Jodelen verenigt stad, land en Zwitserland 1924-2026
5 februari 2026
In de recente uitgave van NZZ-Geschichte (Nr. 62, Februar 2026) wordt uitgebreid aandacht besteed aan de economische, sociale en politieke ontwikkeling van boeren in Zwitserland. In de 19e eeuw werkte de helft van de bevolking nog in deze sector, maar in de politiek was ze niet vertegenwoordigd.
Fasnacht 2026
In dit perspectief besteedde NZZ-Geschichte ook aandacht besteed aan de vrijwel vergeten Boerenoorlog van 1653, in tegenstelling tot de Boerenoorlog (1525) in Duitsland en Elzas. 80% van de bevolking was toen nog in deze sector werkzaam, maar de stedelijke elites bepaalden het beleid voor hun ‘Untertanen’. Een Stadt-Landgraben avant la lettre, alleen is het politieke perspectief tegenwoordig omgekeerd: behoudend op het land, revolutionair in de steden.
De industrialisatie in de 19e en 20e eeuw heeft daar alles mee te maken. Steeds minder mensen waren werkzaam in de agrarische sector en velen trokken voor werk naar steden en hun opkomende industrieën, ook naar Bazel.
Met de komst van het proportionele stelsel voor de verkiezingen van het nationale parlement veranderde ook zijn samenstelling. Rudolf Minger (1881-1955) was de eerste boerenzoon in het parlement. Hij was lid van de Schweizer Bauern-, Gewerbe- und Bürgerpartei (BGB), tegenwoordig de SVP.
Ook het landelijke Brauchtum bereikte de steden. De vele immigranten uit landelijke gebieden introduceerden, bijvoorbeeld, in Bazel, het Jodelen. Het aantal verenigingen (Jodelgesellschaften) was zo groot, dat in Bazel in 1924 zelfs het eerste Eidgenössisches Jodlerfest plaatsvond. Na de eerste Wereldoorlog (1914-1918) en de onrustige jaren nadien was er behoefte aan eenheid en verbondenheid. Het oerzwitserse Jodelen bracht stad, land en de Eidgenossenschaft samen.
Het is dan ook meer dan symbolisch dat een eeuw later Bazel weer de locatie is van het Eidgenössisches Jodlerfest. Dit evenement verbindt immers nog steeds stad en land, en in 2026 ook kanton Basel-Stadt en kanton Basel-Landschaft.
Hoewel Jodelen ook in andere Alpenlanden voorkomt, bereikt het in Zwitserland het hoogste muzikale niveau wat betreft aantal beoefenaren, verenigingen, kwaliteit en (moderne) interpretaties. In december 2025 heeft UNESCO het Zwitserse jodelen opgenomen in de lijst van immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid.
Het 32e Eidgenössisches Jodlerfest vindt van 26 tot 28 juni 2026 in Bazel plaats met meer dan 12 000 deelnemers, jodelaars, vendelzwaaiers, alphoorns en uiteraard Piccolo’s en tamboerijnen. De opening van het Zwitserse ‘Jodeljaar’ vond op 5 februari jongstleden plaats in Bazel bij, hoe kan het ook anders, de zittende Helvetia.
(Bron en verdere informatie: 32. Eidgenössisches Jodlerfest)