Museale laternen en een honderdjarige bij de Basler Fasnacht
17 maart 2025
De Basler Fasnacht is weer voorbij (10-12 maart 2025). Of toch ook weer niet. Op drie achtereenvolgende ‘Bummelsonntage’ na 13 maart presenteren de actieve deelnemers zich weer aan het publiek met hun trommels, piccolo’s, blaas- en percussie-instrumenten in cliques of in informele formaties.
Ze doen dit echter zonder Fasnacht-kostuums, cortège of laternen. Dit gebruik symboliseert een belangrijk sociaal aspect van de Fasnacht: voor en door de burgers en hun verenigingen, zonder onderscheid des persoons, leeftijd, afkomst, titel, beroep, man of vrouw.
Ze hebben niets te verbergen en hoeven geen sancties te vrezen voor hun maatschappelijke en politieke standpunten en thema’s van de Fasnacht. Fasnacht is immers publiek theater met de inwoners van de stad als deelnemers en toeschouwers. Bovendien is Fasnacht een integraal bestanddeel van de Basler samenleving en integreert het alle rangen, standen en nieuwkomers.
Bovendien had deze Fasnacht ook wat te vieren en dat heeft Frau Fasnacht in stijl gedaan. De beroemdste Fasnächtler Jean Tinguely (1925-1991) is een eeuw geleden geboren. Het naar hem vernoemde museum in Bazel en de Tinguely Brunnen besteden aandacht aan zijn tijd als actieve en creatieve deelnemer aan de Fasnacht, al speelde hij geen instrument. Maar liefst 18 cliques kozen Tinguely als thema met kostuums, laternen, wagens en objecten.
„Syni Kunscht und syni Skulpture sin Wältbekannt, erschaffen am Rhy, no iim e Museum isch benannt, Basel isch stolz uff sy bekannt Soon, das isch woor, und so lauft äär voruss duur syni Stadt, au mit 100 Jahr“ (Clique Schlössli-Schränzer), “Mir danke dangge dir, Jean Tinguely, fir dy Kunscht, du bisch und blybsch aine vo uns” (Glaibasler Schränz-Brieder).
Tinguely (en zijn vrouw Niki de Saint Phalle, 1930-2002) heeft zijn museum (en niet alleen in Bazel). Des te spijtiger is het dat de veelal prachtige aan hem gewijde Laternen niet meer toegankelijk zijn voor het publiek. En dit geldt ook voor andere Laternen.
De rook herinnert aan een incident in 1974. Tinguely ontstak vuurwerk met veel rook in het Cortège. Het leidde zelfs tot een rechtszaak en kwade reacties. 50 jaar later is deze zonde hem vergeven.
Bovendien is het voor historici interessant om over 100 jaar (of eerder) inzicht te krijgen in de (internationale) politiek en (regionale en nationale) thema’s van dat moment.
Laterne en larven van de Clique Verschnuuffer
De Laternen en sujets (en de Schnitzelbängg) geven een indruk van wat de mensen bezighoudt, ze zijn een spiegel van de tijdsgeest en de maatschappij. Over Trump was men het bijvoorbeeld eens: “Em Trump sy Arroganz isch e Dootedanz” en “Putin und Trump,, das isch bekannt – gänn sich gärn die rächti Hand“.
Wellicht een idee voor een digitaal Fasnachtmuseum?
Aanzet voor een digitaal Fasnachtmuseum op basis van willekeurige Laternen, wagens, kostuums en thema’s
En een winkel in de buurt
