Het Willisauer bergland

22 oktober 2022

Het huidige kanton Luzern is al sinds 1332 lid van de Eidgenossenschaft of confederatie van kantons. Aanvankelijk was het een stadsstaat, die geleidelijk steeds meer gebied verwierf. In 1480 bereikte het kanton zijn huidige omvang.

Het kanton is samengesteld uit vier geografische gebieden: de hoofdstad Luzern en het omliggende gebied, de Entlebuch, het Willisauer bergland en een noordelijke regio.

Het Willisauer bergland ontleent zijn naam aan het stadje Willisau en zijn beroemde lekkernij. Er valt echter ook te genieten van lekkernijen van heel andere aard. In het dorp Ettiswil staat bijvoorbeeld al acht eeuwen het prachtige waterslot Wyher.

Overigens wijzen de uitgangen ‘ingen’ en ‘wil’ op Alemannische wortels. Vanaf de zesde eeuw drong deze Germaanse stam steeds verder het grondgebied van het huidige Zwitserland binnen en verving de Gallo-Romeinse taal en cultuur.

Foto: Luzia Mathys

De historie van Ettiswil is ook nauw verbonden met de kloosters St. Urban, Einsiedeln (kanton Schwyz), St. Leodegar in Luzern, het Stift St. Michael in Beromünster en diverse andere kloosters in het kanton. Ettiswil was dan ook een bedevaartsoord van het Heilige Sakrament. Luzern bleef in de reformatie katholiek en werd in de contrareformatie een bastion van Jezuïeten én barok.

De St. Mauritiuskerk in Ruswil, de meest barokke kerk van kanton Luzern

St. Urban en haar barok

Vanaf 1574 waren Jezuïeten verantwoordelijk voor het onderwijs. De Jezuïeten hadden zelf hun opleiding gevolgd aan het Jezuïetencollege in Luzern of aan het Collegium Helveticum in het (Habsburgse) Milaan.

In de achttiende en negentiende eeuw was er tenminste één priester op 600 inwoners, de nonnen en monniken in de kloosters niet meegerekend. Ze kwamen vrijwel zonder uitzondering uit het patriciaat en de burgerij van het kanton. Dit leidde tot een nauwe vervlechting van kerkelijke macht en politiek.

De inwoners buiten Luzern zijn altijd weerbaar en maatschappelijk betrokken geweest. De boeren van de regio Ruswil kwamen in 1513 in opstand tegen de stad Luzern (de Zwiebelkrieg), in 1799 was Ruswil de drijvende kracht achter de mislukte opstand tegen de Helvetische Republiek (1798-1803) van Napoleon. In Ruswil is in 1840 de ‘Ruswiler Verein’ opgericht, als voorloper van de conservatieve-katholieke partij in het kanton. Dit was ook een reactie op de liberale partijen in het kanton en dan met name in de stad Luzern.

De nieuwe grondwet van het kanton in 1841 was een soort compromis. Het benadrukte de prominente positie van het katholicisme en daarmee van Jezuïeten, maar introduceerde ook de directe democratie, al in 1841! En toch ging het verkeerd in 1847, maar met een happy end met de nieuwe federale Grondwet van 1848.

Foto: Luzia Mathys. Natuurgebied Ostergau met en zonder mist

De schoonheid van het gebied is echter immuun geweest voor deze politieke en religieuze ontwikkelingen. Het landelijke karakter, het beschermd nauurgebied Ettiswil, het natuurgebied Ostergau, de beboste heuvels, meren, boerderijen en het Zwitserleven van het vee bepalen nog steeds het afwisselende landschap onder het toeziend oog van de Alpen.

Foto: Luzia Mathys.

Reeën in het landschap.

De Zwitserse Alpen Club

De Zwitserse Alpen Club (Schweizer Alpen Club, SAC/Club Alpin Suisse, CAS) organiseert regelmatig wandeltochten in deze omgeving (en elders) in het land.

Hoewel de naam anders doet vermoeden, organiseert de SAC niet alleen skitochten, bergbeklimmingen en andere sporten in het hooggebergte en de Alpen, maar ook (wandel) activiteiten in andere regio’s.

(Meer informatie: www.sac-cas.ch).

Bron en verdere informatie: Franz Kiener, Luzern, Historisches Lexikon der Schweiz.