Bibracte en Zwitserland
16 november 2019
Een van de belangrijkste momenten in de Zwitserse geschiedenis vond plaats in het jaar 58 voor Christus, niet op het huidige Zwitserse grondgebied, maar in Frankrijk, in de Keltische of Gallische oppidum Bibracte op de berg Beuvray in Bourgondië, dichtbij Autun.
Het was hier dat Caesar de migratie of opmars van Helvetische (van het Zwitserse Plateau), Rauraken (omgeving Bazel) en andere Keltische stammen, afkomstig uit het noorden van Zwitserland, tegenhield.
Deze strijd tussen de Romeinse en Keltische stammen wordt genoemd in de bello Gallico of de Gallische Oorlog (geschreven door Caesar).
Bibracte was de hoofdstad van de Aedui-stam. Caesar verpletterde de Helvetische en andere Keltische stammen, maar maakte ze niet tot slaaf, wat gebruikelijk was, maar stuurde ze terug naar hun Zwitserse grondgebied om het vacuüm te vullen om de komst van Germaanse stammen te voorkomen.
Caesar maakte deze Keltische stammen daarentegen tot bondgenoten (foederati) en stichtte twee Romeinse kolonies (de Colonia Iulia Equestris (Nyon), op het grondgebied van de Helvetii, en Colonia Augusta Raurica (Augst), op het grondgebied van de Rauraken.
Deze steden werden belangrijke centra van de Romanisering nadat dit gebied vanaf 15-13 voor Christus deel uitmaakte van het Romeinse Rijk.
Nyon bleef een kleine stad gedurende de middeleeuwen, maar Augst eindigde na de tweede helft van de derde eeuw als een klein vissersdorpje. Bazel werd de regionale en bisschoppelijke hoofdstad.
Het lot van Bibracte was obscuurder. De herinnering aan de stad is eeuwenlang verloren gegaan, behalve de expliciete verwijzing door Caesar in diens boek.
Men meende lage tijd dat Autun was voortgekomen uit Bibracte. Autun werd echter ex novo opgericht tijdens de eerste jaren van het bewind van augustus, rond 20 voor Christus.
De stad kreeg de naam Augustodunum. Het was de hoofdstad van de civitas of het volk van Aedui. Bibracte ligt zo’n 25 km verderop en werd kort na de stichting van Autun verlaten.
De Kelten zijn bekend vanwege hun oppida of versterkte nederzetting op de top van heuvels. De Romeinen hadden echter andere ideeën en creëerden steden op het kruispunt van belangrijke wegen of waterwegen in een vlakte.
Dit werd de stad Autun. Het plotselinge vertrek uit Bibracte is een zegen voor archeologen, omdat de stad daardoor vrijwel intact kon worden uitgegraven.
De eerste opgravingen begonnen in 1864 nadat een geleerde (Jacques-Gabriel Bulliot, 1817-1902) had ontdekt dat Autun en Bibracte verschillende plaatsen waren.
De Mont Beuvray is tegenwoordig de locatie van een groot Europees archeologisch centrum en een museum (www.bibracte.fr).
(Bron: D. Tabary, Bibracte – Mont Beuvray, Langres, 2016).