Het Iconenmuseum in Lenzburg, een Koptische Icoon en de actualiteit
3 november 2026
Het Ikonenmuseum in Lenzburg heeft, zoals bekend, een prachtige collectie Iconen. De collectie omvat afbeeldingen van Christus, scènes uit zijn leven en lijdensweg, verschillende voorstellingen van Maria, heiligen en een breed scala aan thema’s.
In vier zalen worden de betekenis en de inhoud van deze kunst toegelicht en toegankelijk gemaakt. De traditionele techniek van het schilderen en vergulden, evenals het gebruik van natuurlijke pigmenten, verlenen de werken een ongeëvenaarde kleurrijkdom en helderheid.
Het woord ‘icoon’ betekent ‘beeld’ of ‘afbeelding’. Iconen vinden hun oorsprong in het Byzantijnse Rijk van de 6e en 7e eeuw. Deze schilderkunst is geworteld in de Byzantijnse vormentaal en heeft in de loop der eeuwen in verschillende stromingen eigen stijlen ontwikkeld.
De Icoon van Abt Ména (l) en Christus (r) in de voormalige abijdkerk Saint-Philibert in Tournus (Frankrijk)
De oudste koptische Iconen
Een van de oudste koptische iconen bevindt zich in het Louvre in Parijs met een kopie in de voormalige abdijkerk Saint-Philibert in Tournus (Frankrijk). Het is een afbeelding uit het einde van de zesde eeuw of begin zevende eeuw. Ze toont Christus met de abt Ména van het klooster van Baouit in Egypte. Het is een verbeelding van een tekst van de evangelist Johannes :
“Ik noem jullie geen dienaren meer, want een dienaar weet niet wat zijn heer doet. Vrienden noem ik jullie, omdat ik alles wat ik van mijn Vader heb gehoord, aan jullie bekendgemaakt heb” (Johannes 15.15).
Dit verklaart een opmerkelijk en uniek detail: Christus legt zijn arm om de schouder van de abt. Hij beschouwt de abt als zijn vriend! Het Benedictijnse klooster Saint-Philibert is gesticht in 875 op voordracht van Karel de Kale (823-888), kleinzoon van Karel de Grote (748-814).
De voormalige abdijkerk Saint-Philibert in Tournus tegenwoordig
en rond 1700
De laatste monniken verlieten het klooster in 1785. Wellicht was dit de redding in 1789 (Franse Revolutie). Het machtige klooster van Cluny in dezelfde regio is in 1789 opgeheven en in de jaren daarna grotendeels gesloopt. Wellicht is Frankrijk sinds 1789 nog steeds in een revolutionaire stemming.
De voormalige abdijkerk van Cluny tegenwoordig
en het compex rond 1700
Lenzburg und Napoleon
De Franse generaal Generaal André Masséna (1758-1817) in 1799 in Lenzburg en leidde de Mediationsakte van Napoleon in 1803 tot het ontstaan van het kanton Aargau. Bovendien herbergde Lenzburg in 1871 ongeveer 600 soldaten van het Franse Bourbakileger. Het Museum Burghalde, waartoe het Ikonenmuseum ook behoort, gaat uitgebreid in op deze Franse historie van Lenzburg en Aargau.
De Iconen in het Ikonenmuseum hebben betrekking op een andere historie, die toch ook weer actueel is. De koptische kerk in het overwegend islamitische Egypte bestaat nog steeds. En dat mag ook wel eens gezegd worden, hoewel deze religieuze minderheid het niet makkelijk heeft. Het is dus wel mogelijk!
(Bron en verdere informatie: Ikonenmuseum Lenzburg)