De imperiale kroon van de Val d’Anniviers, de Kleine Prins, Ella Maillart en Adeline Favre
1 juli 2025
De naam Wallis (Valais in het Frans) is met goede reden afgeleid van het Latijnse woord ‘Vallis’, vallei. Ten tijde van de Romeinse overheersing bewoonden vier Keltische stammen dit gebied: Nantuates, Verager, Seduner en Uberer.
De Rhône ontspringt in en stroomt door dit gebied en zij volgt de vallei tot de knik naar het noorden bij Martigny, als het ware een kopie van de Basler ‘knie’ en de loop van de Rijn richting noorden bij Bazel.
Val d’Anniviers
Niet alleen dankt het kanton zijn naam aan deze vallei, maar zijn er vele bekende en minder bekende valleien aan weerszijden van de Rhône. Zoals op meer plaatsen in Zwitserland, kent ook dit kanton zijn taalgrens of eigenlijk taalgrenzen, indien de Walsertaal, het patois of lokale dialecten worden meegeteld.
De Illsee
De Illhorn
De Illgraben en het Rhônedal
Vlakbij de Franstalige Val d’Anniviers ligt de Illsee (Duitstalige gemeente Leuk), een van deze taalgrenzen. De Illsee is een Stausee aan de voet van de Illhorn (2 717 m.) en is onder andere bereikbaar via het Franstalige Chandolin en zijn wilde botanische Alpentuin op ruim 2 200 m hoogte.
De botanische Alpentuin van Chandolin
Chandolin herbergt echter ook het museum Espace Ella Maillart, een van de vele kosmopolitische Zwitserse persoonlijkheden.
Espace Ella Maillart
Ella Maillart (1903-1997), geboren in Genève, was niet alleen zeilster op oceanen en de Middellandse zee, oprichter van de eerste vrouwelijke Zwitserse veldhockeyvereniging, olympisch deelneemster zeilen in 1924 (Parijs), fotografe, actrice, docente Frans, wereldreizigster (onder andere naar landen in Azië, Afrika en Amerika), maar op latere leeftijd ook een wereldberoemd schrijfster van reisverhalen. De UNESCO heeft haar reisverhalen en foto’s in 2025 opgenomen in het register ‘Memory of the World’.
Chandolin is haar laatste woonplaats en het museum Espace Ella Maillart in de oude kapel (l’ancienne Chapelle) doet haar alle eer aan. Het dorp geeft echter ook de bijzondere fauna in het fauna museum (Musée de la Faune) en het observatorium (Observatoire de la Faune) een welverdiende plaats.
Musée de la Faune
Van Chandolin naar St. Luc is het slechts enkele kilometers en toch heeft St. Luc een andere historie. Niet alleen het oude molenpark wijst op een industrieel verleden op 1 655 m hoogte, ook het planetarium en het observatorium François-Xavier Bagnoud duiden op een ‘the sky is the limit’ nieuwsgierigheid.
Planetarium
Observatorium François-Xavier Bagnoud
St. Luc heeft haar industriële verleden al lang achter zich gelaten. Met de opkomst van het toerisme in de 19e en 20e eeuw dienden zich andere tijden aan. Twee Grand-Hotels, diverse andere hotels, vele nieuwe chalets, wintersport- en wandelmogelijkheden en de funiculaire zijn ingesteld op bezoekers uit de hele wereld.
Dit blijkt ook uit een lokale uitgave van Le Petit Prince van Antoine Saint- d’Exupéry (1900-1944) met iedere pagina in een andere taal, Chinees, Frans, Duits, Spaans, Engels en diverse andere talen. De motivatie staat in het voorwoord: de belangstelling voor planeten en het heelal in dit kleine bergdorp sluit aan bij de ontdekkingsreis van de Kleine Prins.
Er is zelfs op grote hoogte op weg naar Hotel Weisshorn een planetenweg, inclusief een planetenpark (Tsigère de Planètes), die begint in het dorp. Hotel Weisshorn is een ander Grand-Hotel, dat nog steeds de sfeer van de Belle-Époque ademt.
De Weisshorn
Grand-Hôtel Weisshorn en zijn oprichter
Europa’s eerste alpine tuin
Grand-Hôtel du Cervin
Grand-Hôtel Bella-Tola
En toch heeft ook dit dorp zijn authentieke karakter en tradities behouden. De maison bourgeoisiale is niet alleen het gemeenschapscentrum van het dorp, maar tevens de plaats van de oude school en de traditie van het bakken van brood.
Maison bourgeoisiale en de oude school van St. Luc
Beneden in de Val d’Anniviers ligt het dorp Vissoie met zijn middeleeuwse kasteel en centrum. Vissoie heeft niet voor niets een kasteel. De plaats ligt immers strategisch aan de rivier Navisence, die leidt naar Sierre en de Rhône in het noorden en naar Zinal in het zuiden.
Vissoie
Zinal
Zinal is het laatste dorp in het dal met de Plats de Lée, zijn bijzondere runderen (de Hérens of Ehringer en hun koeiengevechten), de kopermijn en op grote hoogte de Alpage de Cottier, een kruidentuin en een op kruidenproducten gespecialiseerd bedrijf.
Alpage de Cottier
En de kruidenexpert Sandra Huber
De Val d’Anniviers heeft nog een andere bijzonderheid. Grimentz, gelegen op de weg naar het Moiry stuwmeer en de Moiry Glacier, is een van de mooiste dorpen van Zwitserland en als zodanig opgenomen in het register van de Schönsten Schweizer Dörfer/les plus des beaux villages de Suisse.
Grimentz
De Moiry Glacier en lac de Moiry zijn tevens het einde van het dal.
Glacier de Moiry
Lac de Moiry, de stuwdam en waterkrachtcentrale Gougra
Conclusie
Het interessante aan de dalen van Wallis is echter, dat er altijd weer aan ander dal volgt, in dit geval het Franstalige Val d’Hérens en Val d’Hérémence aan de ene kant, met hun diverse culturele, historische en natuurlijke bijzonderheden, het Duitstalige Turtmanntal, Mattertal en Saastal aan de andere kant. Er is echter maar één dal met de Couronne impériale en dat is de Val d’Anniviers.
Indrukken van Val d’Anniviers
Impressies van St. Luc
In een van de stenen huizen woonde Adeline Favre-Salamin (1908-1983), de beroemdste vroedvrouw van Zwitserland
Na de verwoestende branden van 1845 en 1848 in steen gebouwde huizen en kerk
Impressies van Zinal
Dona nobis pacem in de St. Barthélémy kapel van Zinal
Plats de la Lée
Anoniem schilderij
De Ehringer of Hérens koeien zijn beroemd vanwege hun (milde) gevechten om de hiërarchie, waarbij de winnaar de koningin (hier in beeld) wordt. De nummers op de vacht geven voor de mensen de classering aan in geval van gevechten.
Impressies van Chandolin
SAC/CAS-cabane Illhorn
Impressies van St. Jean
