Je moet het maar durven, een tentoonstelling organiseren over spoken. Het Kunstmuseum Basel verstaat echter als geen ander museum de kunst, kunst vanuit divers perspectief te benaderen.
De expositie ‘Geister/Ghosts’ geeft een historisch overzicht van het fenomeen, te beginnen bij de Romeinen. Lange tijd stond hun bestaan niet ter discussie en literatuur en afbeeldingen in kunst gingen hand in hand.
Gabriel Cornelius von Max (1840–1915), 1892, de zieneres van Prevorst in trance (Friederike Hauffe). Collectie: National Gallery Prague
Benjamin West verbeeldde bijvoorbeeld de geest van Samuel uit de bijbel als witte gestalte, de geesten van William Shakespeare vonden hun weg naar Heinrich Füssli en William Blake en de dichteres Emily Dickinson introduceerde een alles verwoestend spook in de hut van Rachel Whiteread.
Kunst en cultuur hebben in de loop der tijd steeds weer nieuwe uitdrukkingsvormen van spoken naar voren gebracht. Pas in de negentiende eeuw werd het bestaan wetenschappelijk ter discussie gesteld.
Georgiana Houghton (1814-1884), c. 1865, tekeningen van geesten. Collectie: College of the Psychic Studies, London
Rationaliteit en techniek maakten het bestaan van geesten steeds onwaarschijnlijker, zoals de eerste bergbeklimmers vanaf de 18e eeuw aantoonden dat er geen monsters op de bergtoppen woonden en wandelaars de bossen als oord van recreatie ontdekten.
De psychologie begon er zich ook mee te bemoeien. De onuitputtelijke menselijke geest is immers de oorzaak van de waarneming van spoken. Psychiater C.G. de Jung onderzocht de menselijke geest vanuit dit perspectief.
Cornelia Parker (* 1956), 2023, PschycoBarn, reconstructie van de Bates-Villa uit Hitchcocks film ‘Psycho’
Hoewel spoken tegenwoordig alleen nog voorkomen als persoonlijke ervaringen, in literatuur, theater, film of als kostuums, is er nog steeds veel belangstelling voor bijgeloof, het bovenmenselijke. Spirituele seances of trancebijeenkomsten duiden hier op.
Sigmar Polke (1941-2010) ontvanger, 1968, telepathische sessie met William Blake (zender). Collectie Viehof, voorheen collectie Speck.
De expositie brengt het spook in beeld aan de hand van literatuur, film, beeldende kunst, psychologie en maatschappelijke ontwikkelingen.
Hofstetten (Kanton Solothurn)
Enkele spoken zijn zelfs uit het museum ontsnapt en hebben hun weg naar een dorp in de omgeving gevonden!
Het museumspook