Tadeusz Kosciuszko in Zwitserland
19 november 2018
Tadeusz Kosciuszko is geboren als zoon van een Poolse aristocratische familie in 1746, in een stad die nu deel uitmaakt van Wit-Rusland.
Hij maakte carrière als legerofficier, eerst in Warschau (1765-1769) en daarna in Frankrijk (1769-1774), waar hij zich als militair ingenieur bekwaamde in het bouwen van militaire vestingwerken. Hij was in het buitenland tijdens de eerste verdeling van Polen in 1772.
Hij verhuisde naar Amerika om als vrijwilliger deel te nemen aan de Onafhankelijkheidsoorlog van de Verenigde Staten tegen Engeland en om zijn bezette land te ontvluchten. Het Amerikaanse Congres benoemde hem tot kolonel van ingenieurs in het Amerikaanse leger.
Kosciuszko bouwde acht fortificaties, en voor zijn verdiensten werd hij bevorderd tot brigadier-generaal en kreeg hij landgoederen bij Westpoint en een lijfrente. Kosciuszko bleef echter niet in Amerika, maar keerde in 1784 terug naar zijn landgoed in Polen.
Tijdens de tweede (1792) en derde (1795) opstanden en delingen van Polen verwierf hij zijn faam als Poolse nationale held. De koning, Stanislaw August Poniatowski (1732-1798), wiens secretaris Maurice Glayre (1743-1819) was, een Zwitser uit het kanton Waadt, wilde van Polen een moderne staat maken.
Geïnspireerd door de ervaringen van de Amerikaanse en Franse revoluties probeerde hij soortgelijke hervormingen door te voeren in Polen.
Russische legers vielen echter het Poolse koninkrijk binnen en verpletterden de hervormingsbeweging. Kosciuszko emigreerde eerst naar Saksen en vervolgens naar Frankrijk, waar de wetgevende vergadering hem het ereburgerschap verleende.
In september 1793 werd Kosciuszko de opperbevelhebber van het Poolse bevrijdingsleger. Hij werd in november 1794 verslagen na aanvankelijke overwinningen. In januari 1795 verdeelden de drie invallers (Rusland, Pruisen en Oostenrijk) het land.
Op 19 december 1796 reisde hij door Zweden en Engeland en kwam midden augustus 1797 aan in Philadelphia.
Op het nieuws van de vorming van Poolse legioenen in Italië ging Kosciuszko in 1798 naar Frankrijk, waar hij samen met de Franse legioenen in Italië en langs de Rijn vocht om zijn hoofddoel, de bevrijding van Polen, te bereiken.
Napoleon had andere doelstellingen en creëerde het hertogdom Warschau, verbonden door een persoonlijke unie met het Koninkrijk Saksen. Kosciuszko keerde terug naar Parijs, waar hij Peter Joseph Zeltner ontmoette, een Zwitsers parlementslid uit Solothurn.
Polen was een prooi voor Rusland, Pruisen en Oostenrijk na de val van Napoleon en zijn keizerrijk. Het lot van het land werd bezegeld op het Congres van Wenen in 1815.
Kosciuszko vestigde zich in Solothurn, waar hij op 15 oktober 1817 overleed. Hij werd begraven in Zuchwil, nabij Solothurn. Zijn Odyssee eindigde daar niet. Zijn stoffelijk overschot werd in 1818 in Krakau begraven, maar zijn hart kwam in 1927 terecht in het Poolse Nationale Museum in Warschau.
De Zwitserse Kosciuszko Society is genoemd naar deze onconventionele aristocraat, die nog steeds wordt herdacht in de Verenigde Staten, Polen en Zwitserland.
Een nationale herdenkingsplaat in Philadelphia, de Kosciuszko brug in New York, Kosciuszko gemeenten in Indiana en Missisipi, Kosciuszko eiland in Alaska, de Kosciuszkoberg in Australië, Kosciuszko sterren in de kosmos, de Kosciuszko heuvel in Krakau en het Kosciuszko Museum en Genootschap in Solothurn.
(Bron: www.kosciuszkomuseum.ch).