De passen van de Jura, Kienberg en de Clarissen van Erlinsbach
9 maart 2026
De Gotthardpas, de Simplonpas, de Grote St. Bernhardpas, de Malojapas, de Julierpas of de Ofenpas zijn enkele bekende namen van de vele passen in en over de Zwitserse Alpen.
Wie kent echter La Vue des Alpes, de Col du Chasseral, de Col de Pierre Pertruis, de Col du Mont Orzeires, de Benkerjoch, de Wasserflue of de Saalhöhe in de kantons van Bern, Neuchâtel, Vaud, Jura, Basel-Landschaft en Aargau, enkele van de vele passen in het Juragebergte ?
La Vue des Alpes, kanton Neuchâtel
Voor bewoners van deze kantons zijn het veelgebruikte verkeerswegen; daarbuiten zijn ze nauwelijks bekend. Dit geldt voor veel Zwitsers, maar in ieder geval voor de meeste Nederlanders.
De hoogte van de passen (tussen de 600 en 1500 meter) is weliswaar minder spectaculair dan de Alpenpassen, maar hun uitzichten en landschappen hebben hun eigen schoonheid.
De Kienberg en zijn ruïne
De Clarissen van Erlinsbach
Deze passen zijn bovendien altijd belangrijk geweest voor handel, militaire operaties, pelgrims, diplomaten, pausen, bisschoppen, reizigers of Engelsen op hun Grand Tour.
In augustus 2011 hebben Clarissen het complex overgenomen. Al in 1349 speelden de zusters van de heilige Clara een belangrijke rol in Erlinsbach. De Clarissen van Königsfelden namen toen een groot landgoed over van de benedictijnen van Einsiedeln. Op deze plek stond het kerkje dat gewijd was aan de heilige Laurentius. De Gugler verwoestten het in 1375. Bern veroverde Aargau in 1415 en voerde in 1526 de Reformatie in, waarna het kerkje voorgoed verdween. De Laurenzenbron (Laurenzenbrunnen) ontspringt hier. De bron werd gebruikt als thermisch bad en een groot deel van de huidige gebouwen is in 1839 gebouwd als kuur- en badhuis. In 1908 kreeg het complex een nieuwe bestemming als ziekenhuis, maar de Laurenzenbrunnen voorziet nog steeds de hele gemeente Erlinsbach van drinkwater.
De Saalhöhe
Een van de voorbeelden is de Staffelegg van ‘maar’ 621 meter in kanton Aargau. Deze pas verbindt het Fricktal met de stad Aarau. Een wandeling van ruim zes kilometer voert van deze pas dwars door het Jurapark Aargau naar de Saalhöhe (787 meter). De Saalhöhe is, wat de Vaalserberg voor Nederland betekent: een drielandenpunt, maar dan met de drie kantons Solothurn, Basel-Landschaft en Aargau.
Het uitzicht op het Fricktal, het Zwarte Woud en de Alpen is adembenemend en, met een beetje geluk, maken zelfs gemzen hun opwachting.
Kanton Bern en de Habsburger
Bovendien was dit gebied eeuwenlang de grens tussen Oostenrijk en de Zwitserse Confederatie. Het is tegenwoordig niet meer voor te stellen, maar tot 1803 was de Benkerjoch (847 meter) de grensovergang bij Küttingen en Oberhof, vlakbij de Saalhöhe, tussen Habsburgs-Oostenrijk en het kanton Bern.
Dit gebied, het Fricktal, was al vanaf de veertiende eeuw in bezit van Habsburg. De verovering van het overige deel van Kanton Aargau in 1415 door de toenmalige Eidgenossenschaft bracht daarin geen verandering. Napoleon voegde in 1803 het Fricktal bij het nieuwgevormde kanton Aargau.
Op de wandeling is hiervan niets meer te merken, behalve het wapen van kanton Bern verborgen achter een grote beuk op de Saalhöhe. Bern bestuurde dit deel van Aargau als ‘Untertanengebiet’. Om deze reden is het Fricktal overigens katholiek gebleven in tegenstelling tot de overige gebieden van Aargau.
Jurapark Aargau, Fricktal, de Staffeleggpas.
Zelfs een dik wolkendek doet niets af aan de schoonheid van het landschap, het natuurpark en zijn middeleeuwse dorpjes, kastelen en rijke flora en fauna. Het prikkelt zelfs de fantasie over de Alpengiganten die met helder weer goed te zien zijn.
Erlinsbach (kantons Aargau en Solothurn)
Zwitserse Alpen Club
De Zwitserse Alpen Club (Schweizer Alpen Club, SAC/Club Alpin Suisse, CAS) organiseert regelmatig wandeltochten in deze omgeving (en elders) in het land.
Hoewel de naam anders doet vermoeden, organiseert de SAC niet alleen skitochten, bergbeklimmingen en andere sporten in het hooggebergte en de Alpen, maar ook (wandel)activiteiten in andere regio’s.
(Bron en verdere informatie: www.sac-cas.ch).
De Moiren Stiftung
Indrukken van Kienberg (kanton Solothurn)
