Die Umgebung des Vierwaldstättersees. Foto/Photo: TES

Vierwoudstedenmeer, cultuur, historie en natuur

Zwitserland is een land van honderden grotere en kleinere meren, bergmeren en stuwmeren. Een van de opmerkelijkste wat betreft vorm, historie, natuur en ligging is het Vierwoudstedenmeer (Vierwaldstättersee).

Dit meer is ontstaan uit het smeltwater van de Reussgletsjer. Deze gletsjer had in de laatste ijstijd een hoogte van 1 400 meter en een breedte van diverse kilometers. Deze gigantische ijsmassa begon 20 000-15 000 v. Chr. te smelten. Diverse andere meren in Centraal-Zwitserland zijn ook de kinderen van deze gletsjer. Ook het landschap is hierdoor gevormd. De Gletsjergarten in Luzern biedt een goed gedocumenteerd overzicht van deze ontwikkelingen.

Het Vierwoudstedenmeer heeft een grillige vorm en doorkruist vier kantons: Nidwalden, Luzern, Schwyz en Uri, vandaar de duidelijke Franse naam: Lac des Quatre Cantons. Met een beetje goede wil kunnen ook kanton Obwalden en de Alpachersee meegerekend worden.

Luzern

De Engelse naam luidt Lake Lucerne, wat ook niet helemaal misplaatst is, want het is het grootste aangrenzende kanton en stad.

Het meer is voor Zwitserland van groot historisch belang. De drie ‘oerkantons’ Uri, Schwyz en Unterwalden (later opgedeeld in Obwalden en Nidwalden) creëerden aan de oevers van het meer (ook wel de Urnersee genoemd) bij Brunnen de Eidgenossenschaft.

In de Morgartenbrief van 1315 gebruiken deze drie Orte voor het eerst de term Eidgenossen. Het verdere verloop is bekend. Dat het ook anders had kunnen gaan is niet relevant. Langs de oevers van het meer ligt ook het dorp Gersau, eeuwenlang een soevereine Republiek!

Richting Stansstad (Kanton Nidwalden)

De Pilatus (rechts)

De Bürgenstock

De Rigi

Richting Vitznau

Richting Vitznau met de grootste Zwitserse vlag

Het Vierwoudstedenmeer is ook een centrum van Europese (kunst) historie. De oevers bij de stad Luzern, de Rigi, de Pilatus of de Bürgenstock (een enclave van Luzern in kanton Nidwalden) waren vaste agendapunten of zelfs woonplaatsen van politieke, literaire en muzikale grootheden en andere kunstenaars. Richard Wagner, Sergej Rachmaninoff, Wolfgang von Goethe, Audrey Hepburn, Jimmy Carter, Sophia Loren of Konrad Adenauer zijn maar enkele  namen van een lange lijst.

De Astridkapel

Knokke 

Het meer heeft ook een zwart randje. In 1935 verongelukte Koningin Astrid (1905-1935) van België aan de oevers bij Küssnacht. Een kapel herinnert aan deze tragedie.

Kasteel Meggenhorn

Küssnacht

Villa Senar

Opname uit 1930. (beeld: Museum Vitznau-Rigi). Het schiereiland Hertenstein, op de achtergrond Küssnacht. Links in het midden de Villa Senar van Sergej Rachmaninoff, de Stella Matutina,en het slot-hotel Hertenstein.

Hertenstein tegenwoordig

Wie het meer rondvaart, met een roeiboot of met een van de vele (monumentale) schepen, ziet deze (kunst) historie en natuur aan zich voorbij trekken met op de achtergrond de Alpen.

De Luzern bij Weggis

De Uri op de Urnersee bij Brunnen

De hermitage van Luzern met aan de overkant het Richard Wagner Museum, het kasteel van Meggenhorn, de Astridkapel, het plaatsje Küssnacht en zijn Wilhelm Tell verhaal en kapel, Greppen en zijn kastanjecultuur, Hertenstein en zijn wonderbaarlijke historie, Weggis en zijn visionaire zwemplek in het meer, Vitznau en de eerste niet katholieke kerk in deze van oorsprong katholieke omgeving, de voormalige Republiek Gersau, Brunnen en zijn grandeur, de Axenstein en de Morschach (uitzichtspunten), de Tellkapel, Flüelen en de nabijgelegen Reussdelta en natuurpark, het dorp Bauen, langs kloven en steile rotsen, de legendarische Rütli en de Seelisberg, het dorp Beckenried, Buochs, Ennetbürgen, Stansstad (de hoofdstad van Nidwalden), langs de voet van de Pilatus bij Hergiswil en via het Richard Wagner Museum weer naar Luzern.

Brunnen, Urnsersee en de Kleine en Grosse Mythen. SBB Bahnhof Basel

De Seelisberg, Rütli en de Schiller-rots (Dem Saenger Tells. F. Schiller. Die Urkantone 1859)

Bauen

Tellkapel bij Sisikon

Een treffend contrast: de stedelijke omgeving van de stad Luzern en de prachtige  Reussdelta aan de andere kant van het meer in een ander kanton (Uri) met daartussen de dorpen en de natuur van de kantons Schwyz en Nidwalden. Deze omgeving is niet alleen te water de moeite waard: ook te voet met de vele goed aangegeven en onderhouden wandelpaden en in de lucht voor liefhebbers van  paragliden.

De Reussdelta 

(Bron en verdere informatie: Museum Vitznau-Rigi; www.myswitzerland.com; B. Schumacher, Kleine Geschichte der Stadt Luzern, Baden, 2015).

Küssnacht, Tellskapelle

Friedrich Schiller, Wilhelm Tell (1804).

Immensee, Missionsgesellschaft Bethlehem