Bazel, de Basilisk, zijn Legende en de Wettsteinbrücke
15 februari 2026
Bazel is niet alleen een stad met honderden waterbronnen; het is ook de stad van de Basilisk. De Basilisk is een mythologisch wezen uit de Griekse oudheid, half haan, half slang, die, volgens de legende, ook in Bazel een tehuis vond.
„In dieses Brunnens dunklem Grund haust‘ einst – die Sage tut‘s uns kund – der Basilisk, ein Untier wild. Heut hält er Basels Wappenschild. D‘rauf ward hier ein Gericht gehegt, auch Tanz und Minnesang gepflegt; vom Zunfthaus, das beim Quell dann stand, ward Gerberbrunnen er genannt. Nachdem versiegt er manches Jahr, strömt heut‘ er wieder voll und klar. Kein Drach‘ mehr sinnt in ihm auf Mord, doch lebt ein andrer Drache fort. O Basel, mach‘ von ihm dich frei: der Zwietracht tritt den Kopf entzwei!“
Dit wezen kon met zijn blik doden en wie in zijn voetsporen trad, verschroeide. De enige bescherming voor de mens was dit wezen een spiegel voor te houden, waardoor hij ter plekke dood neerviel, of hem buiten het zonlicht te houden, de enige tijd van de dag waarin zijn krachten werkten.
In de stad zijn deze wezens als houders van het stadswapen en bewakers van bruggen en waterbronnen aan te treffen. Een opmerkelijke verschijning zijn de Basilisk-bronnen, die in 1884 door Wilhelm Bubeck (1851-1890) zijn ontworpen.
Augustinergasse
Het stadswapen in brons en zelfs een drinkbakje voor honden (!) aan de voet van de sokkel zijn de kenmerken. Het bronwater komt uit de muil van het wezen. Er zijn er 39 gemaakt; tegenwoordig zijn er nog 28 over. Ze staan verspreid over de stad, onder andere ook langs de Rijnoever.
De Wettsteinbrücke en haar vier Basilisken
De Wettsteinbrücke, vernoemd naar een burgemeester van Bazel (Johann Rudolf Wettstein 1594-1666), is op 7 juni 1879 in gebruik genomen.
De snelle groei van handel en bevolking van Grossbasel en Kleinbasel maakte een tweede brug over de Rijn noodzakelijk. De Mittlere Brücke was veel te klein geworden. Het toegenomen autoverkeer en de aanleg van een trambaan leidden in 1939 tot een eerste verbreding van de brug. Dit maakte echter wel slachtoffers: de vier Basilisken die de toegang aan beide kanten van de Rijn bewaakten, hadden geen plaats meer.
Fasnacht 2023
Het leidde tot een diaspora van basilisken. Een basilisk kwam terecht in dierpark Lange Erlen in Bazel, de tweede in Bazel op een binnenplaats en een derde bevindt zich in het dorp Meggen aan het Vierwoudstedenmeer (Vierwaldstättersee).
De vierde Basilisk heeft ook omzwervingen gemaakt, maar bewaakt sinds de renovatie en tweede verbreding van de brug in 1996 weer de Rijnoever van Grossbasel.
Die vergessene Legende von Basel, een voorstelling van Damien Fontaine in de Elisabethenkirche, 19 Januari–18 Februari 2026.
De Basilisk, Fasnacht 2026
