Nachtmahr. Landesmuseum Zurich Johann Heinrich Füssli (1741–1825), Der Nachtmahr, 1790/91, Frankfurter Goethe-Haus – Freies Deutsches Hochstift, © Frankfurter Goethe-Haus – Freies Deutsches Hochstift

Zwitserland is altijd een land voor onderzoekers van de psyche geweest, zoals Jean-Jacques Rousseau (1712-1778), Friedrich Nietzsche (184-1900) en Carl Gustav Jung (1875-1961). Van de baanbrekende Rorschach-test en Ludwig Binswangers existentiële analyse tot Jungs analytische psychologie: de ontwikkeling van de psychiatrie, psychologie en psychoanalyse is nauw verbonden met Zwitserland en heeft nog steeds invloed.

Ter gelegenheid van het de 150e geboortejaar van C. G. Jung in 2025, presenteert het Landesmuseum een uitgebreide tentoonstelling (Seelenlandschaften. C. G. Jung und die Entdeckung der Psyche in der Schweiz) over de geschiedenis van de ontdekking van de psyche in Zwitserland. Centraal staat het legendarische ‘Rode Boek’, dat C. G. Jung schreef tijdens een intensieve fase van zelfreflectie.

Ook de kunst getuigt van het onderzoek naar de ziel, met visionaire werken van Johann Heinrich Füssli, Emma Kunz, Rudolf Steiner, Meret Oppenheim of Thomas Hirschhorn en niet in de laatste plaats van Heidi Bucher, wier werk ‘Das Audienzzimmer des Doktor Binswanger’ (De audiëntiezaal van dokter Binswanger) een belangrijk accent legt.

Ingebed in een panorama van de psychiatrie uit alle delen van het land ontstaat zo een ‘psychogeografie’ van Zwitserland, waarin de verbinding tussen ziel en landschap op indrukwekkende wijze zichtbaar wordt.

Lang voordat Freud, Jung en anderen de diepten van de menselijke ziel onderzochten, onderzocht de Zwitserse schilder Johann Heinrich Füssli (1741-1825) in zijn schilderijen echter al het innerlijke onbewuste van de mens, zoals ook te zien is in de tentoonstelling.