Lokale historie

Kleinbasel, 20. Januar 2020. Photo/Bild: TES.

Vogel Gryff, Leu en Wild Maa

De piccolo’s, trommels en (mars) muziek hebben grote overeenstemming met de Fasnacht, maar de traditie die jaarlijks op 13, 20 of 27 januari in Klein-Basel in ere wordt gehouden, heeft een andere oorsprong.

Drie gezelschappen (Ehrengesellschaften) met een eeuwenlange traditie onthalen dan hun schutspatronen Vogel Gryff, Leu (leeuw) en Wild Maa (wilde man).

Deze traditie gaat terug tot de dertiende eeuw, toen Klein-Basel en Gross-Basel nog twee aparte steden waren, gescheiden door de Rijn.

In 1225 werd de (houten) Rijnbrug gebouwd, die pas in 1905 zou worden vervangen door de huidige Mittlere Brücke.

Deze brug leidde tot een grote groei in het handelsverkeer en economische bloei in Klein-Basel en in 1285 kreeg de plaats van Rudolf I van Habsburg stadsrechten.

In de decennia daarna organiseerden vooraanstaande burgers zich in deze drie gezelschappen: de Gesellschaft zum Rebhaus (1304 voor het eerst vermeld) met de Leu, de Gesellschaft zur Hären met de Wilde Maa  in1384 voor het eerst in documenten gemeld en de Gesellschaft zum Greifen met Vogel Gryff (1409 voor het eerst vermeld).

Deze gezelschappen waren geen gilden, maar verenigden burgers, die de belangen van Klein-Basel vertegenwoordigden en taken op zich namen, waaronder de bewaking van de stadsmuren.

Daaruit groeide in de vijftiende eeuw de traditie een keer per jaar de wapens in een mars door de stad te presenteren.

Wat dat betreft is er wel een parallel met de Fasnacht, want die komt ook voort uit de jaarlijkse presentatie van de wapens door de schutterijen.

De gezelschappen organiseerden hun eigen mars op 13, 20 of 27 januari. Sinds 1839 doen ze dat gezamenlijk met roulerende data, waarbij een van de gezelschappen telkens de voorzitter levert.

De drie figuren presenteren zich door een rituele dans aan hoogwaardigheidsbekleders van Klein-Basel. Het is een intensief gebeuren, want dit gebeurt op ongeveer 40 verschillende plaatsen voor verschillende personen.

Drie vaandeldragers van de drie gezelschappen, trommelaars en vier narren, de Ueli, begeleiden Vogel Gryff, Wilde Maa en de Leu.

De leden van de drie gezelschappen (150 per gezelschap) nuttigen in de middag een gezamenlijke maaltijd, de Gryffemähli. De scheiding met Gross-Basel blijft in deze traditie echter strikt gehandhaafd.

De optocht gaat precies tot de helft van de Mittlere Brücke en de figuren houden altijd hun gezicht naar Klein-Basel en keren dus hun rug naar Gross-Basel.

De soep wordt echter niet zo heet gegeten, want in de kathedraal in Gross-Basel wordt de heraldiek van de drie gezelschappen afgebeeld op vensters.

Tot laat in de avond marcheert het gezelschap door Klein-Basel, begeleid door piccolo’s, trommels en inwoners, jong en oud. (Bron en verdere informatie: www.vogel-gryff.ch).