Het Joods Museum van Zwitserland heropent zijn deuren
30 november 2025
In een grondig verbouwd houten gebouw heeft het Joods Museum van Zwitserland (Jüdisches Museum der Schweiz) vanaf 30 november 2025 zijn nieuwe thuis in Bazel gevonden. Het voormalige tabakspakhuis aan de Vesalgasse, dat grenst aan het middeleeuwse Joodse kerkhof, verbindt Joodse geschiedenis met hedendaagse architectuur.
Openingstoespraak van directrice Naomi Lubrich
Een eerste blikvanger zijn het markante frontispice en de middeleeuwse Joodse grafstenen. Het frontispice is een architectonische vertaling op ware grootte van het reliëf “Jeziory” (1973) van de Amerikaanse kunstenaar Frank Stella (1936–2024). Het kunstwerk van Frank Stella verwijst naar het dorp Jeziory in het huidige Wit-Rusland met zijn indrukwekkende houten synagoge, zoals die ooit in honderden dorpen in de regio Litouwen-Polen stonden.
De eerste tijdelijke tentoonstelling toont originele kunstwerken uit Stella’s “Polish Village”-serie naast modellen van de vernietigde synagogen. Deze waren, net als het nieuwe museumgebouw, van hout. De tentoonstelling is te zien tot januari 2027.
Frank Stella. Beeld: Jüdisches Museum der Schweiz
Moshe Verbin, reconstructie van een houten synagoge. Beeld: Jüdisches Museum der Schweiz
De permanente tentoonstelling laat op twee verdiepingen de geschiedenis van het Jodendom zien, van de Romeinse oudheid tot het heden in Zwitserland. Het hoofdstuk “Cultus” belicht de samenhang van de Joodse gemeenschappen. In het hoofdstuk “Cultuur” vertellen thema’s als afkomst, zelfbeschikking en overleven een even uniek als wisselvallig verhaal. De relatie met de niet-Joodse omgeving werd bepaald door het streven naar gelijkberechtiging, de ontwikkeling van stedelijke gemeenschappen, antisemitisme en zelfbehoud.
In totaal presenteert het museum ongeveer 500 objecten en tal van authentieke documenten uit 2000 jaar, van Bazel tot Riga, van Aleppo tot Eilat en van Spanje tot Zuid-Amerika, waaronder ongeveer 150 bruiklenen of permanente bruiklenen uit particuliere en institutionele collecties.
Wat echter ook tot de verbeelding spreekt is de tolerantie, respect en rust waarmee de opening van het Joods museum gepaard, ging. Dit is schrille tegenstelling tot andere Europese landen en steden, die nota bene altijd zo hoog van de toren blazen over hun (veronderstelde) tolerantie, democratie en respect voor andere culturen.
Wellicht is in deze landen het begrip tolerantie al zo ver opgerekt dat gewelddadige acties van extremisten actievoerders systematisch door politiek, media en rechterlijke macht getolereerd worden.
In een latere reportage zal uitvoeriger worden ingegaan op dit museum en de cultuurhistorie van het Joodse leven in Zwitserland.
(Bron en verdere informatie: das Jüdische Museum der Schweiz)
