Kloster St. Johann, Müstair. Foto/Photo: TES.

Klooster St. Johann in Müstair

Het benedictijnenklooster St. Johann (Claustra Son Jon) in Müstair (kanton Graubünden) is in 774 gesticht door Karel de Grote (748-814) en staat sinds 1983 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.

Het klooster diende de bisschop van Chur als tweede residentie en als administratief centrum van zijn wereldlijke heerschappij. Rond het midden van de 9e eeuw telde het klooster 45 monniken. Halverwege de 12e eeuw was deze gemeenschap echter verdwenen, mogelijk ten gunste van Marienberg, een nieuwe stichting van de heren van Tarasp in het Vinschgau. Sindsdien wordt het klooster bewoond door benedictijnse nonnen.

Verkeerswegen en politieke situatie in en om het bisdom Chur rond 1500. Beeld: kloostermuseum St. Johann

In de middeleeuwen lag Müstair aan strategisch belangrijke pas- en handelswegen die het noorden met het zuiden van Europa verbonden. Via de Umbrailpas kon men vanuit Müstair via Bormio naar Milaan reizen, en vanuit Verona via de Reschenpas langs de Romeinse Via Claudia naar Augsburg. Het klooster bezat het marktrecht en was een belangrijk centrum voor de regionale handel.

Het klooster was ook het vertrek- en eindpunt van bedevaarten en pelgrimstochten. Het wonder van het Heilige Bloed uit de 13e eeuw trok talrijke pelgrims aan.
De regel van de heilige Benedictus bepaalt sinds de 6e eeuw het kloosterleven. Deze regel bepaalt het dagritme, de gebedstijden en het dagelijks leven.

Het klooster is een complex van historische (karolingische en romaanse) gebouwen en fresco’s, een museum en een kloosterkerk waar al meer dan 1200 jaar ononderbroken wordt gebeden en gewerkt volgens de regels van de Heilige Benedictus.

Karel de Grote  (748-814) in St. Müstair

Het museum toont de geschiedenis en de vele voorwerpen van onschatbare waarde, waaronder de unieke karolingische en romaanse fresco’s, het standbeeld van Karel de Grote en een laatgotisch gewelf.

De kapel van het Heilige Kruis met haar wandschilderingen dateert eveneens uit de 8e eeuw. De Plantatoren is gebouwd in de 10de eeuw. Deze woontoren is de oudste in zijn soort in het Alpengebied. In de toren is tegenwoordig een museum gevestigd.

De kaart van de weg naar Rome ter gelegenheid van het Heilig Jaar 1500, gemaakt door de cartograaf Erhard Etzlaub uit Neurenberg. Collectie: Klooster St. Johann

Een van de ambachtelijke bezigheden van de kloosterzusters was het borduren van klederdrachten. Meestal ging het daarbij om opdrachten voor klanten uit het Engadin. Zuster Maria Pia (*1931) begon zelf te borduren en borduurpatronen te tekenen, en heeft tot voor kort nog borduurontwerpen gemaakt. Sinds 1958 bleef de kunst haar trouwe metgezel in het klooster; ze nam altijd een schildersezel, papier, potloden en verf mee om te tekenen.

Het kloostermuseum wijdt een tentoonstelling aan de werken van zuster Maria Pia

Tegenwoordig leven er nog acht nonnen in het klooster. De komende 1200 jaar zijn wellicht niet gegarandeerd.

(Bron en verdere informatie: A. Dind, J. Goll, Kloster St. Johann, Müstair, 2017).

Een voormalige cel van een non

De voormalige slaapzaal

De voormalige eetzaal (refectorium)