Het Reto-Romaanse Cultuurfestival FESTIVALET

7 april 2025

Het Reto-Romaans (Romaans) heeft zijn oorsprong in de taal van de stammen van de Raetiërs in het huidige Graubünden (en verder noordelijk) en het Latijn uit de tijd van de Romeinse heerschappij tot de vijfde eeuw. Het is dus een van de oudste levende talen van Europa!

Daarna ontwikkelde zij zich in een eeuwenlang proces. Langobardische dialecten, de Alemannische (Duitse) taal, de immigratie van (Duitstalige) Walser en Franse invloeden van Frankische en Karolingische heersers vormden de taal. Het Romaans is sinds 1938 de trotse vierde taal van Zwitserland.

Ongeveer een derde van de Reto-Romanen leeft tegenwoordig echter buiten hun oorspronkelijke taalgebied.  In het kader van het project “Rumantsch en la diaspora”, Romaans in de diaspora, van de Lia Rumantscha zijn al vijf Romaanse gemeenschappen in Duitstalig Zwitserland opgericht. De Federale overheid heeft in 2021 de bevordering van de Romaanse taal en cultuur buiten Graubünden al tot prioriteit verklaard.

Cultuurfestival FESTIVALET

De vereniging Cultura Rumantscha en la Bassa (CRB) organiseert op 20 en 21 juni aanstaande het Romaanse evenement FESTIVALET in Zürich. Het doel van de vereniging is de Romaanse cultuur te verspreiden in het ‘Unterland’. ‘la Bassa’ betekent ‘Unterland’, zeg maar het gebied het westen en noorden van  Graubünden.

FESTIVALET biedt het podium aan muzikanten van de levendige en kleurrijke Romaanse pop- en liedermuziekscene, evenals de beste Romaanse koren (en dat zijn er nogal wat voor zo’n kleine bevolkingsgroep).

Wie kent niet de melodie van het prachtige ‘Buna not, dorma bain’, het mooie ‘Chara lingua da la mamma’, het melodieuze ‘Il bös-ch rumantsch’, of het melancholische ‘Sch’eu füss ‘na randulina’?.

Maar ook andere cultuur heeft haar plaats op het festival: literatuur, een Spoken Word Performance, een geselecteerde filmprojectie, kunst, de Bündner keuken en lezingen over de vierde nationale taal. Daarnaast is er een  familieprogramma voor kinderen.

FESTIVALET, emprim festival da cultura rumantscha

20 en 21 zercladur/Juni 2025

 Turitg/Zürich: X-Tra Haus der Musik e Johanneskirche 

Tickets ed infuormaziun: FESTIVALET