Period II newsletter

Cathedrale St. Pierre, Geneva. Photo/Bild: TES.

De vier bisdommen van Zwitserland

De vier bisdommen van het huidige Zwitserland  (Lausanne, Bazel, Chur, Sion) zijn ontstaan vanaf de derde en vierde eeuw, nog tijdens de Romeinse tijd. De enige authentieke bisschopsstad uit deze tijd is Chur (Curia in het Romeins).  De eerste uit bronnen (451) bekende bisschop van Chur droeg de naam Asinio.

Het bisdom heeft de vele politieke omwentelingen en zelfs de Reformatie overleefd, hoewel ook de stad Chur overging naar het Protestantisme, evenals de meeste plaatsen en inwoners van het huidige Graubünden.  Chur is daarmee een van de oudste bisschopssteden ten noorden van  de Alpen.

Een andere, nog oudere bisschopsstad, Genève (Genava in  het Romeins) heeft de Reformatie niet overleefd.  Isaac is de eerste in schriftelijke bronnen genoemde bisschop in Genève, rond 400. De eerste versie van de kathedraal dateert volgens archeologische vondsten uit  de eerste helft van de vierde eeuw.

De archeologische site op locatie biedt een fascinerend overzicht van het begin van dit bisdom en de kathedraal. Genève is  sinds de Reformatie ((eerste helft zestiende eeuw) echter  geen  bisschopsstad meer, integendeel, de stad werd zelfs de hoofdstad van het Calvinisme (het aan de Reformatie gewijde museum in Genève vertelt deze historie).

Ook de oude bisschopsstad Bazel (Basilea in het Romeins) deelt het lot van Genève sinds de Reformatie. De bisschop week na de overgang tot het protestante geloof eerst uit naar Porrentruy (Prungut in het Duits) in 1527-1529 en na de Franse bezetting (1798-1813) naar Solothurn, dat tegenwoordig nog  steeds de zetel is. Overigens zetelde de eerste bisschop van dit Bisdom in de Romeinse stad Augusta Raurica, het huidige Kaiseraugst.

Waarschijnlijk verliet de bisschop deze stad in de vijfde eeuw om veiligheidsredenen (vanwege de invallen van de Alemannen). De heuvel in Bazel, waarop de huidige kathedraal is gebouwd (de inwijding  vond plaats in 1019), bood meer bescherming. Een andere Romeinse stad, Aventicum,  de hoofdstad van de Helveten, het huidige Avenches, is ook korte tijd een bisschopstad geweest in de zesde eeuw.

Eerst was deze bisschop gevestigd in  Vindinossa, het huidige Windisch. Lausanne (Lousanna) zou  echter aan het begin  van de zevende eeuw de zetel worden  van de bisschop en is dat  nog  steeds. In de Valais werd de Romeinse stad Forum Claudii Vallensium, het huidige Martigny, een bisschopsstad.

De eerste bekende bisschop op het huidige grondgebied van Zwitserland zetelde hier in 385 (Theodorus). In de zesde eeuw zou Sion/Sitten (Sedunum) de bisschopsstad worden en is dat nog steeds.

De bisschopssteden hebben alle een Romeins verleden en zijn gelegen  aan belangrijke verkeers- en verbindingswegen. Dit  is uiteraard geen toeval. Het  Christendom  heeft de Romeinse  administratieve indeling grotendeels overgenomen  en de stedelijke centra  en elites vormden de basis van hun (machts) positie.

Pas met de (politieke) (op) komst van machtige abdijen en  kloosters vanaf de achtste en negende eeuw  zouden minder bevolkte gebieden belangrijke religieuze gemeenschappen gaan vormen, ook in Zwitserland.

De oudste abdij van Zwitserland, St. Maurice, was weliswaar gesticht door de koning  van Bourgondië in 1516, maar echte politieke , economische en  militaire betekenis zouden  de abdijen pas krijgen ten  tijde en na het Karolingische Rijk eind achtste en in de negende eeuw. Abten en bisschoppen waren toen veelal elkaars politieke (en  militaire) tegenstanders. Maar dat is een  ander verhaal.