Bazel en haar bomen

27 april 2022

Bazel heeft wat met bomen. Niet alleen de vrijheidsbomen bij de Franse intocht in 1798 of de Perzische ijzerhoutboom (Parrotia Persica)van de kunstenaar Klaus Littmann op de Münster in het najaar van 2021. Alledaagse bomen kunnen zich ook in de betrokkenheid van de inwoners verheugen. Het kappen van bomen leidt steevast tot protest van inwoners.

De beroemde kastanjebomen op de Münsterplatz. Foto: TES

Aeneas Sylvius Piccolomini, 1405-1464 (de latere paus Pius II (1458-1464) en oprichter van de Universiteit van Bazel in 1460, schreef al in de jaren 1438 (ten tijde van het Concilie van Bazel): «Midden in de stad liggen veel rustplaatsen met bomen, in de zomer lachende groenstroken en schaduwplekken, grote eiken en machtige Lindes”.

De stad is nog steeds een plaats van en voor bomen, parken, lanen en veel groen voor, achter en bij huizen. Diverse wijken lijken op overdekte bomengalerijen.

Een anekdote uit 1632 bevestigt de lange liefdesrelatie tussen Bazel en haar bomen. Op de St. Petersplatz in de nabijheid van de gelijknamige kerk stond een enorme eeuwenoude eik. In het gebladerte waren via een trap een bank en een tafel bereikbaar. Een vast onderdeel van een bezoek van hoogwaardigheidsbekleders aan Bazel was een hapje en drankje in deze reuzeneik.

Vanwege de dreiging van plunderende Zweedse en Franse soldaten in de Dertigjarige Oorlog (1618-1648) besloot het stadsbestuur van het (neutrale) Bazel (sinds 1501 lid van neutrale Eidgenossenschaft) de boom te kappen om plaats te geven aan schootsveld voor kanonnen.

Dit leidde tot grote verontwaardiging bij de burgers. De plundering van het nabijgelegen dorp Allschwil in 1634 gaf het stadsbestuur echter gelijk. De eik werd in 1632 gekapt.

Deze liefde is nog steeds niet bekoeld. Integendeel, het Landschaftspark Wiese en zijn eeuwenoude bomen en de ongeveer 26 000 bomen die stuk voor stuk door de stad worden onderhouden spreken boekdelen.

Om deze relatie te verwoorden en in beeld te brengen heeft de stad het initiatief genomen tot de website www.Basel-baeume.ch, een gratis app en het boek Basel und seine Bäume.

(Bron M. Fürstenberger, ‘Grün in und um das Basel vergangener Jahrhunderte’ in Schweizerische Zeitschrift für Forstwesen, Band (129) s. 613, 1978).