.
Het gebied van de prinsbisschop omvatte het huidige kanton Jura en het noordelijke gebied van kanton Bern, de Sundgau, de zuidelijke Elzas, de Birseck, het Birstal en bezittingen in Zuid-Duitsland.
De bisschop was tevens prins van het Heilige Roomse Rijk van de Duitse Natie, vandaar de titel prinsbisschop. De prinsbisschop vestigde zich vanwege de reformatie in Bazel in 1529 in Porrentruy (Pruntrut), eveneens in het huidige kanton Jura.
Het zuidelijke deel van de Jura, met de steden Biel en Moutier, kwam onder de invloedssfeer van het protestante Bern te staan, het noordelijke deel en de steden Délemont, Porrentruy en St. Ursanne bleven katholiek.
De Confederatie (Eidgenossenschaft) controleerde feitelijk (en militair) het protestante zuidelijke deel van de Jura. Dit gebied bleef formeel echter deel uitmaken van het prinsbisdom Bazel en dus van het Heilige Roomse Rijk.
Deze situatie veranderde na de Franse annexatie van het katholieke noordelijke deel op 17 december 1792. Dit deel van de Jura werd de République rauracienne. Op 23 maart 1793 werd het samengevoegd met het Franse departement Mont-Terrible.
De Abten van 1119 tot 1793
In 1797 annexeerde Frankrijk ook het zuidelijke deel van de (protestante) Jura. Het betekende het einde van het prinsbisdom. De noordelijke en zuidelijke Jura werden op 17 februari 1800 toegevoegd aan het departement Haut-Rhin. Dit bleef de situatie tot de nederlaag van Napoleon in 1813.
Kanton Bern verwierf in 1815 het gebied van het huidige kanton Jura, inclusief Saint-Ursanne. Uiteindelijk ontstond op 1 januari 1979 het nieuwe kanton Jura met Saint-Ursanne als een van de oudste kloosters van Zwitserland en Europa.
St. Ursanne en zijn beer
(Bron en verdere informatie: Jean-Paul Prongué, Saint-Ursanne, DHS, 18.05.2020).
De relikwieën
