Keltisches Schiff Neuenburger See, 1. Jhr. v. Chr. Laténium Museum Hauterive. Foto: TES.

De Kelten

De Kelten van Midden-Europa zijn voor het eerst archeologisch te traceren in de 6e en 5e eeuw v. Chr., in Zuidoost-Frankrijk, Zwitserland en Zuidwest-Duitsland.

De Keltische naam komt uit het Grieks en Romeins (Galatoi, Keltoi, Galli, Celtae). De Kelten hebben zich zelf nooit zo genoemd en waren verdeeld in talrijke stammen. Ze spraken verschillende Keltische talen.

Er bestond wel een gemeenschappelijke cultuur met gemeenschappelijke religieuze en sociale kenmerken. De Keltische volkeren zijn echter nooit een politieke eenheid geweest.

Bremgarten, gereconstueerde oppidum

De economische basis bestond voornamelijk uit landbouw, handwerk, handel en veeteelt. De periode van de pre-Romeinse ijzertijd, de La Tène-periode (tot de 2e eeuw v. Chr.) ontleent haar naam aan een gebied aan het meer van Neuchâtel (het Museum Laténium is hieraan gewijd, www.latenium.ch).

Deze Kelten onderhielden handelsbetrekkingen met Griekse kolonies, onder andere Massalia (Marseille) in het zuiden van Frankrijk, Etrusken uit Midden- en Noord-Italië en andere Italiaanse gebieden.

In de 2e en 1e eeuw v. Chr. vonden grote veranderingen plaats in de politieke, economische en sociale structuren van de Keltische volkeren van Midden-Europa.

Nieuwe handelsbetrekkingen met de culturen van het Middellandse Zeegebied en de Romeinse militaire opmars (122-120 v. Chr. Romeinse verovering van Zuidoost-Frankrijk tot Genève) lagen hieraan ten grondslag.

Na de Romeinse verovering van Gallia en het Zwitsers gebied (58 – 13 v. Chr.) hebben de Kelten hun cultureel erfgoed deels weten te bewaren, ondanks de romanisering.

Dit leidde tot een nieuwe cultuur, het Gallo-Romeins. De Keltische taal maakte echter plaats voor het Latijn, dat zich geleidelijk en uiteindelijk ontwikkelde tot het Frans in het westelijk deel van Zwitserland.

In de regio’s waar de Alemannen zich vanaf de vijfde tot de negende eeuw in Zwitserland vestigden werd Duits de voertaal. Het Reto-Romaans bleef lange tijd, tot de negentiende eeuw, dominant in het oosten van Zwitserland.

Italiaans-sprekend Zwitserland is ook een product van het Latijn en de Romanisering van de stammen in dit gebied.

(Bron: B. Maier, Die Kelten. Ihre Geschichte von den Anfängen biz zur Gegenwart (München 2016).